زمان انتشار : ۳ اسفند ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۶:۵۸ | کد خبر : 492949 |

در اطلاع رسانی اخبار «کرونا ویروس» باید به چه نکاتی توجه شود؟

شفقنا رسانه– بعد از انتشار خبر شناسایی دو مورد مبتلا به ویروس کرونا در شهر قم و فوت این دو به سرعت رسانه ها و شبکه های اجتماعی شروع به انتشار لحظه ای از آمار مبتلاها و ارائه راهکارهای مقابله با این ویروس کردند. به نحوی که فضای شبکه های اجتماعی و رسانه ها اکنده از اطلاعات و خبرها و اظهار نظرهای متفاوتی درباره این ویروس شد. در این میان برخی از کارشناسان و فعالان رسانه ای به بیان راهکارهایی برای رسانه ها جهت پرداختن به ویروس کرونا، نحوه اطلاع رسانی و آگاه کردن مردم برای مقابله با آن پرداختند. در ادامه برخی از این توصیه های رسانه ای را بخوانید…

 

به گزارش شفقنا رسانه، پروانه پیشنمازی، پژوهشگر حوزه ارتباطات بحران در صفحه اینستاگرام خود نوشت: «موضوع پیدایش کرونا ویروس در ایران و رعب و وحشتی که در پی انتشار این خبر، جامعه را فرا گرفته؛ بیش از هر چیز اذهان را معطوف قدرت رسانه در بحران زایی یا بحران زدایی می کند. به این معنا که واقعا رسانه ها این قدرت را دارند که با برجسته سازی و بزرگنمایی یک پدیده، آن را تبدیل به بحران کنند و بالعکس با کوچک نمایی و بی اهمیت جلوه دادن پدیده ای دیگر، کاملاً موضوع را مغفول و محو نمایند. در همین راستا همواره در انتشار اخبار حساسیت زا و مهم، تقابل و تضادی بین مسئولیت ذاتی و اجتماعی رسانه ها در اطلاع رسانی وقایع و یا به کار گیری رویکرد انکار و سکوت به خاطر ایفای نقش آرام و عادی سازی رسانه ها در جامعه وجود داشته و دارد؛ که امیدوارم به زودی با ارتقای مهارت و تخصص روزنامه نگاری بحران در کشور این نقیصه رفع شود».

او در ادامه نوشت: «علی ایحال تا آنروز، در مورد اطلاع رسانی ویروس کرونا در کشور شایسته است به یک نکته مهم توجه شود: رسالت اصلی رسانه ها و اولین وظیفه آنها، اطلاع رسانی شفاف و واقع گرایانه در مورد این بیماری مهلک به گونه ای است که از ایجاد هرگونه پانیک و استرس فزاینده بر مردمی که بالقوه دچار افسردگی و واهمه هستند، پرهیز شود و این هنریست که علاوه بر مهارت ژورنالیستی، نیازمند دانش، آگاهی و هوش رسانه ایست. چیزی که به عقیده من رسانه ها برای مدیریت بحران کرونا نیازمند آنند، پیروی از ژانر ژورنالیسم رئالیستی است».

ابوالفضل فاتح هم به عنوان یک پزشک در یادداشتی به بیان توصیه هایی به دستگاه های بهداشت و درمان و اطلاع رسانی ایران برای مقابله با کرونا ویروس پرداخت و در بخشی از یادداشت خود تاکید کرد: «نقش دستگاه های اطلاع رسانی و آگاهی بخشی تخصصی و مناسب و به زبان ساده در این فرآیند بسیار مهم و تعیین کننده است. تلویزیون و رسانه های رسمی و رسانه های شهروندی به ویژه در فضای مجازی و … با هوشیارسازی مردم اما بدون ایجاد ترس بیش از حد، فورا روش های پیشگیری را آموزش داده، مراکز درمانی اختصاص یافته را معرفی کنند و اطلاع رسانی های تخصصی و به هنگام را بر هر چیزی مقدم بدارند. آموزش باید به زبان آسان و به شکل مستمر صورت پذیرد. انتظار می رود مسئولان بهداشت و درمان نیز نهایت همکاری را با رسانه ها مبذول دارند».

این دکتری علوم ارتباطات در ادامه با اشاره به این نکته که موضوع سلامت هموطنانمان و درد و آلام مردم در معرض خطر و یا مبتلا در میان است، تاکید کرد: «همه باید از سیاسی کردن مسئله و حاشیه سازی ها و یا کم و زیاد کردن ابعاد مسئله پرهیز کنیم و هر کدام به سهم خود و با دقت و مسئولیت به هموطنان عزیز و مدیریت سلامت و کادر درمانی کشور در مواجهه با این ویروس یاری رسانیم تا با کمترین خسارت از این خطر که در صورت غفلت خدایی نکرده می تواند ابعاد وسیع و ملی پیدا کند و جان هموطنان عزیزمان که پدران و مادران و برادران و خواهران و فرزندان دلبند هر یک از ما هستند را هدف قرار دهد، به سلامت عبور نماییم. طبیعتا هر یک از مردم فهیم ایران نیز با سیستم بهداشت و درمان همکاری حداکثری خواهند داشت».

محمد فاضلی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی هم که سابقه عضویت در کمیته تخصصی «اجتماعی، فرهنگی و رسانه» برای تدوین «گزارش ملی پلاسکو» و «گزارش ملی سیلاب‌ها» را داشته است به بیان تجربیات خود در مواجهه با رخدادهای ملی پرداخت و ضمن تاکید بر لزوم تعیین «فرمانده» با وظایف، اختیارات و مسئولیت‌های مشخص و معرفی آن به مردم، به بیان نکاتی برای بهبود مشکلات اساسی در اطلاع رسانی رخدادها پرداخت و توصیه کرد: «به هر یک از رسانه‌های مهم (خبرگزاری‌ها، رزونامه‌ها و …) یک میز اختصاصی در «ستاد فرماندهی» اختصاص دهید. به هر رسانه رسماً اعلام کنید که خبرنگار/خبرنگاران ویژه پوشش خبری رخداد کرونا را به ستاد فرماندهی معرفی کنند. عین همین کار را در مراکز استان‌ها هم انجام دهید. خبرنگاران ویژه پوشش خبری رخداد از هر رسانه را به مردم معرفی کنید و یک حساب ویژه توئیتر و یک کانال تلگرام اختصاصی ستاد فرماندهی رخداد با مسئولیت فرمانده ستاد، راه‌اندازی کرده و از همه مراجع اطلاع‌رسانی به مردم و رسانه‌ها اعلام کنید که فقط این دو مرجع رسانه‌ای اطلاع‌رسانی درباره کرونا هستند».

فاضلی افزود: «اگر امکان‌پذیر است به صورت موقت، بخشی از برنامه‌های رادیو و تلویزیون‌های مرتبط با سلامت را با اطلاع‌رسانی قبلی، به رخداد ویروس کرونا اختصاص دهید. هیچ چیزی را پنهان نکنید. این ویروس سبب بحران جهانی شده است و ورود آن به ایران مایه هیچ شرمساری نیست. ما در عصری زندگی می‌کنیم که هیچ چیز را نمی‌شود پنهان کرد. اطلاع‌رسانی شفاف و بی‌کم‌وکاست، سبب ارتقای اعتماد و سرمایه اجتماعی می‌شود. پروتکل‌های رسانه‌ای مربوط به اطلاع‌رسانی این گونه رخدادها را با کمک متخصصان رسانه، اخلاق پزشکی و … شناسایی کرده و به اطلاع‌ خبرنگاران برسانید. مسأله عمومی است، اما حریم خصوصی افراد و خانواده‌های بیماران احتمالی نباید خدشه‌دار شود. یک تیم تخصصی برای مستندسازی، تهیه فیلم و عکس، و ثبت جزء به جزء نوع مواجهه ملی با این رخداد تعیین کنید. شواهد و مستنداتی که این گروه تهیه می‌کنند برای مدیریت رخدادهای آینده به‌کار می‌آیند. نشان دادن مقدار کار ملی انجام‌شده در خلال رخداد نیز به این مستندات نیاز دارد».

منصور ساعی استادیار ارتباطات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی هم با اشاره به اینکه اطلاع رسانی در هنگام ریسک و بحران حرکت روی لبه تیغ شفافیت و اجتناب از هراس عمومی است. به بیان راهبردهایی برای رسانه های رسمی و اجتماعی جهت اطلاع رسانی درباره ویروس کرونا پرداخت و تاکید کرد: در ارتباطات ریسک تلاش برای اگاه سازی شیوه های پیشگیری و خودمراقبتی و روش های کنترل و کاهش آسیب ها از طریق ایجاد و تقویت سواد سلامت مردم در مورد ویروس باید باشد نه ایجاد هراس افکنی و تزریق اضطراب و استرس به جامعه ای که خود درگیر بحران های متعدد اقتصادی و بحران تورم و رکود و نظایر آن است. اجتناب از هراس عمومی به معنی خودسانسوری و سانسور اطلاعات و اطلاع رسانی قطره چکانی نیست. بلکه  لحن و متن مهم است. به عبارتی «چگونه» گفتن مهمتر از «چه» گفتن است».

او در ادامه تاکید کرد: « امیدآفرینی از طریق معرفی تجربه های مثبت جوامع و اشخاص درگیر در ویروس کرونا برای مقابله با خطر و بحران  و تهیه محتوای مرتبط با بهبود وضعیت بیماران و جزئیات مراقبت های همدلانه در بیمارستان ها و رسیدگی های پزشکی اهمیت زیادی در ایجاد آرامش خاطر جامعه دارد. نکته بعدی جوامع و مناطق و شهرها و خانواده ها و افراد درگیر شده است که نباید احساس طرد اجتماعی داشته باشند. طردشدگی اجتماعی به تعمیق درد و آلام افراد منجر می شود نه بهبود و تقویت روحیه آنها. لذا همدلی و همیاری اجتماعی و اقتصادی و حمایت های اجتماعی در شرایط ریسک و بحران به تقویت روحیه و اعتماد به نفس جوامع درگیر به ویژه کادر پزشکی و بهداشتی و بیماران و افراد درگیر در این موضوع کمک می کند.»

این استاد ارتباطات افزود: «در هنگامه ریسک اجتناب از تولید و  بازنشر محتوای آمیخته به انگ ها و برچسپ های قومیتی، مذهبی، فرهنگی، صنفی و برچسپ های قومیتی نظیر اخبار و پیام های جعلی و جوک ها اهمیت زیادی دارد. زیرا به محتواهایی که به تمسخر قومیت ها، فرهنگ شهرها و افراد و صنوف و می پردازند به تقویت همگرایی ملی و نهادی و سازمانی لطمه می زند و موجب تضعیف روحیه همکاری بین نهادی و واگرایی ملی و فروپاشی اجتماعی و توسعه بحران می شود».

در این میان معاونت مطبوعاتی هم به ذکر توصیه‌هایی خطاب به رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی پرداخت و خطاب به رسانه ها عنوان کرد: «هنگام دریافت اطلاعات و بازنشر آن انتظار می رود از منبع تولید اطلاعات و صحت و سقم آن مطمئن شوید و مانع از انعکاس  «برداشت از موضوع- گمانه و اطلاعات ناقص» شوید.

این معاونت در ادامه تاکید کرد: «انتشار گمانه زنی‌ها، شایعات و فایل‌های صوتی، تصاویر و ویدئوهای بدون منبع مشخص، ذکر آمار و ارقام بدون تایید از سوی نهادهای رسمی صرفا موجب اضطراب و اغتشاش خبری است و تنها آرامش و امنیت روانی مردم را هدف قرارمی دهد لذا توصیه می شود به اخبار تولیدی رسانه های شناسنامه دار و رسمی توجه گردد».

این معاونت با توجه به تخصصی بودن موضوع به رسانه ها توصیه کرد که صرفا به انتشار اخبار رسمی از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بپردازند و از نشر و درج نظرات و دیدگاه های سایر دستگاه ها، چهره‌ها و مسئولان که متخصص و یا مرتبط با موضوع نیستند حتی الامکان خودداری کنند.

از طرفی با توجه به انتشار گسترده اخبار جعلی در شبکه‌های اجتماعی تاکید کرد که وظیفه رسانه های شناسنامه‌دار و رسمی است تا میدان‌دار و مرجع اطلاع رسانی برای مردم باشند و ضمن جلوگیری از نگرانی بی مورد، موجب  حفظ آرامش روانی مردم با دریافت اخبار درست و دقیق مورد نیاز مردم در این شرایط شوند.

انجمن صنفی روزنامه نگاران استان تهران هم در بیانیه ای بسته پیشنهادی برای رفتار رسانه ای در روزهای بحران را منتشر کرد و در بخشی از این بیانه توضیح داد: « کروناویروس را نه تنها می‌توان که می‌بایست علاوه بر یک موضوع مرتبط با حوزه سلامت و پزشکی، پدیده‌ای ذیل امر رسانه نیز بدانیم چرا که یک اپیدمی با نرخ فراگیری قابل‌توجه است. یک اپیدمی در سال ۲۰۲۰ میلادی حضور خود را در کشوری نشان داده که رسانه‌هایش عمیقا از فقدان مرجعیت رنج می‌برند. این یعنی اگر ساختار حاکمیتی مدیریت بحران می‌خواهد امر اطلاع‌رسانی را به‌طور کامل نبازد، چاره‌ای جز در پیش گرفتن یک رویه جدید استاندارد و مشخص ندارد».

این انجمن پیش از طرح پیشنهادات عملیاتی خود، به مرور مجموعه‌ای از بدیهیات با کمک کتابچه راهنمای تعامل با رسانه‌ها که سال ۲۰۱۴ توسط مرکز پیشگیری و مدیریت بیماری‌های دپارتمان خدمات انسانی و سلامت ایالات متحده آمریکا منتشر شد، پرداخت و با بیان اینکه در ابتدای کتابچه سه جمله بسیار کوتاه و روشن «اولین باشید، حقیقت‌گو باشید، معتبر باشید» آمده است، این نکات را جان‌مایه تمام آن چیزی دانست که ساختار حاکمیتی مدیریت بحران باید ضمن مواجهه رسانه‌ای با کروناویروس و یا هر موضوع مرتبط با امنیت جانی و روانی شهروندان به خاطر داشته باشد. پیشنهادات انجمن صنفی روزنامه نگاران استان تهران را در (اینجا) بخوانید.

حجت الاسلام محمدعلی ابطحی، فعال سیاسی  هم در صفحه اینستاگرام خود با اشاره به اهمیت اطلاع رسانی صادقانه درباره موضوع کرونا در ایران نوشت: «کرونا، یک واقعیت دردناک جهانی است و قوز بالا قوز مشکلات سریالی سال جاری ایران هم شده است. به دلیل مشکل بی اعتمادی که در حادثه مخفی کاری سه روزه ساقط کردن هواپیما به اوج رسید در ماجرای جهانی کرونا که به ایران رسیده است، باید اعتماد سازی و حقیقت گویی پر رنگ شود. شنیده ام تلاش زیادی برای مهار آن در ایران شده است اما مهمترین نیاز دوران بحران کرونا، اطلاع جامعه از واقعیت های پزشکی است. هر روز و هر چند ساعت، باید به مردم خبر رسانی مرتب، راست و حقیقی شود. با جان مردم سیاست بازی و مصلحت سنجی نباید کرد و اگر چنین شود جنایت نا بخشودنی است. حرمت گزاری و اعتماد بخشی به مردم، به مهار کردن بحران کرونا کمک می کند».

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here