زمان انتشار : ۱۸ آذر ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۳:۰۶ | کد خبر : 489626 |

تبعات گسست نسلی بین روزنامه نگاران جدید و قدیم به روایت «مرتضی شادمانی»

مرتضی شامانی؛ پیشکسوت مطبوعات/ عکاس حسین شهلایی

 شفقنا رسانه-شنیدن روایت‌ها و خاطرات روزنامه‌نگاران پیشکسوت می‌تواند برگی از تاریخ مطبوعات شفاهی اهل رسانه باشد. پیشکسوتان مطبوعاتی که در زمانه خود به عنوان چشم و گوش مردم، با اطلاع رسانی‌های دقیق و تحلیل‌های مناسب به مسئولان کمک می‌کردند، امروز هم می‌توانند با انتقال تجربیات خود به خبرنگاران در خبررسانی و انعکاس واقعیت‌ها به ارتقای کیفی حرفه روزنامه‌نگاری کمک برسانند. البته این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که خود اهالی رسانه به اهمیت این طبقه از جامعه پی‌ببرند.

با همین برآوردهاست که شفقنا‌ رسانه می کوشد هر هفته پای دیدار یکی از پیشکسوتان و مدیران مطبوعاتی بنشیند و تجربیات آنان را در اختیار جامعه قرار دهد.

 

این بار شفقنا، میزبان مرتضی شادمانی از پیشکسوتان مطبوعات بود. شادمانی در ابتدای سخنان خود به بیان روایت هایی از دوران کارش در روزنامه کیهان می پردازد و به شفقنا رسانه می گوید: وقتی شاه رفت روزنامه کیهان شروع به انتشار صفحات ویژه روزهای انقلاب کرد. روزهای ۱۷ شهریور و روزهای تجمعات جلوی دانشگاه صفحات ماندگاری شدند. در خاطرم هست مرحوم حسین پرتوی، عکاس کیهان عکسی از چند سرباز به سردبیر داد که مردم جلوی در دانشگاه را با تفنگ نشانه گرفته بودند. سردبیر با دیدن عکس فوراً تیتر «نزن سرباز…» را انتخاب کرد.

او ادامه می دهد: در خلال روزهای قبل از انقلاب ساواک ایده خاصی در روزنامه داشت. یعنی از جلوی درب ورودی روزنامه مامور داشتند و افراد مشخصی را سوار می کردند و می بردند. برخی از آن ها هم داخل تحریریه می آمدند. در خاطرم هست که افسری، مامور شده بود تا در کنار ما نگهبانی بدهد. سرهنگی هم در شورای سردبیری حاضر می شد تا ببیند چه تیترها و عکس هایی به کار می رود و تصمیم شورا چیست. بچه های تحریریه هم کار خودشان را می کردند. از قبل برنامه ریزی شده بود، وقتی جناب سرهنگ در سرویس شورای سردبیری می نشیند تمام کارکنان تحریریه در سرویس های مختلف با کوبیدن خودکارشان به میز اعتراض خودشان را نسبت به حضور سرهنگ اعلام کنند. خب این سرهنگ هم وقتی دید تا نرود این کار ادامه پیدا می کند از روزنامه بیرون رفت و روزنامه منتشر شد.

شادمانی با اشاره به نحوه صفحه بندی روزنامه در زمان بازگشت امام خمینی (ره) تعریف می کند: وقتی قرار بود امام بیاید ما تصمیم گرفتیم یک عکس هفت ستونی با تیتر «امام آمد» بزنیم. سردبیر به من گفت محرمانه این عکس را چاپ کنم و لابه لای روزنامه ای بگذارم تا کسی نبیند. قرار شد به اتفاق مدیر فنی، معاون فنی، جناب مختاریان، پرویز آذری و آقای بلوری در زیر پله تحریریه کیهان صفحه روزنامه را آماده کنیم و لابه لای کاغذی مقوایی قرار دهیم و برای انتشار بفرستیم. بعد از این کار هم خودمان از در پشتی ساختمان بیرون برویم. هنوز هم خواب آن آدم ها، راه پله و تحریریه را می بینم.

این پیشکسوت مطبوعات روایت می کند: یک بار که ماموران ساواک در روزنامه حضور داشتند، سردبیر عکس یک را به من داد و گفت این را مخفی کنم تا انتشار روزنامه به تاخیر بیفتد. با این کار می خواستیم بعد از خسته شدن سرهنگ و رفتنش از تحریریه آن را با خیال راحت منتشر کنیم. به مدل های مختلف افراد ساواک حاضر در تحریریه را اذیت می کردیم تا در نهایت خودشان را کم کم از دور سرویس فنی و میز صفحه اول کنار کشیدند.

او می گوید: من در طول ۴۰ سال فعالیت در مطبوعات یک تاریخ شفاهی صد ساله را ورق زدم. در یک زمان واحد با چندین استاد بزرگ روزنامه نگار کار می کردم. فکر کنید با استادان بزرگ و باتجربه ای مثل شکر خواه، فرقانی، امیر طاهری و… کار کنید.

 

خبرنگاران به صورت بصری با بیرون تحریریه ارتباطی ندارند

شادمانی به بیان دلایل عدم استقبال مردم از روزنامه ها می پردازد و می گوید: ما در گذشته سرویسی به نام گزارش روز داشتیم که از مشکلات و معضلات روزانه مردم گزارش تهیه می کردند. در گذشته ساعت ۱۰ صبح کسی در تحریریه حضور نداشت و همه به حوزه های خود می رفتند و ساعت ۱۱ با خبرهای داغ روز برمی گشتند. الان روش تغییر کرده است. در تحریریه ها خبرنگاران به صورت بصری با بیرون ارتباطی ندارند. در نتیجه به تلکس، خبرگزاری، شبکه های اجتماعی و در کل خبرهای سوخته اکتفا می کنند. می خواهم بگویم امروزه ارتباط روزنامه نگاران با مردم قطع شده است. مردم هم به روشنی این مسئله را درک کرده اند به همین دلیل با روزنامه ها قهر هستند. مردم دوست دارند در روزنامه مطالب تولیدی متفاوت، تفسیر خبر و… ببینند نه مطالب تکراری و سوخته.

ارتباط بین مدیران مسئول با سردبیر و خبرنگار قطع است/ تحریریه های ما مانند اداره روابط عمومی شده اند

با توجه به اینکه امروزه نسبت به گذشته سرعت اطلاع رسانی بالا رفته است، روزنامه ها باید چکار کنند تا مخاطبان خود را از دست ندهند؟ این پیشکسوت مطبوعات پاسخ می دهد: باید به کامپیوتر روبه روی شان اکتفا نکنند. شهر ما پر از سوژه است به همین دلیل معتقدم خبرنگاران باید به دل جامعه بروند. خب این مسئله در تیراژ نشریات هم تاثیرگذار است. در آن دوران هفته نامه حوادث حدود ۵۰۰ هزار چاپ داشت. طبیعتاً حوادث آن زمان با الان مشابه ولی نحوه پرداختن به آن مهم است. در آن دوران نحوه پرداختن به سوژه ها به گونه ای بود که مخاطب را تشویق به خریدن می کرد. الان متاسفانه ارتباط بین مدیران مسئول با سردبیر، سردبیر با دبیر و خبرنگار قطع است. تحریریه های ما مانند اداره روابط عمومی شده اند.

او ادامه می دهد: در تحریریه های الان رابطه استاد شاگردی از بین رفته است. ما در گذشته کنار استادان بزرگ و با تجربه بودیم، خب این تجربه به نسل ما هم منتقل می شد. از طرفی هم کار متفاوت از خبرنگار و عکاس می خواستند. روزنامه های ما به جای انتقال تجربه و رفتن به سمت مطالبات مردم، بیشتر مسئول محور شده اند.

او معتقد است که سیر روزنامه نگار سازی و پرورش نیروهای فعال روزنامه ها از کیهان، اطلاعات و آیندگان نشأت گرفت و می گوید: متاسفانه الان چنین چیزی نمی بینیم. از طرفی هم استادان پیشکسوت روزنامه نگاری به دلیل عدم امنیت شغلی در تحریریه ها منفعل شده اند. مدیران ما وقتی می دیدند فردی فعال است، او را برای یادگیری دوره های کاربردی به خارج از کشور می فرستادند. خب این فرد وقتی برمی گشت می توانست یادگیری و تجربیات خودش را به سایر روزنامه نگاران منتقل کند. در حال حاضر آنقدر مشکلات اقتصادی برای طبقه پایین و متوسط جامعه زیاد شده که فرد فقط به دنبال پر کردن ساعت کاری اش است.

شادمانی روایت می کند: دکتر مصباح زاده، مدیر کیهان در دوران قبل از انقلاب سناتور شاه بود، کنار سردبیر می ایستاد و با وجود اینکه سردبیر علیه سیستم مطلب می نوشت، مانع نمی شد. روزی که می خواست از ایران برود، گفت: «من دارم می روم. ولی شما سعی کنید نام کیهان زنده بماند». از روزنامه نگاران حرفه ای کشورهای دیگر در روزنامه کیهان اینتر نشنال دعوت شده بود که تاثیر آموزشی زیادی در این روزنامه داشت. باورتان می شود تجهیزات سربی روزنامه کیهان را که می توانست یک نمایشگاه به یاد ماندنی برای جامعه، چاپ، دانشگاه و… شود بعدها به صورت کیلویی به ضایعاتی ها فروختند. یک روز به روزنامه رفتم وقتی دیدم که سالن تجهیزات خالی است، اشکم در آمد. در صورتی که آقای دعایی در روزنامه اطلاعات چنین کاری نکرد، خب این یعنی برای مدیران گذشته و بنیه فنی روزنامه اهمیت قائل است.

این پیشکسوت مطبوعات معتقد است که ارتباط مستقیم با گذشته از جمله مولفه هایی است که مطبوعاتمان برای جذب مخاطب به آن نیاز دارند و می گوید: خیلی از همکاران ما خانه نشین شدند درحالی که دریایی از تجربه و دانش هستند. کسی سراغ آن ها را نمی گیرد. یه عده از آن ها در شمال مشغول کشاورزی هستند. عده ای خانه نشین شده اند و عده ای هم که در نشریات هنوز فعالیت دارند، گرفتار محدودیت های رسانه ای و خط قرمز ها هستند.

شادمانی تاکید می کند: ما جوان های با استعدادی در تحریریه ها داریم که بر روی فرم و ویرایش مسلط هستند ولی خیلی از آن ها بینش روزنامه نگارانه و خبری ندارند. به عنوان مثال وقتی صفحه را می بستیم و چند خط اضافه می آمد ما خودمان دست به کار می شدیم و خلاصه می کردیم. یا گاهی دبیر صفحه نبود و خودمان در مطلب سوتیتر مناسبی پیدا می کردیم. بنابراین معتقدم بحث آموزش مسئله مهمی است که الان در هیچ واحد مطبوعاتی نیست.

او معتقد است که همانطور عوامل پشت صحنه یک برنامه دیده نمی شوند، در مطبوعات هم سرویس فنی در حاشیه هستند و کسی کار را حاصل تلاش آن ها نمی داند. او می گوید: وقتی در میدان هفت تیر صفحه کیهان با تیتر «خرمشهر آزاد شد» را می بینم احساس غرور می کنم. چون من ۴۲ سال پیش این صفحه را بستم.

شادمانی می گوید: در حال حاضر از نظر سخت افزاری چیزی کم نداریم و افراد هنرمندی هم داریم ولی دید کارشناسی کم شده است و این مسئله به عدم آموزش کافی آن ها و عدم دریافت تجربه قدیمی ها برمی گردد. روزنامه کیهان نباید فردی مثل دکتر مختاریان را از دست می داد. ایشان دبیر سرویس فنی کیهان بودند و الان هم استاد دانشگاه هستند.

این پیشکسوت مطبوعات با بیان اینکه مردم ما به لحاظ بصری ویترین روزنامه ها را قبول ندارند، می گوید: در ویترین روزنامه ها فرم، محتوا، تیتر، سیلاب بندی تیتر، انتخاب عکس، زاویه عکس و انتخاب رنگ مسئله مهمی است. در گذشته زمان بستن صفحات روزنامه جنب و جوشی در داخل تحریریه ها به وجود می آمد و هرکسی دنبال بخشی از کار بود. الان این جنب و جوش نمانده است. مطبوعات ما انقدر منفعل شده اند که دیگر مردم رغبتی به روزنامه ها ندارند.

 

∗ مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید

∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here