شفقنا رسانه_ به تازگی طرحی به نام تشدید مجازات همکاری کنندگان با اقدامات کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی در دستور کار مجلس قرار گرفت که با واکنش های زیادی روبرو شد ماده ۷ این طرح، مواردی قانونی برای فیلمبرداری از تحولات جامعه در نظر گرفته است که بسیاری می گویند این طرح به معنای پایان شهروند خبرنگاری است. حمیدرضا ضیایی پرور، مدرس دانشگاه و فعال رسانه ای معتقد است که به جای وضع چنین قوانینی، نهادهای رگولاتوری و تنظیم گری اعم از وزارت ارشاد اسلامی، شورای عالی فضای مجازی و … باید در حوزه آموزش منشور اخلاقی کار حرفه ای روزنامه نگاری قدم بردارند، آموزش های لازم را به مردم بدهند و سواد رسانه ای آن ها را بالاتر ببرند تا باید و نبایدهای اخلاقی را در انعکاس محتوای شهروند خبرنگاری رعایت کنند.
ضیایی پرور در این باره به شفقنا رسانه می گوید: در تمام دنیا از اماکن امنیتی و نظامی، عکس برداری و فیلم برداری توسط هرکسی، چه شهروند خبرنگار و چه خبرنگار حرفه ای و… ممنوع است. در مقابل گزارش موضوعات غیرنظامی و غیرامنیتی که در ملأ عام اتفاق می افتد، چه به صورت مکتوب، چه فیلم و عکس و صوت توسط هیچ کسی ممنوع نیست.
او ادامه می دهد: البته برخی رفتار پلیس را هم جزو موارد نظامی درنظر می گیرند. در حالی که منظور از موارد نظامی نکاتی است که کشور درگیر جنگ است و فردی موقعیت استقرار نیروهای یک کشور را در شبکه های اجتماعی منتشر می کند و یا وضعیت امنیتی حادی به وجود آمده و فرد مکان های استقرار را لو می دهد. این مسئله در همه جا ممنوع است و ربطی به کشور خاصی ندارد.
ضیایی پرور با اشاره به اهمیت شهروندخبرنگاری در برخی از کشور ها می گوید: آزادی شهروندان در مسائل اجتماعی، فرهنگی و شهری ایجاب می کند تا به خاطر نظارت بر قدرت، جلوگیری از فساد، تخلف و جرم بتوانند در فضاهایی که مسئله امنیتی ندارد، وظیفه شهروندی خود را اعمال کنند.ولی در برخی از کشورها حتی تحمل نمی کنند که خبرنگاران معمولی هم گزارشی رسمی، فیلم و تصویر از واقعه بگیرند.
او تاکید می کند: اگرچه بعید می دانم چنین ماده و موضوعی تصویب و تبدیل به قانون شود با این حال افرادی که چنین ایده هایی را می دهند نه تنها فعالیت رسانه ای را قبول ندارند بلکه حتی فعالیت شهروندی را هم ممنوع می دانند و از اینکه هر شهروندی یک موبایل به دست دارد، ناراحت هستند.
ضایی پرور می گوید: این مسئله جنگ موش و گربه بین برخی از نهادهای حاکمیتی و نهادهای مدنی است که یک طرف می خواهد با تدابیر مختلف مسئله را کنترل کند و طرف دیگر نهادهای مدنی و تکنولوژیست ها تلاش دارند تا از حیطه کنترل فرار کنند و محدودیت ها را دور بزنند.
به عقیده ضیایی پرور در کشورهایی که آزادی مطبوعات و رسانه وجود دارد، پدیده شهروند خبرنگاری ضعیف است. او می گوید: به عنوان مثال اگر در فرانسه جنبش جلیقه زردها گسترش پیدا می کند و شبکه های تلویزیونی در وسط اعتراضات، به صورت زنده و با کیفیت گزارش تهیه می کند جایی برای فعالیت شهروندخبرنگار نمی ماند. بنابراین شهروندخبرنگاری در جایی توسعه پیدا می کند که رشد رسانه و آزادی عمل آن ها به اندازه کافی وجود ندارد. به این ها رسانه های جایگزین گفته می شود که در برابر جریان اصلی رسانه قرار دارند. بنابرانی شهروند خبرنگاری در کشورهایی که آزادی رسانه کمتر است، قدرت می گیرد.
ضیایی پرور تنها راه برای رفتار درست شهروندان در شبکه های اجتماعی را افزایش سواد رسانه ای آن ها می داند و می گوید: ضرورت دارد تا شهروند خبرنگاران باید و نبایدهای کار رسانه را بدانند به عنوان مثال انتشار عکس جنازه یا فردی که کشته شده، در همه رسانه ها ممنوع است ولی در ایران چون آموزش سواد رسانه ای وجود ندارد افراد به راحتی این کار را می کنند. این مسئله در عالم حرفه ای پذیرفته شده نیست و به عنوان منشور اخلاقی کار حرفه ای روزنامه نگاری شناخته می شود و چون شهروندخبرنگاران هم عملا در حال انجام کار رسانه ای هستند، باید این اصول را بدانند که در ایران متاسفانه این آموزش ها کمتر است.
او تاکید می کند: به جای وضع چنین قوانینی، نهادهای رگولاتوری و تنظیم گری اعم از وزارت ارشاد اسلامی، شورای عالی فضای مجازی و … باید در حوزه آموزش منشور اخلاقی کار حرفه ای روزنامه نگاری قدم بردارند، آموزش های لازم را به مردم بدهند و سواد رسانه ای آن ها را بالاتر ببرند تا باید و نبایدهای اخلاقی را در انعکاس محتوای شهروند خبرنگاری رعایت کنند.