شفقنا رسانه- مجید رضاییان استاد روزنامه نگاری در پاسخ به این پرسش که مطبوعات چگونه میتوانند در عصر رونق شبکههای اجتماعی همچنان مخاطبانشان را حفظ کنند و مرجع باشند در روزنامه اعتماد نوشت: میتوانیم از عملکرد حرفهای روزنامه واشنگتن پست در ماجرای قتل جمال قاشقچی به عنوان یک نمونه موفق یاد کنیم. قبل از هر چیز باید این نکته را روشن کنیم که شبکههای اجتماعی نمیتوانند جای رسانههای حرفهای را بگیرند بلکه میتوانند رسانههای حرفهای را به چالش بکشند. هر مطلبی که منتشر میشود، سرانجام به یک منبع نیاز دارد. باید منبعی در اختیار داشته باشیم که مخاطب به صحت و سقم آن مطمئن باشد. در شبکههای اجتماعی امروزه ما با فقدان دو چیز روبهرو هستیم؛ فقدان سندیت و فقدان مشروعیت.
اما در مطبوعات و رسانههای حرفهای چنین چیزی نیست. نمونهاش کاری است که روزنامه واشنگتنپست در ماجرای قتل قاشقچی انجام داد. بسیاری از رسانههای دنیا هم به آن پرداختند اما این روزنامه بیش از بقیه اثرگذار بود. این موفقیت نشان میدهد که اگر روزنامهای دست به تولید بزند و کار حرفهای و قدرتمند انجام دهد، شبکههای اجتماعی را به دنبال خودش میکشد و مطالبش بازنشر میشود و موج رسانهای ایجاد میکند. بنابراین راه بازگشت مطبوعات ایران به عنوان مرجع رسانهای «روزنامهنگاری تحلیلی» است. این نوع از روزنامهنگاری بر دو عنصر چگونگی و چرایی رویدادها متمرکز است. هر چند ما در سایتهای خبری و شبکههای اجتماعی با کثرت اطلاعات مواجه هستیم اما مطالب کوتاه شبکههای اجتماعی نمیتواند جای مطالب روزنامهنگاری تحلیلی را بگیرد. از طرف دیگر بازنشر متعدد مطالب در شبکههای اجتماعی خطر دور شدنشان از اصالت اولیه را بیشتر کرده است بنابراین در این شرایط نیاز به رسانههای حرفهای بیشتر هم میشود. به رسانههای تخصصی بیشتر نیاز پیدا میکنیم که به چگونگیها و چراییها توجه کنند. در چنین فضایی بازار آنچه که واقعیت ندارد و شایعات داغ میشود. ما اولین مانعمان در روزنامهنگاری تحلیلی این است که روزنامهنگاران ما باید نگاه کارشناسی داشته باشند در واقع «روزنامهنگار- کارشناس» باشند. مساله بعدی این است که روزنامهنگاری تحلیلی، آزادی رسانه میخواهد. یعنی موانعی که سانسور تلقی میشود، برداشته شود. در این صورت میتوانیم به رونق روزنامهنگاری تحلیلی در ایران امیدوار باشیم.