شفقنا رسانه- اکبر نصراللهی با تأکید بر نقش تعیینکننده رسانهها در جنگ ترکیبی و شناختی افزود: هر جا روایتگری با تأخیر انجام شد یا اطلاعرسانی ناقص و غیرمستمر بود، آسیب دیدیم. روایت باید بهموقع، مستمر، صادقانه و مبتنی بر منافع ملی باشد. قرار نیست همه واقعیتهای جنگی منتشر شود اما آنچه منتشر میشود باید دقیق و صادقانه باشد.
به گزارش شفقنا رسانه از ایسنا اکبر نصراللهی در نشست «امنیت و تابآوری ملی»با تبیین «هندسه جدید امنیت ملی» اظهار کرد: امنیت ملی در جهان امروز صرفاً محصول قدرت نظامی نیست، بلکه از ترکیب قدرت سخت و نرم، سرمایه اجتماعی، اقتدار رسانهای و تابآوری مردم و افکار عمومی شکل میگیرد.
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه با تشریح لایههای مختلف مفهوم تابآوری گفت: تابآوری مجموعهای از توانمندیها برای حفظ موجودیت، تداوم کارکردهای حیاتی، مقاومت در برابر تهدیدها و جلوگیری از تبدیل بحران به فروپاشی است.
تابآوری شرط لازم برای بقا محسوب میشود، اما شرط کافی برای پیروزی نیست
نویسنده کتاب «مدیریت پوشش خبری در بحران» افزود: تابآوری هدف دفاعی حداقلی و حفاظتی است و شرط لازم برای بقا محسوب میشود، اما شرط کافی برای پیشرفت و پیروزی نیست؛ کشورها علاوه بر آن به قدرت آفندی، قدرت ابتکار عمل و قدرت تأثیرگذاری نیز نیاز دارند و قدرت ملی تعیین میکند یک کشور تا چه اندازه میتواند تهدیدها را دفع کرده و از بحرانها فرصت بسازد.
وی ادامه داد: امنیت ملی دیگر صرفاً مبتنی بر قدرت نظامی نیست، بلکه حاصل ترکیب قدرت سخت، قدرت نرم، قدرت هوشمند، سرمایه اجتماعی، اقتدار رسانهای، تابآوری اقتصادی و حکمرانی کارآمد است.
دکتر نصراللهی با تبیین پیام ۱۴ خرداد مقام معظم رهبری اظهار کرد: دشمن دو هدف اصلی را دنبال میکند؛ نخست کاهش تابآوری مردم و دوم ایجاد خطای محاسباتی در مسئولان.
وی افزود: برای تحقق این اهداف، پنج راهبرد «تردید، یأس، ترس، بدگمانی و اختلاف» در دستور کار دشمن قرار دارد.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: در برابر این راهبردها، تقویت امید، انسجام اجتماعی، اعتماد عمومی و پرهیز از همصدایی با جنگ روانی دشمن از مهمترین الزامات حفظ امنیت ملی است.
نصراللهی با اشاره به تجربه جنگهای تحمیلی اول، دوم و سوم اظهار کرد: برخی تصور میکردند در عصر جدید دیگر نیازی به قدرت نظامی نیست اما واقعیتهای میدانی جنگ های تحمیلی دوم و سوم نشان داد اگر توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران وجود نداشت، موجودیت کشور با تهدید جدی مواجه میشد.
او با ذکر مصادیق تاریخی افزود: در جنگهای اخیر، دشمن با حمایت کامل غرب به فرماندهی آمریکا و استفاده از تمام ظرفیتهای نظامی و اطلاعاتی وارد میدان شد اما نتوانست کشور را از پا درآورد. ایران در فاصله زمانی بسیار کوتاه توانست پاسخ تجاوزات را بدهد و این نشاندهنده تابآوری بالای کشور است.
وی خاظرنشان کرد: در شرایطی که کشور با مجموعهای از تهدیدات ترکیبی و حملات تروریستی مواجه بود و حتی مقام معظم رهبری و فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی هدف ترور قرار گرفتند، ساختار دفاعی کشور در فاصلهای کوتاه توانست واکنش موثر نشان دهد.
نصراللهی تصریح کرد: مردم ایران در این جنگها نشان دادند تابآورترین مردم دنیا هستند و هیچ کشوری را نمیتوان یافت که تحت چنین سطحی از فشار تحریم، تهدید و جنگ ترکیبی قرار گرفته و همچنان انسجام و قدرت دفاعی و تهاجمی خود را حفظ کرده باشد.
وی گفت: جنگ امروز بیش از هر چیز جنگ ارادهها و نبرد امید در برابر ناامیدی است و هر طرف که امیدوارتر، منسجمتر و متحدتر باشد، پیروز میدان خواهد بود.
نصراللهی یکی از نشانههای مهم تابآوری را انسجام مردم و شکسته شدن مارپیچ سکوت در میان اقشار مختلف جامعه دانست و گفت: در بحرانهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و حتی ۱۴۰۴، در بسیاری موارد هنرمندان و بلاگرها، امکان بیان موضع داشتند، اما اکنون برای نخستینبار در تجمعات و رسانهها حتی افرادی با دیدگاههای منتقد و مخالف جمهوری اسلامی نیز در دفاع از ایران و پرچم جمهوری اسلامی موضعگیری کردهاند.
شکاف میان واقعیتهای کشور و انتظارات رسانهای یا سیاسی میتواند بحرانساز شود
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه تأکید کرد: تابآوری تنها مربوط به مردم نیست و مسئولان پیش از مردم نیازمند تقویت تابآوری بهویژه در حوزههای اقتصادی و زیرساختی هستند. همچنین رسانهها نقش مهمی در شکلدهی، تقویت یا تضعیف تابآوری دارند و در برخی موارد شکاف میان واقعیتهای کشور و انتظارات رسانهای یا سیاسی میتواند بحرانساز شود.
وی ادامه داد: اگر در گذشته میدان جنگ زمین، دریا و هوا بود، امروز بخش عمده نبرد در فضای ذهنی، رسانهای و شبکههای اجتماعی شکل میگیرد و جنگ ترکیبی واقعیت قطعی جهان امروز است بنابراین جنگ ترکیبی، تابآوری ترکیبی میطلبد.
نصراللهی در ادامه با اشاره به تجربه جنگ تحمیلی اول و دوم گفت: در جنگ تحمیلی اول، دهه ۶۰، امنیت ملی بیشتر با دفاع از مرزهای کشور تأمین میشد اما امروز علاوه بر مرزهای جغرافیایی، مرزهای شناختی و رسانهای نیز اضافه شده است.
وی افزود: «برخی از مسئولان ارشد کشور پیش از این گفته بودند به موشک نیاز نداریم و جنگهای آینده از جنس نرم است اما تجربه جنگهای اخیر نشان داد اگر توانمندیهای موشکی و پهپادی نبود، شاید کشور دیگر وجود نداشت. به نظر میرسد پیام مقام معظم رهبری در ۱۴ خرداد نیز ناظر بر خطای محاسباتی همین مسئولان بود.»
این استاد دانشگاه همچنین افزود: امنیت ملی و تابآوری مردم بیش از هر زمان دیگری به وضعیت روحی، روانی و افکار عمومی وابسته است. در هندسه جدید امنیت ملی، مرز نخست دفاع از کشور نه در مرزهای جغرافیایی بلکه در اعتماد مردم و تابآوری آنان در برابر بحرانها، جنگ، تحریم، عملیات روانی و فشار اقتصادی قرار میگیرد.
نصراللهی درباره نقش رسانهها اظهار کرد: یکی از آسیبهای مهم، شکاف میان توانمندیهای کشور و انتظاراتی است که در رسانهها و از سوی برخی کنشگران سیاسی ایجاد میشود.
او همچنین گفت: برخی رسانهها و کنشگران سیاسی بدون اطلاعات دقیق از شرایط کشور ، از دیپلماتها یا نظامیان توقعاتی دارند که خارج از توان یا زمان آن مناسب است و این شکاف بحرانآفرین است.
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه افزود : الان تابآوری ملی با طرح انتظارات خارج از توان کشور توسط برخیها در خیابان و ایجاد انتظارات غیرواقعی از ظرفیت مذاکره یا جنگ، در حال فرسایش است. بیتردید با مذاکره رسیدن به همه اهداف غیرممکن است و با جنگ هم نابودی کامل دشمن دستنیافتنی است.
وی با تاکید بر ضرورت اعتماد بیشتر به مسئولان هشدار داد، عده کمی در خیایان با برخورهای احساسی و اثرپذیری از برخی کنشگران سیاسی انتظارات مردم را بالا و غیرقابل محقق میکنند و با برچسبهای نادرست به دیپلماتها و نظامیان، در زمین دشمن بازی می کنند.
هشدار نسبت به دوگانههای کاذب
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه با هشدار نسبت به دوگانههای کاذب گفت: باید از تقابلسازیهایی مانند جنگ یا مذاکره، مقاومت یا دیپلماسی و قدرت سخت یا نرم پرهیز کرد، زیرا اینها مکمل یکدیگرند نه متضاد.
وی افزود: سیاهنمایی مطلق، سفیدنمایی غیرواقعی، خوشبینی و بدبینی افراطی، انتشار شایعات و جناحیسازی امنیت ملی از مهمترین آسیبهای تاب آوری و امنیت ملی هستند.
نصراللهی همچنین نسبت به غلبه احساسات بر تحلیل هشدار داد و اظهار کرد: احساسات ارزشمند است، اما اگر در خیابانها و رسانه های رسمی جای تحلیل را بگیرد، میتواند به امنیت ملی آسیب بزند.
هر جا روایتگری با تأخیر انجام شد آسیب دیدیم
وی با تأکید بر نقش تعیینکننده رسانهها در جنگ ترکیبی و شناختی افزود: هر جا روایتگری با تأخیر انجام شد یا اطلاعرسانی ناقص و غیرمستمر بود، آسیب دیدیم. روایت باید بهموقع، مستمر، صادقانه و مبتنی بر منافع ملی باشد. قرار نیست همه واقعیتهای جنگی منتشر شود اما آنچه منتشر میشود باید دقیق و صادقانه باشد.
این استاد ارتباطات با هشدار درباره بحران مرجعیت رسانهای تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به احیای مرجعیت رسانههای رسمی نیاز داریم تا مردم برای دریافت اخبار و تحلیلها به رسانههای معاند و دشمن مراجعه نکنند. افزایش سواد رسانهای، تقویت اعتماد عمومی و ارائه تحلیلهای دقیق و واقعبینانه از مهمترین الزامات این حوزه است.
وی با اشاره به ضرورت روایتسازی صحیح دستاوردها گفت: رسانهها باید اهداف دشمن، اقدامات انجامشده و نتایج حاصلشده را برای مردم تبیین کنند. وقتی مردم بدانند دشمن چه هدفی داشت و تا چه اندازه در دستیابی به آن ناکام ماند، امید اجتماعی افزایش مییابد و نیازی به اغراق و بزرگنمایی نخواهد بود.
نصراللهی رقابتهای سیاسی در شرایط جنگی را یکی دیگر از آسیبهای تابآوری ملی دانست و تأکید کرد: هیچ جریان سیاسی نباید منافع جناحی را بر منافع ملی ترجیح دهد. در شرایط جنگ و تهدید، همه ظرفیتهای کشور باید در خدمت امنیت ملی، انسجام اجتماعی و منافع عمومی قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به تداوم تهدیدها پس از شکستهای نظامی دشمن گفت: تجربه نشان داده است که دشمن پس از ناکامی در میدان نظامی، مسیرهای جدیدی را برای فشار و چالشآفرینی انتخاب میکند. از این رو نباید امنیت ملی را صرفاً به یک ابزار یا یک راهکار تقلیل داد. همانگونه که میدان و دیپلماسی مکمل یکدیگرند، قدرت سخت و قدرت نرم نیز باید بهصورت همافزا در خدمت منافع ملی قرار گیرند.
نصراللهی خاطرنشان کرد: رسانهها، مسئولان و نخبگان باید با روایت واقعیتها، پرهیز از شعارزدگی، تقویت امید، افزایش اعتماد عمومی و حفظ وحدت ملی، از سرمایه اجتماعی کشور صیانت کنند؛ زیرا دشمن در دستیابی به اهداف اصلی خود ناکام مانده و اکنون مهمترین وظیفه، روایت صحیح این واقعیت و تقویت تابآوری ملی است.
او درباره رقابتهای سیاسی گفت: اینکه یک گروه سیاسی برای رسیدن به هدف خود کل کشور و تابآوری ملی را با اظهارات و برچسب زنی های نادرست در معرض چالش قرار دهد غیرحرفهای و غیرمسئولانه است و جناحها باید در شرایط بحرانی، رقابتها را کنار بگذارند.
نصراللهی با انتقاد از نوع روایتگری مسئولان و رسانهها و تاثیر آن بر تابآوری و امنیت ملی گفت: روایت نادرست، متعارض، دیرهنگام، ناقص و رویدادی از موضوعات راهبردی، امنیت ملی را با چالش روبرو کرده است. روایت باید صادقانه، مستمر و ملی باشد. مرجعیت رسانهای امروز با چالش مواجه است و باید احیا شود تا مردم به رسانههای غیررسمی و معاند مراجعه نکنند.
وی همچنین به آسیب پساجنگ اشاره کرد و گفت: دشمن پس از شکست نظامی با انگیزه بیشتر مسیرهای جدیدی برای چالش ایجاد میکند و نباید مذاکره را تنها راهحل دانست؛ مذاکره و میدان مکمل یکدیگرند.
