شفقنا رسانه_ به تازگی طرحی به نام تشدید مجازات همکاری کنندگان با اقدامات کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی در دستور کار مجلس قرار گرفت که با واکنش های زیادی روبرو شد ماده ۷ این طرح، مواردی قانونی برای فیلمبرداری از تحولات جامعه در نظر گرفته است که بسیاری می گویند این طرح به معنای پایان شهروند خبرنگاری است. بیژن مقدم مدیرمسئولی سایت «الف» با تاکید بر حاکم شدن اصول و قواعدی درست برای شهروند خبرنگاران می گوید: با توجه به اینکه ما با فضای مجازی روبروایم که امکان رشد شهروند-خبرنگار در آن زیاد است و به واسطه همین فضا هر فرد خود را یک خبرنگار می داند، می توانیم رفتارها در این فضا را برای شهروند-خبرنگاران قاعده مند کرد. به این صورت که فرد بتواند هر چیزی را بگوید، اما مسئولیت کار خود را قبول کند و برای مبنای گفته خود سند و مدرک داشته باشد و بتواند دفاع کند. همینکه فرد بداند باید پاسخگوی یک قانون یا مقام دیگری باشد، تصمیم بهتری برای خبر و تحلیل خود می گیرد.
مقدم با تاکید بر این مساله که میان خبرنگاری و کار شهروند-خبرنگار تفاوت های جدی وجود دارد به شفقنا رسانه می گوید: شهروند-خبرنگاری یک اتفاق رسانه ای است که نمی توان آن را نادیده گرفت. اینکه درست یا غلط است و باید چه قواعدی بر آن حاکم باشد و آیا در ایران قوانین در این باره هست و اجرا می شود یا فقط در حد یک اسم و عنوان شهروند خبرنگاری را برای آن مطرح کردیم و از آن خوشمان آمده است؟ به نظرم مورد آخر درباره ایران مصداقی تر است. چون ما به آثار و قوانین این پدیده فکر نکردیم.
او ادامه می دهد: با توجه به اینکه کار خبرنگاری یک کار حرفه ای است و می تواند مبتنی بر آموزش و تجربه باشد که به تدریج فرد در این حوزه رشد می کند، ما این نکته را با پدیده شهروند-خبرنگاری نادیده گرفتیم، به این معنا از فردی که باید مسیر آکادمیکی را در این حوزه بگذراند و بعد وارد حوزه عملی شود، گذر کردیم و به فردی که صرفا گوشی به دست است، به او برچسب خبرنگار را می زنیم و فکر می کنیم این کافیست. در حالیکه این یک اشتباه بزرگ است و این تفکر به نوعی هم رشته روزنامه نگاری را بی ارج کرده و هم اعتبار و جایگاه اصلی خبرنگاران باتجربه و زحمت کش را نادیده می گیرد.
این مدیر رسانه ای با انتقاد از عملکرد برخی شهروند-خبرنگاران می گوید: شروع کار خبرنگاری با مشاهده است اما در ادامه به تحقیق و تحلیل و پیگیری ختم می شود. آن هم از مسیر درست که به پاسخ های درست برسد. در مدل شهروند-خبرنگار تصور برخی بر این است که این افراد هیچ مسئولیتی ندارند، اما هر کسی در برابر اعمال خود مسئول است این یک اشتباه بزرگ است که افراد هر قضاوتی و تحلیلی داشته باشند، بدون توجه به آثار و تبعاتش آن را منتشر کنند.
مقدم ادامه می دهد: خبرنگاری که کار حرفه ای انجام می دهد، قطعا اطلاعاتش از یک شهروند-خبرنگار بیشتر است، چرا که اغلب آنها دروسی چون حقوق مطبوعات، قانون اساسی، حقوق جزا و حد و حدود آزادی را هم می دانند، به همین خاطر خبرنگار موارد و حساسیت های لازم را در کار و حرفه خود می داند، در حالیکه شهروند-خبرنگار امکان دارد به هیچ کدام از این امور مسلط نباشد. این آسیبی است که ما از این مساله بسیار دیدیم چون قواعد و آموزشی در کار نبوده است و همین موضوع باعث شده که جامعه دچار خطای شناختی و تحلیلی شود. همچنین بسیاری از ادعاهای آن شهروند-خبرنگاران صحت سنجی نمی شود.
مقدم بر حاکم شدن اصول های درست برای شهروند خبرنگاران در فضای رسانه ای تاکید می کند و می گوید: با توجه به اینکه ما با فضای مجازی روبروایم که امکان رشد شهروند-خبرنگار در آن زیاد است و به واسطه همین فضا هر فرد خود را یک خبرنگار می داند، می توانیم رفتارها در این فضا را قاعده مند کرد، به این صورت که فرد بتواند هر چیزی را بگوید، اما مسئولیت کار خود را قبول کند و برای مبنای گفته خود سند و مدرک داشته باشد و بتواند دفاع کند. همینکه فرد بداند باید پاسخگوی یک قانون یا مقام دیگری باشد، تصمیم بهتری برای خبر و تحلیل خود می گیرد.
او توضیح می دهد: اما اگر کسی این قانون مند کردن پدیده شهروند-خبرنگاری را به طرز بدی فهم کند و برای آن طرح و ماده های اشتباهی در مجلس و دولت بنویسد، موضوع دیگری است. اما برای مساله شهروند خبرنگاری حتما باید قواعدی در نظر گرفته شود و همه جای دنیا این مساله وجود دارد. پس ما نباید به اسم شهروند-خبرنگار اجازه دهیم یک نوع هرج و مرج خبری و فکری در جامعه شکل بگیرد. اما نباید این مساله را فراموش کرد که خود شهروند-خبرنگاری برکات و مزایایی دارد و نباید از این مزایا به راحتی گذشت، چرا که وقتی شعار شفافیت و آزادی بیان را سر می دهیم بخشی از آن به نظارت همگانی برمی گردد، اما باید شرایط و قواعدی برای این مساله در نظر گرفته شود تا از همه از مواهب آن برخوردار شوند. در اینجا تاکید می کنم هر طرح و لایحه که قرار است در این باره نوشته شود حتما با اهل رسانه و کارشناسان این حوزه در میان گذاشته شود تا اصول دقیق و درست تری حاکم شود و ایرادات و انتقادات آن به حداقل ممکن برسد.