زمان انتشار : ۱۵ دی ,۱۳۹۸ | ساعت : ۰۰:۴۱ | کد خبر : 490802 |

قدیمی: اقدام اینستاگرام در حذف پست های مربوط به شهید سلیمانی باعث زیر سوال بردن اصل آزادی بیان شد/ اهالی رسانه با تکیه بر قوانین بین‌المللی ابعاد این اقدام را شفاف کنند

 شفقنا رسانه- بعد از ترور شهید سپهبد قاسم سلیمانی و چند تن از همراهانش توسط نیروهای آمریکایی،  مردم در شبکه های اجتماعی با انتشار تصاویر و متن هایی ابراز ناراحتی کردند و رسانه های داخلی هم به انتشار اطلاعاتی از جزئیات این حادثه پرداختند. در پی انتشار چنین مطالبی، اینستاگرام اقدام به حذف این پست ها و صفحات رسانه ها کرد. به طور که صفحه اینستاگرام جماران، تسنیم، خبر فوری و بسیاری از صفحات شخصی توسط اینستاگرام بسته شد. با این حال اقدام اینستاگرام به عنوان یک شبکه اجتماعی بین المللی چقدر با اصل آزادی بیان مغایرت دارد؟ راهکار حقوقی چیست و اهالی رسانه باید در چنین شرایطی چکار کنند؟

 

اسماعیل قدیمی، مدرس دانشگاه علامه طباطبایی و مترجم کتاب «نظریه‌های جامعه‌ی اطلاعاتی» در گفتگو با شفقنا رسانه می‌گوید: این اقدام اینستاگرام مغایر اصل آزادی بیان مصرحه در قوانین آمریکاست که به آن افتخار می کنند. همچنین، این اقدام، حقوق و مقررات ارتباطات بین الملل و مفاد ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر مبنی بر این که «هر کس حق آزادی عقیده و بیان دارد و حق مزبور شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن با تمام وسایل ممکن و بدون ملاحظات مرزی، آزاد باشد» را زیر سؤال می‌برد و غیرانسانی است. از طرفی هم همه آزادی خواهان با آن مخالف هستند.

او تاکید می کند: اگر ایرانیان بخواهند با استفاده از اینستاگرام نسبت به یکی از نمادهای افتخارآفرین خود ابراز علاقه کنند، حق دارند براساس مقررات خود آمریکایی ها این کار را انجام دهند. اما براساس محدودیت های مندرج در قوانین مطبوعاتی در همه کشورها، نمی توانند از شبکه اجتماعی مثل اینستاگرام برای تبلیغ جنگی یا نفرت پراکنی استفاده کنند. آن ها می توانند برای ارسال پیام‌هایی که تنها بار عاطفی و خبری داشته باشند از اینستاگرام یا هر رسانه اجتماعی جهانی دیگر استفاده کنند؛ ولی با کمال تأسف در روابط بین‌الملل و حتی ارتباطات بین الملل رابطه مبتنی بر قانون و منطق حاکم نیست، بلکه رابطه مبتنی بر زور، سلطه و قدرت تبلیغاتی است.

قدیمی ادامه می دهد: آمریکا با اقدام اخیرش در ترور شهید قاسم سلیمانی، به نوعی وارد مرحله جنگی با کشور ما شده است و اگر این فاز جدی شود، دیگر هیچ قانون بین‌المللی مستمسکی برای شکایت ما نمی شود. ما زمانی از نظر قانونی حق داریم تا از رسانه‌های خارجی بخواهیم  که مردم ما را در ابراز عقیده محدود و سانسور نکنند که در شرایط عادی قرار داشته باشیم.

او با اشاره به وضع قوانین جدید در آمریکا برای سلطه بر رسانه‌ها در زمان جنگ می‌گوید: بعد از جنگ ویتنام که مخالفت افکارعمومی با حضور آمریکا در ویتنام، باعث عقب نشینی آن کشور از ویتنام و شکست در آن جنگ شد، سیاستمداران آمریکا برای کشورشان یکسری قوانین تصویب کردند که وقتی کشور وارد وضعیت نظامی و جنگی می‌شود، می‌توانند تمام رسانه‌هایشان را سانسور کنند و تنها اطلاعات، اخبار و پیام‌های مورد تائید مقامات نظامی و دولتمردانشان اجازه انتشار دارند. اگر توجه کرده باشید در جنگ آمریکا با عراق تمام رسانه‌های آمریکایی موظف می‌شوند تا اخبار جنگ را از طریق کارشناسان نظامی پیگیری کنند. بنابراین در تمام رسانه‌های آمریکایی می‌بینید که فقط پیروزی و جنبه‌های مثبت نشان داده می‌شود و از انتشار خبر کشته شدن سربازهایشان پرهیز می‌کنند. در حقیقت براساس قواعد پروپاگاندا، هیچ کشوری نمی پذیرد که در حین جنگ اخبار تضعیف کننده و به نفع دشمن پخش شود. حالا مجسم کنید که شما به عنوان مردم کشور ایران از اینستاگرام به عنوان ابزار نفوذ بین المللی آمریکا، بخواهید پیام های ضد آمریکایی بفرستید که بدیهی است، امکان ناپذیر است.

با این حال راهکار حقوقی و رسانه‌ای چیست و اساساً آیا نهادهای جهانی برای پیگیری این مسئله وجود دارند؟ قدیمی پاسخ می‌دهد: در شرایط عادی بله. توجه داشته باشید که دادگاه‌های اروپا توانستند در چند دعوای بین‌المللی از حق مردمشان در برابر فیس بوک دفاع کنند. قطعاً کشور ما هم به لحاظ بین‌المللی و حقوقی باید این کار را انجام دهد. در واقع در عصر حاکمیت رسانه ها در جهان باید کارشناسان ارتباطی نیرومند و دارای سواد رسانه ای و مسلط به حقوق بین الملل داشته باشیم تا در صحنه های حقوق بین المللی از منافع کشور دفاع کنند و بتوانند مثل حقوقدانان فرانسوی، آلمانی و یا انگلیسی از حقوق ایران در فضای رسانه های بین المللی دفاع کنند.

این استاد ارتباطات نقض آزادی بیان توسط اینستاگرام در پی حذف صفحات انتشاردهنده تصویر شهید قاسم سلیمانی را فرصت خوبی دانست تا ایران از لحاظ حقوقی و بین‌المللی آن را پیگیری کند و ابزاری برای تبلیغات خود به دست بیاورد. قدیمی می‌گوید: مسلماً هرکسی که می‌خواهد از لحاظ حقوقی به این کار اینستاگرام اعتراض کند باید از طریق وزارت امور خارجه و با استناد به قوانین بین المللی اقدام کند. البته این امر بدین معنا نیست که نهادهای دیگر، مسئولیتی ندارند. به‌عنوان مثال وزارت ارتباطات می‌تواند دعوا را مطرح و از طریق وزارت امور خارجه آن را پیگیری کند و بگوید که به چه حقی این شبکه اجتماعی ادعای بین‌المللی بودن دارد ولی در شرایط این‌چنینی و در انعکاس احساسات مردم ما اقدام به سانسور می‌کند. اگرچه ممکن است با این پاسخ مواجه شویم که آمریکا در وضعیت جنگی به دشمنانش اجازه تبلیغات رسانه‌ای نمی‌دهد.

قدیمی در چنین شرایطی، کار اهالی رسانه را اطلاع‌رسانی، آسیب‌شناسی ارتباطات جمعی، شرکت کردن در فضاهای عمومی و همراهی با افکار عمومی و جامعه ایران می‌داند و می‌گوید: حادثه تلخی برای جامعه ایران اتفاق افتاده است. یکی از نمادهای مقاومتش توسط دشمنانش ترور شده است. طبعاً رسانه‌ها باید از هر طریقی البته منطقی، حساب‌شده و طراحی‌شده به تبلیغات، افشاگری و اطلاع‌رسانی بپردازند. اهالی رسانه باید واقعیت‌ها را بیان و افکار عمومی را از همین طریق آگاه کنند. کما اینکه می‌توانند از این اقدام اینستاگرام هم بهره خوبی ببرند. یعنی اشاره کنند چرا این شبکه اجتماعی باوجود اینکه ادعای آزادی بیان و بی‌طرفی را دارد دست به سانسور اطلاع‌رسانی درباره ترور یکی از نمادهای مقاومت یک کشور می‌زند؟ این با کدام قانون مغایرت دارد؟ منتها باید از شعار دادن، کارهای  خودسرانه، توهین، افترا و… بپرهیزند و کاملاً منطقی و مبتنی بر قوانین بین‌المللی ابعاد این مسئله را شفاف کنند.

او تأکید می‌کند: اینکه به‌زور و  قدرت در روابط بین‌الملل اشاره می‌کنم به این معنی نیست که هیچ توافقنامه، پیمان‌نامه و یا عهدنامه‌ای وجود ندارد که به آن متوسل شویم. بلکه وزارت امور خارجه به این مسائل اشراف کامل دارد و افرادی هم که در رسانه‌ها تخصصشان روابط بین‌الملل است بهتر می‌توانند در زیر سؤال بردن این اقدام اینستاگرام کمک کنند.

قدیمی در پایان تأکید می کند: اینجاست که درخواست های مکرر کارشناسان دلسوز از مقامات کشور مبنی بر تدوین مستحکم قوانین در بیان آزاد مطالب و جلب اعتمادعمومی توسط رسانه های داخلی بار دیگر مطرح می شود. چرا ما نباید رسانه هایی داخلی، نیرومند از نظر فنی و قابلیت های اطلاع رسانی و مورد اعتماد جامعه داشته باشیم که مجبور نشویم از رسانه های اجتماعی خارج از کشور استفاده کنیم. چرا یکبار برای همیشه به دنبال این امر نمی رویم که رسانه های داخلی نیرومندی -از هر نظر- داشته باشیم تا مردم با فراغ بال احساسات، عواطف و دیدگاهایشان را آزادانه در آن ها بیان کنند و در ابعاد بین المللی بدرخشند؟

 

∗مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید.
∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here