زمان انتشار : ۲۴ اردیبهشت ,۱۳۹۹ | ساعت : ۱۶:۲۱ | کد خبر : 496467 |

کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی»  وارد بازار نشر شد/ فلسفی از دلایل تالیف این کتاب به شفقنا رسانه می گوید

 شفقنا رسانه- کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی» به نوشته سید غلامرضا فلسفی، پژوهشگر ارتباطات در آستانه روز جهانی ارتباطات در ۷۰ صفحه وارد بازار نشر شد. مولف این کتاب معتقد است ازآنجاکه در عصر پساانقلاب دیجیتال هر شخص، کاربر و درعین‌حال ناشر محسوب می‌شود پس باید مسئولیت اطلاعات و اخباری را که تولید یا بازنشر می‌کنند بر عهده بگیرد. گام اول در این مسئولیت‌پذیری، اصلاحاتی هرچند جزئی است که با کسب دانش و مهارت لازم باید در شیوه بهره‌مندی از فضای مجازی و مواجه‌شدن با اطلاعات و اخبار در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایجاد کند. بر این اساس کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی» در پی آن است که دراین‌باره، حداقل‌ها را در اختیار افراد قرار دهد.

 

سید غلامرضا فلسفی در بیان دلایل تدوین کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی» به شفقنا رسانه می گوید: پس از انتشار اولین مقاله در حوزه اخبار جعلی با عنوان «اخبار جعلی و مهارت‌های مقابله با آن» تصمیم گرفتم تا نسبت به تکمیل و ارتقاء این مقاله اقدام کنم و با برخی از صاحب‌نامان حوزه ارتباطات در جهان از جمله Frank W Baker و David Buckingham جهت گرفتن راهنمایی هایی مکاتبه کردم. ماحصل این تلاش‌ها طی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ مجموعه مطالبی است که در قالب پنج گفتار آماده شده است.

مولف کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی»  در ادامه به معرفی این کتاب می پردازد و می گوید: خواننده در فرایند مطالعه این کتاب علاوه بر واژگان محوری اطلاعات نادرست و اخبار جعلی با واژگانی چون حقایق جایگزین، پساحقیقت، مرگ حقیقت و امثال آن بیشتر آشنا می‌شود. علاوه بر آن در کتاب « پنج گفتار درباره اخبار جعلی » به شکل‌های گوناگون اخبار جعلی؛ از متون نوشتاری و تصویری گرفته تا فیلم‌ها و نقش هوش مصنوعی در تولید دیپ فیک و آثار زیان‌بار آن‌ها بر افکار عمومی اشاره هایی شده است. هم‌چنین سعی شده در حد امکان به شیوه‌های شناسایی این جعلیات چه برای مخاطب عام و چه خبرنگاران و سازمان‌های رسانه‌ای پیشنهاد‌هایی سخت افزارانه و نرم افزارانه ارائه شود. نقش سواد رسانه‌ای، دیجیتالی و خبری در قالب سوادهای نوین در مواجهه با اطلاعات نادرست و اخبار جعلی، از دیگر موضوع‌هایی است که در این کتاب بدان اشاره‌ شده است.

فلسفی ضمن اشاره به رشد روز افزون فضاهای تبادل اطلاعات به پیامدهای اخبار جعلی و لزوم آگاه کردن افراد از آن می پردازد و می گوید: امروزه افراد به کمک یک دستگاه تلفن همراه و دسترسی به اینترنت، در مقام کاربر شهروند هم مصرف‌کننده و هم تولیدکننده اطلاعات و اخبار محسوب می‌شوند و می‌توانند در هرلحظه، هرگونه اطلاعات و خبری را به هر نقطه از جهان ارسال کنند و به‌طور متقابل در معرض انواع اطلاعات و اخبار قرار گیرند. این موضوع موجب انباشت و سرریز اطلاعات و اخبار ‌شده و مجال اندیشیدن و تفکیک اطلاعات نادرست و اخبار جعلی از اطلاعات درست و اخبار واقعی را از دست مخاطب خارج کرده است. به عبارتی این مسئله سبب شده تا در این آشفته‌بازار ارتباطی، اطلاعات نادرست و اخبار جعلی در قالب کالای مشابه و البته مضر بیش از گذشته رونق پیدا کند و کالای ارزشمند اطلاعات درست و اخبار واقعی به به بهای کم از دست برود. این مسئله سبب بی‌اعتمادی افکار عمومی به اطلاعات و اخبار و همچنین سازمان‌های رسانه‌ای می شود

او ادامه می دهد: در جهان پرتنش حاضر، اعتماد یک نیاز حیاتی و انتظاری رواست که مشتریانِ اطلاعات و اخبار، از سازمان‌های رسانه‌ای دارند. گاردین در گزارشی که ابتدای سال ۲۰۱۸ منتشر شد، عنوان کرد که از هر چهار بریتانیایی تنها یک نفر به رسانه‌های اجتماعی اعتماد دارد. در این گزارش از انتشار اخبار جعلی، تبلیغات افراطی‌گری و مسائل مربوط به ناامنی و آزار کودکان در دنیای مجازی در مقام سه عامل اصلی بی‌اعتمادی به رسانه‌های اجتماعی در بریتانیا نام‌برده شده است. در این چند سال اخیر، رابطه‌ بین اطلاعات، اخبار و سازمان‌های رسانه‌ای با بروز و ظهور رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به‌شدت پیچیده شده است تا جایی که هیچ‌کس حتی مدیران شرکت‌های بزرگ رسانه‌ای مانند فیس‌بوک و توییتر هم میزان و دامنه تأثیر این پدیده‌ها بر یکدیگر و همچنین بر مخاطب را در این حد و اندازه پیش‌بینی نمی‌کردند.  طبق گزارشی که در سال ۲۰۱۷ با عنوان «خبرها و کودکان و نوجوانان آمریکا» منتشر شد، نیمی از کودکان و نوجوانان ۱۰ تا ۱۸ ساله آمریکایی، اخبار را از طریق رسانه‌های آنلاین دنبال و دریافت می‌کردند. در حالی که چنین مسئله ای مخاطبان را در حوادث جاری درگیر و حتی گاهی وقت‌ها موجبات اختلاف و سو تفاهمات دیجیتالی را فراهم می کند و احتمال گسترش اطلاعات نادرست و اخبار جعلی را افزایش می‌دهد. البته باید اذعان کرد که این رسانه‌ها به‌طور هم‌زمان به افراد مجال می‌دهند تا با آگاهی از دیدگاه‌های مختلف، گروه‌هایی اجتماعی متشکل از همفکران خود را چه در دنیای واقعی و چه مجازی تشکیل دهند.

این مدرس سواد رسانه‌ای و خبری  معتقد است که امروزه رسانه‌های اجتماعی هم در جایگاه منبع و هم سازمان رسانه‌ای قرار دارند و اطلاعات و اخبار به واسطه آن‌ها اهمیتی مضاعف پیدا کرده است که چنین مسئله ای سبب به حاشیه راندن تک‌صدایی و شنیده شدن صداهای بیشتری می شود. با این حال او تاکید می کند: در چنین شرایطی نحوه شناسایی اطلاعات نادرست و اخبار جعلی می‌تواند به مخاطب کمک کند تا با شناخت وجوه تشکیل‌دهنده رابطه رسانه‌های اجتماعی با اطلاعات و اخبار، تأثیر مثبت و منفی حاصل از آن‌ها را درک کند و بتواند آگاهانه با این پدیده‌ها و حاصل رابطه‌شان مواجه شود. در این چارچوب می‌توان به پدیده خبرنگاری شهروندی که از ثمرات این رابطه است، اشاره کرد.

به عقیده فلسفی زندگی منهای رسانه و خارج از گردونه دنیای مجازی دور از ‌تصور است. اما این‌که در اقیانوس پرتلاطم اطلاعات و اخبار چقدر در تشخیص واقعی یا جعلی بودن اطلاعات و اخبار اهتمام ورزیده ‌شود، هم به اراده حاکمیت‌ها و دولت‌ها در مواجهه جدی با موضوع و هم مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی شهروندان بستگی دارد. او می گوید: در سال‌های اخیر، سازمان ملل و اتحادیه اروپا ضمن هشدار نسبت به پیامدهای تولید و نشر اطلاعات نادرست و اخبار جعلی، هم‌پایه کثیری از کشورها، نهادها و سازمان‌ها، تمهیداتی را برای مبارزه با آن در نظر گرفته و اجرا کرده‌اند. طبیعتاً چنین نگرانی‌ها و اقداماتی بجاست، چراکه ملت‌ها برای تصمیمات خرد و کلانشان به اطلاعاتی نیاز دارند که بر اساس برخی معیارهای متعارف و پذیرفته‌شده، دقیق و صادقانه باشد. ولی اطلاعات نادرست و اخبار جعلی با گمراه‌سازی افکار عمومی نه‌تنها مخاطبان را از حق دسترسی به اطلاعات درست و اخبار واقعی محروم می‌ کند بلکه امنیت کشورها را به خطر می اندازد و در عمل مشروعیت و کارآمدی نظام‌های سیاسی مردم‌سالار را نشانه می‌رود.

او می گوید: وقتی که حاکمیت‌ها و دولت‌ها نخواهند یا نتوانند برای بحران اطلاعات نادرست و اخبار جعلی چاره‌اندیشی کنند، به‌طورمعمول تقصیرها را معطوف به رسانه‌ها می‌کنند، یا ممنوعیت‌ها و محدودیت‌هایی را برای دسترسی به محتوای آن‌ها اعمال می‌کنند یا فرد را به حال خود وا می گذارند تا به هر شکل ممکن خود را از شر آسیب اطلاعات نادرست و اخبار جعلی مصون بدارد. با این حال  چه حاکمیت‌ها به مسئولیت‌های خود دراین‌باره عمل کنند و چه از آن سر باز زنند، افراد نباید مسئولیت‌های فردی و اجتماعی خود را دراین‌باره نادیده بگیرند، چون توانایی یافتن واقعیت و تفکیک آن از جعلیات است که از افراد عادی، شهروند قرن بیست و یکمی می‌سازد.

مولف کتاب « پنج گفتار درباره اخبار جعلی » تاکید می کند: فردی که تحقیق و پرس‌وجو می‌کند شهروندی است که هم از جایگاه مصرف‌کننده، هم تولیدکننده و هم منتشرکننده آگاهانه با اطلاعات و اخبار مواجه می‌شود. متأسفانه افراد امروزه به سبب زمان زیاد حضور در فضای مجازی و سهولت دسترسی به اطلاعات و اخبار بی‌شمار، احساس دانایی مطلق و متفاوت بودن می‌کنند. این احساس آن‌ها را در مارپیچ بازنشر گرفتار و نسبت به صحت اطلاعات و اخبار بی‌توجه کرده است.

او با اشاره به اهمیت مسئولیت پذیری شهروندان در تولید و انتشار اطلاعات می گوید: ازآنجاکه در عصر پساانقلاب دیجیتال هر شخص، کاربر و درعین‌حال ناشر محسوب می‌شود پس باید مسئولیت اطلاعات و اخباری را که تولید یا بازنشر می‌کنند بر عهده بگیرد. گام اول در این مسئولیت‌پذیری، اصلاحاتی هرچند جزئی است که با کسب دانش و مهارت لازم باید در شیوه بهره‌مندی از فضای مجازی و مواجه‌شدن با اطلاعات و اخبار در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایجاد کند. بر این اساس کتاب «پنج گفتار درباره اخبار جعلی» در پی آن است که دراین‌باره، حداقل‌ها را در اختیار افراد قرار دهد.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here