شفقنارسانه- تا انتخابات ریاست جمهوری زمان زیادی نداریم و رسانه ها بخصوص صداوسیما برنامه های مختلفی را برای تبلیغات نامزدهای انتخابات چهاردهم تدارک دیده که شاید مهمترین آن مناظره های تلویزیونی بین نامزدها باشد. این مناظره ها در دوره های گذشته بعضا از برنامه های چالشی بین نامزدها محسوب می شد. به طوری که در این برنامه ها به نقد صحبت ها و برنامه های یکدیگر مبتنی بر سوال های مجری برنامه می پرداختند و در برخی موارد نیز با اشاره به خلاف های انجام شده، تلاش می شد تا پای رقیب به موارد خلاف کشانده تا چهره او مخدوش شود. شفقنارسانه با توجه به اهمیت مناظره ها بین نامزدهای انتخابات، گفتگویی را با دکتر داودنعمتی انارکی عضو هیئت علمی دانشگاه صداوسیما انجام داد که در ادامه می خوانید…
آقای دکتر به نظر می رسد که صداوسیما پخش برنامه های مختلفی از جمله؛ فیلم تبلیغی نامزدها، میزگرد، مستند، گفتگوی ویژه خبری و مناظره ها را برای نامزدهای انتخابات پیش بینی کرده است، به اعتقاد شما کدام یک از برنامه ها برای مخاطبان جذابتر و تاثیرگذارتر خواهد بود و چرا؟
معتقدم هریک از برنامه های پیش بینی شده به دلیل اینکه مخاطبان را با برخی دیدگاه ها و برنامه های هر نامزد آشنا می کند، تاثیرات خاص خود را بر مخاطب می گذارد، اما مناظره ها مهمترین برنامه های تبلیغاتی محسوب می شوند و شناخت مخاطب را نسبت به نامزدها و برنامه های آن ها بیشتر و عمیق تر می کند.
دلایل مختلفی بر این تاثیر وجود دارد که به برخی از آن ها اشاره می کنم؛ اول اینکه برجسته ترین عنصر جلب توجه مخاطب نسبت به مناظره ها، اصل تضاد و تقابل فکری نامردها است، به این معنی که تفاوت در دیدگاه های نامزدها تضاد بین دیدگاه ها را نشان می دهد که مردم تمایل دارند نسبت به این تفاوت ها آشنا شوند و به تضادها در فکر و برنامه ها پی ببرند.
دوم اینکه میزان اثرگذاری برنامه های مناظره ای اگر درست و حرفه ای مدیریت شود، بیشتر از دیگر برنامه ها در تصمیم سازی مخاطب است. نکته دیگر اینکه در برنامه های مناظره ای، مخاطب می تواند افکار و افعال نامزدها را در مقایسه با هم قرار دهد و به نتیجه ای منطقی در ارتباط با آن ها برسد.
با این حال از منظر رسانه ای یک مناظره از لحاظ فنی- حرفه ای- اخلاقی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟
مناظره ها از نظر فنی باید دربرگیرنده استودیو، صحنه پردازی، ترکیب بندی، دکور و نورپردازی مناسب با انتخابات باشند و بنظرم صداوسیما با توجه به ضیق وقت اما به دلیل برخورداری از نیروهای حرفه ای بخوبی این طراحی را انجام داده است.
به لحاظ حرفه ای نیز باید عرض کنم که صداوسیما باید بر نحوه اجرا، شیوه و نوع پرسش ها و نزدیک کردن موضوع به مخاطب متمرکز شود. مثلاً نزدیک کردن موضوع به مخاطب را می توان با نوع سوال ها تحقق بخشید، سوال هایی که مخاطب حس کند سوال های اوست که پرسیده می شود.
به لحاظ اخلاقی نیز دو سوی مناظره باید اصولی را رعایت کنند، مثلاً رسانه و همچنین مجری باید بیطرفی خود را در اجرای مناظره بطور برجسته نشان دهند، نحوه پرسش از هر نامزد و مدیریت جلسه باید از اصول اخلاقی تبعیت شود، از سوی دیگر نامزدهای دیگر نیز باید نسبت به رعایت اصول اخلاقی نسبت به هم دقت کنند، این به معنی انتقاد نکردن نیست، بلکه باید از تهمت زدن پرهیز کنند.
برخی از کارشناسان بر لزوم تعامل صداوسیما با دیگر رسانه ها(انلاین و مکتوب) تاکید می کنند. ارزیابی شما در این رابطه چیست و چگونه می توان نگاه و پرسش های سایر رسانه ها را هم در این مناظره ها مطرح کرد؟
من هم معتقدم که اگر در برگزاری مناظره ها برخی مردم و نیز کارشناسان و نمایندگان دیگر رسانه ها حضور داشته باشند و سهمی از سوال پرسیدن به آن ها اختصاص یابد، نتیجه خوبی به همراه خواهد داشت، اماچنین طراحی نیازمند وقت بیشتر است، در حالی که صداوسیما در حداقل زمان به برنامه انتخابات ورود پیداکرده است. با این وجود کارشناسان و مجریان برنامه های مختلف انتخابات می توانند در طراحی سوال ها از مطالبی که در رسانه های مختلف در ارتباط با مسائل و مشکلات جامعه منتشر شده استفاده کنند.
با توجه به اینکه بیان مطالبات مردم نقش تعیین کننده ای در سوق دادن آن ها به پای صندوق رای و انتخاب گزینه مناسب دارد، بهتر است که صداوسیما مطالبات مردم را در این مناظره ها چگونه منتقل کند؟
در پاسخ به یکی از سوال های شما گفتم که رسانه باید خود را به مخاطب نزدیک کند و این به چند شکل امکان پذیر است؛ اینکه نقش مطالبه گری خود را به عنوان نماینده جامعه ایفا کند، اینکه سوال ها به گونه ای باشد که مخاطب حس کند رسانه سوال او را پرسیده است، اینکه مجری نسبت به سوال و موضوعاتی که طرح می شود احاطه داشته باشد تا اجرایی حرفه ای را شاهد باشیم، اگر حضور بخشی از مردم در برنامه هایی مثل مناظره امکان پذیر نیست، اما می توان سهمی به مخاطب داد که سوال او با صدای خودش که قبلا ضبط شده در طول مناظره یا میز گرد از نامزدها پرسیده شود.
از لحاظ رسانه ای چه بایدکرد تا آراء به سمت مشارکت حداکثری جذب شود؟
مشارکت حداکثری در انتخابات عوامل متعددی را می طلبد که در کنار هم قرار گیرند و شرایط را برای حضور مردم فراهم کنند، یکی از این عوامل رسانه است و بنظر من بیشترین اثرگذاری رسانه نیز زمانی خواهد بود که رسانه خود را به مخاطب نزدیک کرده باشد، رسانه باید زبانگویای مردم باشد تا هم اعتبارش افزایش یابد و هم اثرگذاری اش بر مخاطب مضاعف شود.
