زمان انتشار : ۳ دی ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۳:۵۰ | کد خبر : 490315 |

روایت اهل قلم/ قطبی از نیاز خبرنگاران نسل امروز به آموزش تا توجه به حقوق مادی آن‌ها می گوید

بهروز قطبی؛ روزنامه نگار ارشد/ عکاس: حسین شهلایی

شفقنا رسانه– شنیدن روایت‌ها و خاطرات روزنامه‌نگاران ارشد و پیشکسوت می‌تواند برگی از تاریخ مطبوعات شفاهی اهل رسانه باشد. پیشکسوتان مطبوعاتی که در زمانه خود به عنوان چشم و گوش مردم، با اطلاع رسانی‌های دقیق و تحلیل‌های مناسب به مسئولان کمک می‌کردند، امروز هم می‌توانند با انتقال تجربیات خود به خبرنگاران در خبررسانی و انعکاس واقعیت‌ها به ارتقای کیفی حرفه روزنامه‌نگاری کمک برسانند. البته این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که خود اهالی رسانه به اهمیت این طبقه از جامعه پی‌ببرند.

با همین برآوردهاست که شفقنا‌ رسانه می کوشد هر هفته پای دیدار یکی از پیشکسوتان و مدیران مطبوعاتی بنشیند و تجربیات آنان را در اختیار جامعه قرار دهد.

بهروز قطبی از روزنامه نگاران ارشد روزنامه اطلاعات در گفتگو با شفقنا رسانه می گوید: پیشکسوت بودن صرفا به سن و سال و سابقه کار خبرنگار نیست، زیرا خبرنگار جوان، خلاق و پرتلاش هم در مدت زمان کوتاهی می تواند کارهایی را انجام دهد که از خبرنگاران با سابقه هم برنمی آید. به همین دلیل او عنوان پیشکسوت مطبوعات را برای قدیمی های این حرفه درست نمی داند و می گوید بهتر است از واژه «ارشد» استفاده شود.

او با اشاره به اینکه دانشجویان روزنامه نگاری در دانشگاه ها آموزش های عملی نمی بینند، تاکید می کند: دانشکده های ارتباطات باید از تعداد پذیرش دانشجویان‌شان کم کنند و بر کیفیت آموزش‌شان بیفزایند. برای این کار باید گزینش دانشجویان خبرنگاری دو مرحله ای باشد که در مرحله اول استعدادهای خبری و انگیزه آنان برای ورود به حرفه خبرنگاری سنجیده شود.

قطبی روایت می کند: چند سال پیش در روزنامه اطلاعات آزمونی برگزار کردیم که از ده ها نفر لیسانسیه و فوق لیسانس علوم ارتباطات و رشته های مرتبط، چند روزنامه نگار واقعی را به سختی پیدا کردیم. ما در گذشته افرادی داشتیم که تحصیلات آکادمیکی نداشتند، ولی با آموزش و کسب تجربه در این حرفه به خبرنگاران خوبی بدل شدند. ولی متاسفانه بعدها شاهد افراد تحصیلکرده ای بودیم که از لحاظ عملی ضعیف بودند. این نسل خبرنگار بالا آمد و نسل بعدی را هم اینگونه پرورش داد که این چرخه تا الان ادامه داشته به همین دلیل است که الان مطبوعات وضع خوبی ندارند.

این روزنامه نگار ارشد معتقد است که اگر خبرنگاران جوان نتوانستند در این حوزه موفق شوند، صرفاً به دلیل بی سوادی و بی علاقگی شان نیست، بلکه مشکل از ضعف در رابطه استاد -شاگردی است. او می گوید: دبیران سرویس و سردبیران نقش استاد را برای آن ها ایفا نمی کنند و به عبارتی یا دانش آن را ندارند و یا می ترسند که خبرنگاران جوان جایشان را پر کنند. روزنامه ای موفق است که خبرنگاران ارشد و کم سابقه آن، یکدیگر را قبول داشته باشند و هر دو از هم بیاموزند و بهره ببرند. روزنامه نگاری نه جاده ای یک طرفه، بلکه بزرگراهی دو طرفه است که نه پیر و نه جوان، هیچ گاه نمی توانند ادعا کنند که از دانش و مهارت یکدیگر بی نیاز شده اند. بعد از انقلاب بسیاری از روزنامه نگاران به دلیل گرایش های جناحی‌شان از روزنامه رفتند و خیلی هایشان تغییر شغل دادند، ولی ما ماندیم و شروع به آموزش خبرنگاران تازه کار کردیم. بعدها خیلی از این خبرنگاران به رسانه های دیگر جذب شدند و بدنه روزنامه هایی مانند را همشهری را تشکیل دادند.

او وضعیت تولید محتوای روزنامه ها را به وضعیت اقتصادیشان مرتبط می داند و می گوید: محتوای با کیفیت نیازمند نیروی انسانی، ابزار و کاغذ باکیفیت است، ولی در این موارد خلاء وجود دارد.در چنین شرایطی طبعاً کیفیت هم پایین می آید. افرادی را می شناسم برای اینکه بتوانند پول کاغذ را دریافت کنند، یک تنه ۴ روزنامه را با محتوای غیرتولیدی منتشر می کنند. این چه نفعی برای جامعه مطبوعات دارد؟ وقتی مصالح و ابزار خوب وجود ندارد، شما نمی توانید توقع ساختن خانه ای محکم و زیبا را داشته باشید. از طرفی به دلیل نبود احزاب، روزنامه ها بار آن ها را بر دوش می کشند. همه این مسائل مانند یک پازل است و نمی توان یکی را از بقیه جدا کرد. به عبارتی وقتی جامعه در بسیاری از حوزه ها بحران زده است طبعاً مطبوعات اش هم بحران زده می شود. شما نمی توانید در یک مرداب گلستان بسازید.

این روزنامه نگار پیشکسوت تاکید می کند که دولت باید مانند اغلب کشورها با پرداخت یارانه کاغذ و سایر کمک ها به یاری مطبوعات بشتابد و وضع آن ها از نظر اقتصادی را به آنجا برساند که در پرداخت هزینه ها و بخصوص حقوق خبرنگاران کوچکترین مشکلی نداشته باشند. او روایت می کند: مدتی پیش به یکی از همکاران که در سانه ای دیگر شروع به فعالیت کرده بود، گفتم اگر می خواهی خبرنگارت را با یک ربع سکه یا کارت هدیه نخرند، حقوقش را بالا ببر. خبرنگاران ما الان دستمزد خیلی کمی دارند درحالی که باید دستمزد بهتری داشته باشند. وضعیت بد اقتصادی‌شان باعث می شود که به ناچار به سمت چند شغله بودن بروند و این در کیفیت کار خبری شان تاثیر منفی دارد.

قطبی آفت بزرگ مطبوعات را در درجه اول خودسانسوری و بعد از آن، عدم درک شرایط کشور از نظر عقیدتی و سیاسی می داند که گاهی به تندروی های زیانبار می رسد و موجب تعطیلی روزنامه ها می شود. او می گوید: در گذشته خبرنگاران از سانسور در مطبوعات گلایه داشتند، اما وقتی برای مدتی سانسور برداشته شد، عده ای نمی دانستند که چکار کنند و عده ای هم تندروی کردند. الان هم مطبوعات و رسانه های ما در اعتراضات اخیر نمی دانستند چگونه کار خبری خودشان را به نحو قابل قبول انجام دهند، این به ضعف آموزش برمی گردد. یعنی خبرنگاران ما آموزش ندیده اند تا در شرایط بحران چگونه عمل کنند. اگرچه در این مسئله خط قرمزهای تعیین شده از سوی حکومت هم نقش دارد ولی مسئله اصلی عدم آموزش خبرنگاران برای فعالیت در مواقع بحرانی است.

او ادامه می دهد: دلایل ضعف آموزش در ایران ریشه دار است. وقتی بودجه کافی برای آموزش وجود ندارد یا فرد آموزش ندیده درآمد بیشتری از آموزش دیده ها دارد، چگونه کسی برای گذراندن دوره های آموزشی رغبت داشته باشد؟ کار خوب جایی می رود که پاداش و تشویق داشته باشد، وقتی آموزش ارزش چندانی ندارد چه توقعی از آن می توانیم داشته باشیم؟

قطبی معتقد است که امروز رسانه ها نیاز مخاطبان‌شان را به خوبی تامین نمی کنند. او می گوید: رسانه های ما معمولاً متهم به طرفداری از دولت می شوند و حتی اگر خبرنگار بیشترین نقدها را هم به دولت داشته باشد، باز هم باور ندارند و می گویند سوپاپ اطمینان است. به عبارتی، یک بدبینی تاریخی در ایران نسبت به خبرنگاران وجود دارد که بخشی از آن حاصل سانسور از طریق رژیم های مختلف و بخشی هم به دلیل در هم ریختی های فرهنگی است. از طرفی به خبرنگاران آموزش نداده ایم که چگونه با مردم صحبت کنند و حرف هایشان را بازتاب دهند. خیلی وقت ها مردم از ابراز عقیدشان به مطبوعات می ترسند.

او به بیان دلایل عدم تمایل مردم به خرید روزنامه می پردازد و می گوید: این وضع نامناسب به دلایل گوناگون از جمله عافیت طلبی، سانسور، خودسانسوری، افزایش قیمت روزنامه ها و عدم نهادینه شدن روزنامه خوانی برمی گردد. اگرچه افزایش قیمت روزنامه ها در تمایل مردم به خرید آن ها تاثیر دارد، ولی مسئله اصلی عدم نهادینه شدن روزنامه خوانی در مردم از دوران نوجوانی است. خیلی از افرادی که الان روزنامه می خوانند، از قدیم شاهد وجود آن در سبد خرید خانواه هایشان بوده اند. دیگر مسئله مهم توجه به خواست ها و نیازهای مردم است و از طرفی هم باید در گزارش های مطبوعاتی، چند بعدی به موضوع ها نگاه کرد. یعنی علاوه بر سخن مسئولان، مردم و کارشناسان هم باشند تا گزارش جامع تر شود.

با این اوصاف مطبوعات باید چه مولفه های برای جذب مخاطبان در نظر بگیرند؟ قطبی پاسخ می دهد: باید از کلمات و عبارات تخصصی پرهیز کنند و به طرف خلاصه نویسی و روان نویسی بروند. از طرفی باید تلاش شود تا قیمت روزنامه ها کاهش یابد و علاوه بر رسانه ها باید مسئولان و سایر نهادهای مربوطه هم به فرهنگ سازی روی بیاورند و مطبوعات را به سبد خرید مردم بازگردانند. نکته مهم دیگر، مطبوعات باید خبرنگاران‌شان را حرفه ای بار بیاورند. در حالی که الان بیشتر خبرنگاران ما به کارمندان روزنامه ها بدل شده اند. از طرفی رسانه ها هم باید به افراد حرفه ایشان این بها را  بدهند تا خبرنگاران نوآموز را به صورت حرفه ای تربیت کنند.

این روزنامه نگار ارشد تاکید می کند: از فضای مجازی در ایران به دلیل در دسترس بودن، فراگیر بودن و سهل الوصول بودن  استقبال شده است. ولی باید دقت داشته باشید که این فضا هویت ندارد، ولی روزنامه های کاغذی به دلیل داشتن مدیرمسئول، سردبیر، خبرنگار و در کل شناسنامه دار بودن، معتبرتراند و بیشتر از فضای مجازی مورد اعتماد و اطمینان مردم هستند. به همین دلیل معتقدم الان در یک دوره گذار هستیم. اگرچه مطبوعات ما در فضای مجازی در حال عقب نشینی هستند، ولی مطمئناً این روند موقتی است، چون روزنامه های اینترنتی در آینده نمی توانند روزنامه های کاغذی را از میان ببرند، بلکه تجربه کشورهای صنعتی پیشرفته نشان می دهد که روزنامه های کاغذی در سال های آینده نیز همچنان  منتشر خواهند شد.

 

∗ مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید.
∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here