زمان انتشار : ۹ آبان ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۷:۴۷ | کد خبر : 488019 |

عیار حقوق در توقیف خانۀ پدری

شفقنا رسانه- کامبیز نوروزی، کارشناس حقوق رسانه در شرق نوشت: دادستانی در توضیح دلایل توقیف فیلم «خانۀ پدری» اطلاعیه ای صادر کرده است. متن اطلاعیه عمدتاً شامل دو بخش است. در بخش نخست برداشت و تحلیلی از خانۀ پدری ارائه شده است که بیشتر باید آن را نقد فیلم دانست. بخش دوم نیز راجع است به عدم انجام اصلاحات در فیلم. این اطلاعیه از چند جهت قابل بررسی و نقد حقوقی است.

۱-اینکه یک فیلم، یا هر اثر هنری دیگر، چه مضمون و محتوا و معنایی دارد، یک امر موضوعی است نه حقوقی. یعنی خارج حوزۀ حقوق است. مانند اینکه در یک محکمه بخواهند معلوم کنند یک تابلوی نقاشی متعلق به کدام دوره یا متعلق یه کدام نقاش است. این یک امر موضوعی است و کار حقوق و حقوقدان و قاضی نیست. یک نفر کارشناس نقاشی یا فرضاً تاریخ هنرمی آورند و به این سؤالها جواب می دهد. یا مثل موردی که قرار است مقصر یک حادثۀ رانندگی در دادگاه معلوم شود. موضوع به کارشناس تصادفات ارجاع می شود. آنچه را که در بخش اول اطلاعیه آمده است شاید بتوان به حساب برداشتهای فردی مقام محترم قضا گذاشت، اما در امور موضوعی براشتهای شخصی مقام قضا ملاک و معیار نمی تواند باشد.

۲-برای کارشناسی در امور موضوعی وقتی دستگاه قانونی رسمی وجود دارد، نظر همان دستگاه معتبر و معیار است و قاعدتاً رجوع به کارشناسان دیگر نمی توان کرد. به عنوان مثال وقتی یک سازمان رسمی به نام پزشکی قانونی وجود دارد، اظهارنظر کارشناسی در مورد جرائمی مانند ضرب و جرح و قتل را فقط به همین سازمان می سپارند و قاعدتاً به پزشکان دیگر ارجاع نمی دهند.

۳-در مورد فیلم سینمایی، یک دستگاه معین دولتی به نام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارد. طبق مقررات جاری، شورای پروانۀ ساخت و شورای پروانۀ نمایش مرجع قانونی تشخیص تناسب آثار سینمایی با معیارها و موازین قانونی و دینی و اخلاقی اند. وقتی شورای پروانۀ نمایش، اجازۀ اکران فیلمی را صادر می کند، به معنای آن است که فیلم از نظر معیارهای مختلف قانونی، عرفی، دینی و اخلاقی مشکلی ندارد و قابل نمایش در سینماهاست. حال حتی بر فرض آنکه قرار باشد در مورد فیلمی در مرجع قضایی تصمیمی قضایی گرفته شود باید کارشناسی آن به همان مرجع قانونی یعنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت سینمایی سپرده شود نه کارشناسان دیگر. مرجع انحصاری تشخیص همین وزارتخانه است و استناد به نظر دیگران نمی تواند وجاهت داشت باشد.

۴-فیلم و هر اثر هنری دیگر، همواره تاب تفسیر دارد. بعضی می پسندند و بعضی نه. منتقدانی آن را تحسین می کنند و منتقدانی هم تقبیح. اما این نظرات هیچ کدام نمی توانند مبنای یک تصمیم قضایی قرار بگیرند. زیرا علاوه بر آنکه مرجع انحصاری تشخیص موضوع، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است، با چنان شیوه ای تقریباً همۀ فیلمها در معرض توقیف قرار می گیرند چون شاید فیلمی نباشد که یک یا چند مخالف سرسخت نداشته باشد. بطور کلی برخورداری از یک حق، مشروط به سازگار بودن فرد ذی حق با سلیقه های فردی دیگران نیست.

۵-گفته شده است مراجع نظارتی گفته اند اصلاحات لازم در فیلم خانۀ پدری اعمال نشده است. کدام مرجع نظارتی مورد نظر است؟ طبعاً این مرجع غیر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نمی تواند باشد. معاون سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صریحاً اعلام کرده است که فیلم خانۀ پدری اصلاحاتی را که قرار بوده انجام داده است. یعنی از نظر مرجع رسمی مربوطه فیلم شایستۀ نمایش عمومی بوده است. شورای پروانۀ نمایش در معاونت سینمایی تشکیل می شود و گفتۀ معاون سینمایی در این زمینه حجیت دارد.

۶-در تصمیمات مراجع قضایی، استدلال و استناد بسیار مهم است. در اطلاعیۀ دادستانی، مستندات قانونی تصمیم ذکر نشده اند. حال که دادستانی محترم تهران، به افکار عمومی احترام گذاشته و تلاش کرده با صدور اطلاعیه ای توضیحاتی، ولو قابل نقد، ارائه کند، بهتر بود مواد قانونی مربوط به این تصمیم را نیز در اطلاعیۀ خود تصریح می کرد. تعابیری کلی مانند «پیشگیری از اخلال در نظم عمومی» یا «صیانت از سلامت روح و روان جامعه» نمی توانند مستند تصمیم مهمی مانند توقیف یک فیلم باشند. همچنین برای تعقیب کیفری هرکس، از جمله عوامل اکران خانۀ پدری، که در اطلاعیه آمده است، باید فعل مجرمانۀ او مشخص بوده و معلوم باشد مستند قانونی تعقیب کیفری و اتهام چیست.

۷-فضای حقوقی فرهنگی کشور بیش از همیشه دچار چندگانگی شده است. باید به حقوق اساسی تولیدکنندگان و مصرف کنندگان کالاهای فرهنگی احترام گذشت. نظم حقوقی حوزۀ فرهنگ مبتنی بر اصل آزادی بیان است. توسعۀ فرهنگ موکول و مشروط به وجود یک نظم حقوقی یکپارچۀ مبتنی بر قواعد و حقوق اساسی ملت در این حوزه است. چندگانگی موحود جز آشفتگی و تشدید تعارضها با فرهنگ رسمی حاصلی نخواهد داشت.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here