زمان انتشار : ۲۸ بهمن ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۳:۰۸ | کد خبر : 492726 |

یک پژوهشگر ارتباطات: اطلاع رسانی درباره «کرونا» نیازمند گزارش های تحقیقی است

 شفقنا رسانه- یک مدرس سواد رسانه‌ای و خبری معتقد است که در مورد ویروس کرونا رسانه‌ها درعین‌حال که باید به دنبال اطلاع‌رسانی سریع باشند باید در اطلاع‌رسانی صحیح و دقیق این رویداد نیز اهتمام کنند و با تهیه گزارش‌های تحقیقی و مصاحبه‌ها در این زمینه قدم بردارند تا پاسخگوی ابهامات و شبهات علمی باشند. او می گوید: اگر رسانه‌های جریان اصلی ما مثل آسوشیتدپرس و رویترز دستورالعمل‌هایی را برای استفاده خبرنگاران از شبکه‌های اجتماعی تهیه کنند و درعین‌حال خبرنگاران را ملزم به حضور در شبکه‌های اجتماعی و فعالیت در چارچوب پروتکل‌هایشان کنند، می‌توان از بازنشر بسیاری از اخبار جعلی شامل اطلاعات نادرست و شایعات جلوگیری و اعتماد افکار عمومی را جلب کرد.

 

سید غلامرضا فلسفی، ارتباط پژوه و مدرس سواد رسانه‌ای و خبری درباره ارزیابی عملکرد رسانه‌های رسمی در پرداختن به واقعیت ویروس کرونا به شفقنا رسانه می‌گوید: در رویدادهایی مثل ویروس کرونا که دارای ارزش خبری دربرگیری بوده و درعین‌حال تأثیر منفی مستقیم بر کلان جامعه و افکار عمومی دارند، خبرها به‌طورمعمول و به سرعت، ابعاد امنیتی به خود می‌گیرند و این امر سبب می‌شود تا کار رسانه‌ها در امر اطلاع‌رسانی و مدیریت افکار عمومی با دشواری مواجه شود. بااین‌حال به جز مواردی محدود مانند خبری که در تاریخ ۲۱ بهمن‌ماه در برخی رسانه‌ها منتشر و سپس توسط مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی وزارت بهداشت تکذیب شد -که من هم با استناد به این تکذیبیه آن خبر را در رده اطلاعات نادرست (Misinformation) دسته‌بندی می‌کنم- در مجموع و با توجه به در نظر گرفتن محدودیت‌هایی که رسانه‌ها قبال چنین اخباری با آن دست به گریبان‌اند؛ تا اینجای کار روند اطلاع‌رسانی را خوب ارزیابی می‌کنم.

گرچه در این مدت مسئولان وزارت بهداشت و رسانه‌ها بارها ضمن پرداختن به اخبار لحظه‌ای از این بیماری، تأکید کردند که مورد مبتلا به آن در کشور یافت نشده است. بااین‌حال به نظر می‌رسد بخشی از بدنه افکار عمومی با دید تردید به این اخبار نگاه می‌کند. فلسفی دراین‌باره می‌گوید: فکر می‌کنم بی‌اعتمادی افکار عمومی به رسانه‌های رسمی درباره موضوع ویروس کرونا در کشور را نباید فقط به این موضوع محدود کرد و سطح تحلیل را در حد این رویداد اجتماعی و نوع واکنش افکار عمومی به آن تقلیل داد. باید بررسی کنیم که در گذشته و به خصوص ایام متأخر چه اتفاقاتی افتاده و رسانه‌ها چگونه به آن وقایع پرداخته‌اند که این اعتماد از افکار عمومی سلب شده است و وقتی اعتماد از جامعه‌ای سلب می‌شود، بازسازی و بازیابی آن سرمایه اجتماعی مدت زمان طولانی می‌طلبد. اعتماد یک نیاز حیاتی و انتظاری رواست که مشتریان اطلاعات و اخبار از اصحاب رسانه دارند.

فلسفی تأکید می‌کند: البته چالش بی‌اعتمادی افکار عمومی به رسانه‌های رسمی فقط محدود به کشور ما نیست و ما در برخی کشورهای دیگر دنیا هم شاهد این قضیه هستیم.

او با اشاره به نقل‌قولی از اریک امرسون اشمیت، مدیرعامل پیشین شرکت گوگل و مدیر شرکت آلفابت می‌گوید: اشمیت در سال ۲۰۰۹ اظهار کرد که در یک جهان پرتلاطم و پرتنش، اعتماد ارزشمندترین و مهم‌ترین ارز رایج است.

فلسفی ادامه می‌دهد: مورنو کروز اوسوریو، روزنامه‌نگار برزیلی و صاحب‌نظر در حوزه شبکه‌های اجتماعی این بی‌اعتمادی را ناشی از اعتبار از کف رفته روزنامه‌نگاری و در سطح کلان‌تر، رسانه‌های جریان اصلی و رسمی در بین افکار عمومی می‌داند که باعث شده است تا اطلاع‌رسانی از سوی سلبریتی ها و در سطحی کلان‌تر خبرنگاری شهروندانه در این فضا رشد کند و به منبع جایگزین خبر تبدیل شود. این امر به خودی خود باعث کاهش قابل‌توجه اطلاعات درست و اخبار واقعی می‌شود و درعین‌حال به پربسامدتر شدن اطلاعات نادرست و اخبار جعلی دامن می‌زند. البته به نظر می‌رسد که در مورد ویروس کرونا اخبار جعلی منتشره در برخی شبکه‌های اجتماعی از جنس شایعه باشد آن هم ناشی از اهمیت و ابهام فراوان حول موضوع مذکور است.

این مدرس سواد رسانه‌ای و خبری می گوید: به نظر می‌رسد سازمان‌های رسانه‌ای و خبرنگاران جهت بازیابی اعتبار از کف رفته امر خبررسانی به انعقاد پیمانی جدید با جامعه نیاز دارند که شرط اساسی آن بازشناسی جامعه است. شناسایی مجدد جامعه از طریق شناخت مصرف رسانه‌ای مخاطب جهت متقاعد ساختنش نسبت به ارجمندی رسانه‌ها به ویژه مطبوعات، همچنین تقویت رابطه رسانه با مخاطب در این خصوص ضروری است. مردم باید نسبت به این‌که اصحاب رسانه منافعی مشترک و توأمان با جامعه دارند، آگاه و متقاعد شوند.

فلسفی ضمن اشاره به چگونگی پرداختن رسانه‌ها به ابعاد حقیقی واقعیت ویروس کرونا می‌گوید: در مورد ویروس کرونا رسانه‌ها درعین‌حال که باید به دنبال اطلاع‌رسانی سریع باشند باید در اطلاع‌رسانی صحیح و دقیق این رویداد نیز اهتمام کنند و با تهیه گزارش‌های تحقیقی و مصاحبه‌ها در این زمینه قدم بردارند تا پاسخگوی ابهامات و شبهات علمی باشند. از طرفی علاوه بر اینکه باید نگاهشان به شبکه‌های اجتماعی به عنوان یک فرصت باشد و این خبر را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنند، باید خبرنگارانشان به خصوص خبرنگاران حوزه بهداشت را بیش از گذشته در شبکه‌های اجتماعی فعال کنند و به موازات تحلیل‌ها، گزارش‌های مستدل، منطقی و علمی که در رسانه رسمی‌شان ارائه می‌کنند، در شبکه‌های اجتماعی هم به دنبال خنثی کردن اخبار جعلی با پاسخگویی به هنگام به ابهامات موجود باشند.

او ادامه می‌دهد: امروزه خبرنگاری در شبکه‌های اجتماعی، ویژگی‌های خاص خود را می‌طلبد و پروتکل‌ها و دستورالعمل‌های خاص خود را دارد که با استفاده از آن خبرنگارها در شبکه‌های اجتماعی حضور پررنگ و فعالی پیدا می‌کنند که از این منظر شبکه‌های اجتماعی یک تهدید محسوب نمی‌شوند؛ اما به نظر می‌آید که اهالی رسانه شبکه‌های اجتماعی را بیشتر فرصتی می‌دانند برای اینکه نظرات و تمایلات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شخصی خودشان را عرضه کنند و این مهم در بخش معرفی صفحه شخصی‌شان به‌طور کامل مشهود است که اغلب ذکر می‌کنند نظرات مندرج در اینجا شخصی است و ربطی به حرفه‌ شان ندارد، درحالی‌که افکار عمومی این تفکیک‌ها را برنمی‌تابد. بنابراین به نظر می‌رسد یکی از راهکارها می‌تواند این باشد که اگر رسانه‌های جریان اصلی ما مثل آسوشیتدپرس و رویترز دستورالعمل‌هایی را برای استفاده خبرنگاران از شبکه‌های اجتماعی تهیه کنند و درعین‌حال خبرنگاران را ملزم به حضور در شبکه‌های اجتماعی و فعالیت در چارچوب پروتکل‌هایشان کنند، می‌توان از بازنشر بسیاری از اخبار جعلی شامل اطلاعات نادرست و شایعات جلوگیری و اعتماد افکار عمومی را جلب کرد.

به عقیده این مدرس سواد رسانه‌ای و خبری از دیگر کارهایی که رسانه‌های رسمی و جریان اصلی ما می‌توانند برای جلب مجدد اعتماد مخاطب انجام دهند بحث صحت‌سنجی اخبار است که می‌توانند با اختصاص دادن صفحه‌ای در رسانه‌های مکتوب یا رسانه‌های آنلاین به این مسئله، گامی مؤثر بردارند. او می گوید: رسانه‌هایی مثل سی ان ان و واشنگتن‌پست برای امر صحت‌سنجی اخبار علاوه بر نیروی انسانی از ماشین‌ هم استفاده می‌کنند و هوش مصنوعی در این زمینه به کمک رسانه آمده است تا به تشخیص اخبار جعلی کمک کند. کلر وردل مدیر بخش استراتژی و تحقیق در سازمان First Draft با توجه به وضعیت حاکم بر رسانه‌ها به ویژه فضای آنلاین که به واسطه اخبار جعلی بسیار ناامن شده ضمن تأکید بر صعوبت فراوان خبرنگاری در دوران حاکمیت اطلاعات نادرست (Disinformation) بر سپهر رسانه‌ای که روزنامه‌نگاران را در صیانت از محتوای تولیدی و صنعت خبری را در پاسخ به ساده‌ترین پرسش‌ها با چالش‌های جدی مواجه نموده؛ پنج راهکار در قالب یک راهنمای عمل به اصحاب رسانه ارائه می‌کند.

فلسفی در ادامه با برشمردن این راهکارها می گوید:

  1. فراهم نمودن امکان آموزش فن‌ها و روش‌های مبارزه با اطلاعات نادرست به نیروهای شاغل در تحریریه‌ها
  2. مسئولیت‌پذیری و تعهد در قبال عدم بازنشر اطلاعات نادرست
  3. درک مفهوم مخاطب شبکه وند
  4. ارائه توضیح جهت تفهیم موضوع به مخاطب با آگاهی از بیش ‌از اندازه اهمیت یافتن تیترهای اصلی و فرعی
  5. تأکید بر تهیه هر چه بیشتر گزارش‌های دقیق جهت جلوگیری از مشروعیت یابی اطلاعات نادرست

فلسفی پیشنهاد می‌کند: من فکر می‌کنم لازم است تا در کشور اقداماتی عاجل برای بحث صحت‌سنجی انجام شود. به عبارتی مراجع قانون‌گذار می‌توانند قوانینی در این زمینه تصویب و رسانه‌ها را به این امر ملزم کنند تا بخش‌های صحت‌سنجی را راه‌اندازی کنند. البته راستی آزمایی اخبار در معدودی از رسانه‌های داخلی راه افتاده است و من در برخی از خبرگزاری‌ها می‌بینم که صفحاتی را به این امر اختصاص داده‌اند؛ هرچند دیربه‌دیر به‌روزرسانی می‌شوند و آن گونه که بایدوشاید به این امر بسیار مهم هنوز اهمیت داده نمی‌شود. این بی‌توجهی باعث می‌شود تا مخاطبِ تشنه دریافت اطلاعات و اخبار، به سمت شبکه‌های اجتماعی سوق پیدا کند و اخباری که خیلی بر صحت‌وسقم آن واقف نیست را باور کرده با گرفتار شدن در مارپیچ بازنشر موجبات دامن زدن به اخبار جعلی را فراهم کند.

 

 

∗مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید.
∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here