شفقنا رسانه- پیشرفت چشمگیر دیپفیکها در فضای آنلاین باعث شده تا فنلاند سواد هوش مصنوعی را به برنامه درسی مدارس خود اضافه کند تا کودکان هم بتوانند اخبار جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی را تشخیص دهند.
به گزارش شفقنا رسانه از سیتنا، با گسترش دیپفیکها در فضای آنلاین، فنلاند سواد هوش مصنوعی را به برنامه درسی مدارس افزوده است تا کودکان حتی از ۳ سالگی اخبار جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی را تشخیص دهند.
مبارزه با اخبار جعلی در فنلاند از کلاسهای پیشدبستانی آغاز میشود.
این کشور نوردیک طی دههها سواد رسانهای، از جمله توانایی تحلیل انواع رسانهها و تشخیص اطلاعات گمراهکننده را برای دانشآموزانی از سن سهسالگی در برنامه درسی ملی خود گنجانده است.
این درسها بخشی از برنامهای نیرومند برای مقابله با اطلاعات نادرست است تا فنلاندیها را در برابر تبلیغات و ادعاهای کذب مقاومتر کند، بهویژه آنهایی که از مرز ۱۳۴۰ کیلومتری با روسیه همسایه میگذرند.
اکنون آموزگاران مامور شدهاند سواد هوش مصنوعی را هم به برنامه درسی بیفزایند، بهویژه پس از آنکه روسیه در پی تهاجم سراسری به اوکراین نزدیک به چهار سال پیش، کارزار اطلاعات گمراهکننده خود را در سراسر اروپا تشدید کرد.
پیوستن فنلاند به ناتو در سال ۲۰۲۳ نیز خشم مسکو را برانگیخت، هرچند روسیه بارها هرگونه دخالت در امور داخلی دیگر کشورها را رد کرده است.
کیا هاککالا، متخصص آموزشی شهرداری هلسینکی، گفت: «ما فکر میکنیم داشتن مهارتهای خوب سواد رسانهای یک مهارت مدنی بسیار مهم است.»
او افزود: «این برای امنیت کشور و برای امنیت دموکراسی ما بسیار مهم است.»
سواد هوش مصنوعی به مهارتی حیاتی تبدیل میشود
در مدرسه ابتدایی تاپانیلا، در محلهای آرام در شمال هلسینکی، ویله وانهانن به گروهی از دانشآموزان کلاس چهارم یاد میداد چگونه اخبار جعلی را تشخیص دهند.
همزمان که روی صفحه تلویزیون شعار «واقعیت یا خیال؟» نقش بسته بود، ایلو لیندگرن این گزاره را ارزیابی کرد. این دانشآموز ۱۰ ساله گفت: «کمی سخت است.»
وانهانن گفت دانشآموزانش سالهاست درباره اخبار جعلی و اطلاعات گمراهکننده یاد میگیرند و از خواندن تیترها و متنهای کوتاه شروع کردهاند. در یکی از کلاسهای اخیر، از دانشآموزان کلاس چهارم خواسته شد پنج نکتهای را که هنگام خواندن خبرهای آنلاین باید به آنها توجه کنند تا از قابل اعتماد بودنشان مطمئن شوند، فهرست کنند. اکنون به سواد هوش مصنوعی رسیدهاند که به سرعت به مهارتی حیاتی تبدیل میشود.
وانهانن که معلم و معاون مدرسه است، افزود: «درباره اینکه چطور تشخیص بدهیم یک عکس یا ویدئو با هوش مصنوعی ساخته شده یا نه مطالعه کردهایم.»
رسانههای فنلاند نیز نقشآفرینی میکنند و هر سال «هفته روزنامه» برگزار میشود که در آن روزنامهها و دیگر محتوای خبری برای استفاده جوانان در اختیارشان قرار میگیرد. در سال ۲۰۲۴، روزنامه هلسینگین سانومات مستقر در هلسینکی در تهیه «کتاب الفبای سواد رسانهای» تازه همکاری کرد؛ کتابی که در آغاز ورود به دبیرستان در اختیار همه نوجوانان ۱۵ ساله کشور قرار گرفت.
یوسی پولینن، سردبیر اجرایی این روزنامه، گفت: «برای ما بسیار مهم است که بهعنوان جایی دیده شویم که میتوانید اطلاعات تاییدشده و قابل اعتماد را از آن به دست بیاورید؛ اطلاعاتی که به شکلی شفاف و توسط افرادی که میشناسید تولید میشود.»
دموکراسی از مسیر اطلاعات گمراهکننده به چالش کشیده میشود
سواد رسانهای از دهه ۱۹۹۰ بخشی از برنامه آموزشی فنلاند بوده است و دورههای تکمیلی برای افراد مسنی که ممکن است در برابر اطلاعات نادرست آسیبپذیرتر باشند نیز در دسترس است.
این مهارتها چنان در فرهنگ جا افتاده که کشور نوردیک ۵.۶ میلیون نفری بهطور منظم در صدر شاخص سواد رسانهای اروپا قرار میگیرد. این شاخص بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳ توسط موسسه جامعه باز در صوفیه بلغارستان تدوین شد.
آندرس آدلرکروتس، وزیر آموزش فنلاند، گفت: «فکر نمیکردیم دنیا اینطور باشد؛ اینکه زیر بمباران اطلاعات گمراهکننده قرار بگیریم و نهادهای ما به چالش کشیده شوند و دموکراسیمان واقعا با اطلاعات گمراهکننده به چالش کشیده شود.»
و با پیشرفت سریع ابزارهای هوش مصنوعی، آموزگاران و کارشناسان میکوشند به دانشآموزان و سایر مردم بیاموزند چگونه واقعیت را از خبر جعلی تشخیص دهند.
مارتا ترنبال، مدیر نفوذ ترکیبی در مرکز تعالی اروپایی مقابله با تهدیدهای ترکیبی مستقر در هلسینکی، گفت: «تشخیص اینکه چه چیزی واقعی است و چه چیزی واقعی نیست در فضای اطلاعاتی همین حالا هم بسیار سختتر شده است. فقط به این دلیل است که در حال حاضر نسبتا راحت میتوان جعلیات تولیدشده با هوش مصنوعی را تشخیص داد، چون کیفیت آنها به اندازهای که میتواند باشد نیست.»
او افزود: «اما با توسعه این فناوری، بهویژه وقتی به سمت چیزهایی مانند هوش مصنوعی عاملمحور حرکت کنیم، فکر میکنم تشخیص آن برای ما بسیار دشوارتر خواهد شد.»