زمان انتشار : ۲۰ اردیبهشت ,۱۳۹۹ | ساعت : ۱۶:۱۸ | کد خبر : 496170 |

یک مدرس آسیب‌شناسی روانی: در دوران کرونا مدیریت استرس کودکان با مولفه های سرگرمی از سوی رسانه ها ضرورت دارد

شفقنا رسانه– با توجه به ادامه‌دار بودن شیوع ویروس کرونا شاید تأمین نیازهای اولیه کودکان با قرنطینه‌ی امن و امکانات لازم، بتواند خطر ابتلا به کرونا را تا اندازه زیادی کاهش دهد با این حال اهمیت تولید محتوای مناسب برای کودکان در سنین مختلف و آموزش مراقبت‌های لازم از این بیماری برای کودکان در رسانه‌ها مسئله مهمی است که باید به آن توجه شود. اینکه رسانه‌ها به‌ویژه صداوسیما چقدر سعی کردند با در نظر گرفتن مؤلفه‌های علمی برنامه‌هایی برای کودکان درباره کروناویروس بسازند؟ بهتر است این آموزش‌ها چگونه باشد و با چه زبانی به آن‌ها منتقل شود؟

 

کاوه قادری مدرس روانشناسی و آسیب‌شناسی روانی در دانشگاه علامه طباطبایی در این باره به شفقنا رسانه می‌گوید:  توجه به نیازها و چالش های روانشناختی کودکان در دوران قرنطینه ضروری است. برخی از این نیازها بحث احساس امنیت، ‌سرگرمی، دریافت محتوای متناسب با وضعیت موجود و… است. من بر این باورم نه‌تنها رسانه‌ها بلکه برخی از خانواده‌ها هم برداشت درستی از مقتضیات سنی و نیازهای کودکان ندارند. شاید چون بزرگسالان فکر می کنند خودشان می دانند کرونا چیست و این بحران چرا به وجود آمده است، حتماً باید کودکانشان هم از این مسائل آگاهی مشابه داشته باشند. در حالی که رشد شناختی کودکان با بزرگ‌سالان متفاوت است و به‌ویژه کودکان زیر ۶ سال تخیلات بالا و گاهی هم تفکر جادویی دارند. به همین دلیل ممکن است مشکلات را همانند بزرگ‌سالان برداشت نکنند.

او مثال می‌آورد: به‌عنوان مثال ممکن است یک کودک کرونا را ناشی از خشم خداوند بداند چون عروسکش را به دوستش نداده است و یا اینکه چون با مادرش دعوا کرده، کرونا می‌خواهد همه اعضای خانواده‌اش را از بین ببرد. به عبارتی در دنیای ذهنی کودکان مجموعه ای ترس‌ها و باورهای غلط حول محور بیماری شکل می‌گیرد که اگر والدین و رسانه ها در مورد آن پیش بینی و اقدام لازم نداشته باشند ممکن است زمینه های آسیب پذیری را بیشتر کند. پس از آنجا که کودکان به‌شدت تحت تأثیر استرس‌های والدین و محیط اطراف قرار می‌گیرند و از سوی دیگر به دلیل مقتضیات شناختی دوران کودکی باید متناسب با سنشان برایشان توضیح داد که چه اتفاقی در حال جریان است، کرونا چیست، چرا به وجود آمده است و چه مسائلی را باید رعایت کرد.

قادری تأکید می‌کند: کلیت جامعه و نهادهای مرتبط وظیفه دارند تا به کودکان آموزش دهند. این در حالی است که عده‌ای از خانواده ها سعی در ساده‌سازی بیماری دارند و  با انکار آن برای کودکان سعی دارند که کودکان دچار استرس نشوند و عده‌ای هم با ترساندن بیش‌ازحد کودکان سعی در ایجاد بازداری هستند. این در حالی است که هر دو موضع تبعات ناخوشایندی در پی خواهد داشت. انکار بیماری و ایزوله کردن روانشناختی کودک در برابر آن باعث گسترش بستر خیال‌پردازی در کودک خواهد شد و اغراق  در توصیف بیماری نیز ممکن است به مزمن شدن هیجانات از قبیل ترس بیانجامد.

این مدرس روانشناسی و آسیب‌شناسی روانی با اشاره به عملکرد صداوسیما در تهیه برنامه‌هایی برای آموزش کودکان درباره کرونا ویروس می‌گوید: در حقیقت برنامه‌های صداوسیما به‌ویژه در حوزه اطلاع‌رسانی خوب پیش رفته است ولی در حوزه کودکان به شکل خاص خیلی عملکردشان را رصد نکرده ام. فکر می‌کنم صداوسیما بهتر است که با کمک عده ای از روانشناسان کودک، متخصصین علوم تربیتی و کارشناسان تولید محتوا، برنامه‌هایی برای کودکان متناسب با سنینشان تهیه کند. این برنامه‌ها ممکن است در قالب طنز، داستان، روایت، قصه‌گویی، عروسک‌گردانی و… باشد. در اینجا محتوا مهم‌تر از فرم آموزش است. به عبارتی اگر طنز یا قصه بیماری را اغراق‌آمیز کند و یا دست‌کم بگیرد، عملکرد مطلوبی رخ نداده است. بنابراین هر فرمی می‌توان به کار گرفت به شرطی که پیام مبتنی بر واقعیت و به دور از القای ترس بیش‌ازحد باشد و یا انکار بیماری و وضعیت موجود باشد.

با این حال یک رسانه تصویری عملکردش باید به چه صورت باشد که بتواند آموزش‌های پیشگیرانه را به زبان کودکانه پخش کند. قادری پاسخ می‌دهد: کودکان با توجه به مقتضیات رشد روان‌شناختی‌شان خیلی تحمل برنامه‌های طولانی، جدی، خشک و منطقی را ندارند. خیال‌بافی، استفاده از تصویر و داستان می‌تواند ذهن خلاق یک کودک را بیشتر بکار بگیرد و در فضای خلاقانه به کودک آموزش داد. من فکر می‌کنم باید در این فضای تصویری، هم به جنبه سرگرمی و هم جنبه محتوایی مسئله توجه کرد. در این رابطه سال‌ها متخصصانی در صداوسیما برنامه‌های موفقی در حوزه کودک ساخته‌اند و من فکر می‌کنم تیمی متشکل از متخصصان روانشناسی به‌ویژه روانشناسان کودک و روانشناسان بالینی کودک بتوانند از ترکیب خلاقیت هنری متخصصین صداوسیما و محتوای علمی به یک عملکرد دقیق و منسجم برسند که هم جنبه سرگرمی داشته باشد و هم استرس‌های کودکان را مدیریت کند.

علاوه بر خوراک رسانه‌ای مناسب، نحوه آموزش والدین برای مصرف رسانه‌ای درست کودکانشان در فضای مجازی موضوع مهمی است که نباید از آن غافل شد. فکر می‌کنید رسانه‌ها چقدر به این مسئله توجه داشتند؟ او پاسخ می‌دهد: واقعیت این است، به دلیل مشغله‌های کاری و ساعت‌های زیادی که والدین مجبورند در خارج از منزل کار کنند، ممکن است برخی مواقع والدین به شکل ناخودآگاه حضور فرزندانشان را در فضای مجازی نادیده بگیرند و یا حتی در برخی موارد از آن استقبال کنند. با این حال قبل از هر چیز باید دو مسئله را در نظر گرفت. اول؛ وقتی درباره سواد رسانه‌ای صحبت می‌کنیم باید بدانیم که سواد رسانه‌ای یک متغیر در خلأ نیست که در تحلیلی ساده بگوییم یک جامعه‌ای سواد رسانه‌ای دارد یا خیر و اگر ندارد فقط باید آموزش داد.

قادری ادامه می‌دهد: من فکر می‌کنم مؤلفه‌های زیادی جریان سواد رسانه‌ای را شکل می‌دهند که بخشی از آن شفافیت رسانه‌ای، اعتماد اجتماعی، سرمایه‌های اجتماعی و… است. به همین دلیل معتقدم که رسانه‌های ما باید بر روی اعتمادسازی اجتماعی، احیای سرمایه‌های اجتماعی خودشان و تقویت آن‌ها کار کنند و شفافیت لازم را در تولید محتوا داشته و به اصول حرفه‌ای هم پایبند باشند.  وقتی چنین اتفاقی افتاد خودبه‌خود با استحکام بیشتر می‌توان درباره سواد رسانه‌ای صحبت کرد.

این مدرس روانشناسی و آسیب‌شناسی روانی تأکید می‌کند: به عقیده من رسانه‌ها باید با تولید محتواهای خلاقانه‌ای که فرق بین اخبار جعلی و اخبار واقعی، ترفندهای تولید محتوا، مؤلفه‌هایی که سواد رسانه‌ای را تحت تأثیر قرار می‌دهد و…  جامعه را بیشتر با اهمیت سواد رسانه‌ای آشنا کنند. وقتی والدین با سواد رسانه‌ای آشنا می‌شوند خودبه‌خود در فضای رشدی و تربیتی خانواده به کودکان هم انتقال داده می‌شود. هرچند در مدارس دنیا در قالب آموزش‌های گروهی متناسب با سن کودکان به آن‌ها آموزش‌هایی داده می‌شود. با این حال در کنار کودکانمان ماندن، مدیریت استرس‌های خود والدین، گوش دادن به ترس‌های کودکان، فراهم کردن فرصت‌هایی برای اوقات فراغتشان، همدلی و نزدیک شدن به دنیای کودکانه آن‌ها، دوری از ساده‌سازی و اغراق درباره کرونا ویروس و … می‌تواند کمک‌کننده باشد.

قادری در پاسخ به این سؤال که چه چیزی متناسب با سن کودکان است، می‌گوید: از راه‌های مختلفی می‌توان به آن دسترسی پیدا کرد. کودکان از راه‌هایی چون بازی کردن، نقاشی، داستان، قصه و … ممکن است به‌راحتی وارد ارتباط با بزرگ‌ترها شوند و از این طریق محتواهای موردنظر را به شکل سالم به کودکانمان آموزش دهیم.

او به اهمیت توجه به دوران پسا کرونا برای کودکان اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: ممکن است روندها به‌گونه‌ای پیش برود که به‌راحتی به حیات قبل از کرونا برگردیم و ممکن است دست به عصاتر حرکت کنیم. بنابراین به فراخور آن موقعیت مشکلی که پیش می‌آید باید مقتضیات را بسنجیم و بر مبنای آن کودکان را از دنیای بزرگ‌سالان آگاه کنیم و متناسب با سنشان مقتضیات هر مرحله را برایشان توضیح دهیم. این مرحله ممکن است فاصله‌گذاری هوشمند و یا عادی‌سازی فضای اجتماعی و… باشد.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here