شفقنا رسانه- در یک سال اخیر شاهد حضور چهرههای اینستاگرامی در تلویزیون و سینما بودیم. چهره هایی که اغلب به دلیل داشتن دنبال کننده های بالا و ساختن کلیپ های کوتاه طنز، تصمیم گرفتند تا راه بازیگری و کارگردانی را در پیش بگیرند. با این حال چنین رویه ای تا چه حد می تواند برای رسانه ای چون سینما و تلویزیون آسیب زا باشد؟ احسان شاه قاسمی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران که مطالعات زیادی درباره سلبریتی ها در اینستاگرام انجام داده و بر این عقیده است؛ معنای امروزی سلبریتی به کسی اطلاق می شود که اهمیت زندگی شخصیاش و میزان عکس های به نمایش گذاشته اش در شبکه های اجتماعی بیشتر از دستاوردهای او باشد، ضمن انتقاد به حضور چهرههای اینستاگرامی در تلویزیون و سینما معتقد است نمی توان با صرف چهره بودن افراد در شبکه های اجتماعی، این ادعا را مطرح کنیم که توانایی جذب و سوق دادن دنبال کننده هایشان به سمت سینما یا تلویزیون را دارند.
احسان شاه قاسمی استادیار ارتباطات دانشگاه تهران و پژوهشگر مطالعات شهرت و سلبریتیها در بیان ارزیابی خود از حضور چهرههای اینستاگرامی در تلویزیون و سینما به شفقنا رسانه می گوید: نمی توان با صرف چهره بودن افراد در شبکه های اجتماعی این ادعا را مطرح کنیم که توانایی جذب و سوق دادن دنبال کننده هایشان به سمت سینما را دارند. من معتقدم که سلبریتی ها معمولاً در حال فریبکاری هستند. البته استثناهایی چون مهران مدیری با طنز های حرفه ایشان قاعده را نقض نمی کند. به عبارتی اگرچه مخاطب تلویزیون نیستم ولی بیننده برنامه های طنز مهران مدیری هستم. چون این کارگردان طنز قدرتمندی دارد. از طرفی بحث نقد حرفه ای است و نباید هدفمان از طنز صرفاً لودگی و سرگرم کردن مردم باشد. ولی با کمال تاسف بسیاری از طنزپردازان تلویزیون از طنز شناختی ندارند. اینکه با چه روابط و رانتی وارد تلویزیون شده و در این حوزه فعالیت می کنند، مشخص نیست.
او ادامه می دهد: نتیجه چنین رویکردی این می شود که چنین افرادی چون زبانشان توانایی خنداندن مردم را ندارد، مجبورند که در بیان موضوعات اغراق کنند، حرکات عجیب غریب و سبک انجام دهند و… . به همین دلیل صداوسیمای ما نیازمند طنزپردازان جدید و خبره است. اینکه مردم برخی از طنزپردازان صداوسیما را دوست دارند، صرفاً به دلیل حرفه ای یا طناز بودنشان نیست بلکه مردم گزینه دیگری برای انتخاب ندارند. یا اینکه رامبد جوان طنزپردازی می کند دلیلش به نبود گزینه های طنزپرداز حرفه ای و قوی در تلویزیون برمی گردد. در کشور به لحاظ مهارت در خنداندن دیگران افراد زیادی داریم ولی تلویزیون یک حلقه بسته از افراد را تعیین کرده و به مخاطب قالب می کند. بنابراین اگر بخواهیم افراد ضعیف وارد این حوزه نشوند و برای پوشاندن ضعف در عملکردشان اظهارنظرهای عجیب غریب نکنند، باید این حلقه بسته شکسته شود.
این پژوهشگر مطالعات شهرت و سلبریتیها با تاکید بر اینکه ما نیازمند افرادی جدید هستیم که طنزشان ارزشمند و آمیخته به انتقاد باشد، می گوید: این افراد اگر جرات انتقاد سیاسی را ندارند حداقل می توانند به نقد اجتماعی و فرهنگی روی بیاورند. جامعه ای که چند میلیون نفر از آن فالوئر افرادی هنجارشکن با رفتارهای بیمارگونه باشد، بیمار و نیازمند نقد است.
او با اشاره به ورود برخی چهره های اینستاگرامی به عرصه کارگردانی می گوید: باید افراد طنزپرداز حرفه ای را در این شبکه های اجتماعی پیدا و این استعدادها را کشف کرد ولی دقت داشته باشید که لودگی با طنزپردازی فرق دارد و جای تلویزیون لودگی نیست.
اگرچه شاه قاسمی معتقد است که باید به همه فرصت داد تا استعداد خود را در معرض قضاوت مخاطب قرار دهند با این حال تاکید دارد که صداوسیما جای آزمون و خطا نیست. او تاکید می کند: افراد علاقمند به کارگردانی، سلبریتی ها، اینفلوئنسرها و … می توانند با هزینه شخصی خود فیلم درست کنند و در معرض دید همه قرار دهند ولی برای صداوسیما قضیه فرق دارد. چون صداوسیما جای آزمون و خطا نیست بلکه جایست که پول مردم برایش هزینه می شود.
شاه قاسمی با اشاره به محبوبیت برخی چهره های فرهنگی در جامعه، می گوید: اگرچه این افراد بنابر دلایل سیاسی ممنوع التصویر هستند ولی با این حال حضور این افراد در تلویزیون و فعالیتشان خیلی ارزشمندتر از تن دادن به نمایش افراد لوده و بی دانش است. متاسفانه سیاست صداوسیما و مشاوران آن ها حرفه ای نیست و اطلاعی از جامعه و علایق آن ندارند. کوتاهی و عدم آگاهی این افراد سبب شده تا صداوسیما از تهدیدی غافل شود که ریشه های فرهنگی جامعه را نشانه گرفته و فقط تهدیدات سیاسی را خط قرمز خود بداند. بنابراین معتقدم که راه حل جذب مخاطب برای صداوسیما بازگشت به سرمایه های فرهنگی است نه تکیه به بی استعدادی و لودگی.
این استادیار ارتباطات دانشگاه تهران می گوید: افرادی که متقاضی مجوز ساخت فیلم اول خود هستند باید مدرک کارگردانی داشته باشند. البته من خیلی معتقد به پروسه مجوز نیستم از طرفی الان به راحتی می توان از طریق کلاس های آنلاین انواع مهارت های لازم را آموزش دید و فیلم های کوتاه و یا حتی بلند ساخت.