زمان انتشار : ۱ آبان ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۷:۰۴ | کد خبر : 487757 |

نصراللهی: از ظرفیت رسانه اربعین استفاده کافی نمی‌شود/ راهبرد رسانه‌های‌غربی سکوت و کوچک نمایی عظمت اربعین است / حسینی: اربعین یک رسانه مردمی است

شفقنا رسانه– ششمین کرسی آزاداندیشی رسانه‌ای با موضوع «اربعین، چالش‌ها و راهکارها» در سالن اجتماعات غدیر دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی برگزار شد. سخنرانان این نشست محمدحسین صفار هرندی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی، محمدحسینی سفیر سابق ایران در عربستان و معاون بین‌الملل بعثه مقام معظم رهبری و  اکبر نصراللهی رئیس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی بودند.

به گزارش شفقنا رسانه، در ابتدای این نشست محمد حسینی، معاون بین الملل بعثه مقام معظم رهبری با بیان اینکه اربعین یک پدیده جهانی و استثنایی است، گفت: در دنیا، چه در گذشته و چه در حال اجتماعات بشری گوناگونی داریم که ممکن است ملی و یا بین المللی باشند. معمولاً بعضی از ادیان گردهمایی‌هایی دارند. همین حج که یکی از بزرگ‌ترین گردهمایی‌ها است که از همه طوایف و مذاهب دورهم جمع می‌شوند و با همه سازمان‌دهی‌اش چیزی حدود ۳ میلیون نفر در آن شرکت می‌کنند.

او ادامه داد: اربعین یک نشست و گردهمایی مردمی است. دولت‌ها به‌جز حمل‌ونقل نقش دیگری ندارند. در حج دولت عربستان با همه اقتدار و تشکیلاتش در حال سازمان‌دهی آن است ولی در اربعین مردم خودشان برگزارکننده و ساماندهی کننده هستند. متأسفانه اربعین در کنار عظمتش فاقد برخی از پیوست‌ها از جمله فرهنگی، رسانه و بین المللی است.

حسینی ضمن بیان اینکه طبق گزارش عتبات، بیش از ۷۰ کشور در این گردهمایی جهانی شرکت کرده بودند، گفت: این نشان می‌دهد که اربعین یک گردهمایی بین المللی و جهانی است. اما به موازات آن، کار بین المللی انجام نمی شود. یعنی فارغ از همه تعلقات نژادی، قومی، دینی و… نمی‌نشینند و برای جهان آینده خودشان تصمیم نمی‌گیرند. بنابراین جای کار فرهنگی، رسانه‌ای و بین المللی خالی است. الان لازم است که دانشگاه‌ها وارد عمل شوند چراکه جای نخبگان خالی است.

او به آمار شرکت‌کنندگان اربعین اشاره کرد و اظهار داشت: ۲۱ میلیون نفر از عراقی‌ها، ایرانی‌ها و سایر ملت‌ها در عتبات شرکت می‌کنند و این عدد تکان‌دهنده است. از این ۲۱ میلیون نفر حدود ۱۷ میلیون نفر خود عراقی‌ها هستند که ۱۶ و نیم میلیون نفر از آن‌ها از داخل عراق و ۵۰۰ نفر از کشورهای دیگر، ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر ایرانی و حدود ۵۰۰ هزار نفر پاکستانی بودند.

حسینی ادامه داد: علاوه بر کمیت که غیرقابل‌تصور است به لحاظ کیفی هم فقط شیعیان در اربعین حضور نداشتند و علاوه بر اهل سنت، زائر مسیحی، ایزدی و حتی یهودی هم داشتیم. از طرفی مجموع مسیرهای راهپیمایی چیزی حدود ۲ هزار کیلومتر است. یعنی در این ۲ هزار کیلومتر ۱۰۰ هزار موکب هستند. تعداد موکب‌های ایرانی‌ها در مسیر نجف به کربلا ۲هزار و ۵۰۰ موکب است.

معاون بین الملل بعثه مقام معظم رهبری افزود: در اربعین ۶۰۰ هزار نفر به زائران اباعبدالله الحسین (ع) داوطلبانه خدمت می‌کردند. چیزی حدود ۱۵میلیون و ۱۲۰ هزار نفر در روز اربعین حضور داشتند و حدود ۱۰۰ میلیون دلار هزینه کرده‌اند. از طرفی میانگین حضور زائران در نجف روزانه ۱ و نیم میلیون نفر بود. خوشبختانه امسال به بحث همایش‌های بین المللی توجه ویژه‌ای شد و جمعاً ۱۶ نشست بین المللی در نجف و کربلا با عناوین؛ اربعین و تمدن نوین اسلامی، فرصت‌های اربعین از نگاه علوم اجتماعی، ظرفیت بین المللی اربعین، پیام‌های جهانی اربعین، اربعین فناوری اجتماعی در خدمت معنویت، ظرفیت ارتباطاتی و رسانه‌ای اربعین، اربعین و دیپلماسی علمی و فرهنگی و… برگزار کردند.

به گزارش شفقنا رسانه، محمدحسین صفارهرندی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام هم در ادامه این نشست با بیان اینکه شیعه سامرا حرکت ۱۴ قرنی خودش را مدیون نمادسازی‌هایی است که تا به امروز کرده، گفت:  این هم متأثر از نگاه دقیقی است که می‌گوید هیچ حرف حقی بدون استفاده از زبان هنر، ماندگار نمی‌شود.

او تأکید کرد: در ماجرای اربعین فقط اتکا به بیان روایت گونه نکردند، بلکه از آن شعر، تصویرسازی، نمایش و تعزیه در آوردند. شاید دیرپاترین وجه آیین نمایشی در کشور ما تعزیه است و ریشه هنرهای نمایشی ما متأثر از همین نگرش برای راه انداختن و ماندگار کردن قصه این ظلم بزرگی که نه فقط بر امام حسین و اصحابش بلکه بر جامعه اسلامی و بشری رفته است.

صفارهرندی ادامه داد: اربعین یکی از همان اقداماتی است که در جهت برپا داشتن و تعظیم یک شعاری از شاعر بزرگ اسلامی صورت گرفته که وقتی بعداً به ما رسیده چنین شکل و قالبی پیداکرده است. بخش نخست آن یک واقعه تاریخی است، یک وجه آن توصیه‌هایی است که از ناحیه معصومین شده و بخش دیگری هم به صورت آیین است. به عبارتی اربعین تبدیل  به یک آیین برای مردم عراق و مسلمانان شده است.

او اظهار داشت: هرساله شاهد انجام اقدامات مؤثرتری برای تقویت آیین اربعین هستیم البته در صورت زیاده‌روی باید آفات آن هم بررسی شود. در اینجاست که نقش دانشگاه‌ها و فرهیختگان برجسته می‌شود.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه همه از عظمت پیاده‌روی بزرگ اربعین آگاه هستند، گفت: اینکه اربعین توسط رسانه‌های غربی پوشش داده نمی شود، یعنی به خوبی فهمیده اند این اردوکشی ۲۰ میلیونی یعنی یک معجزه و اتفاق خیره کننده. می دانید که یکی از ارزش های خبری شگفت انگیز بودن است. بنابراین شگفتی هایی که از دید برخی رسانه های غربی شگفتی جلوه می کند، هزاران برابر آن در قصه راهپیمایی اربعین دیده می شود ولی می بینید که اصلا برایشان مهم نیست و اصرار بر بایکوت دارند.

او با بیان اینکه اگر قرار بود ماجرای اربعین دست دولت ها باشد حتماً از انجام آن عاجز بودند، گفت: در ماجرای مکه یک حکومت بسیج می شود، کمک‌ها و مشاوره‌هایی از بیرون می‌گیرد و در آخر شاهد اتفاق‌های ناگوار هستیم. اگرچه دستگاه‌های مختلف در اربعین کمک کردند ولی اصل قضیه بر شانه‌های مردم بوده است. شاید سنت‌های قبیله‌ای و عشیره‌ای حاکم بر عراق یکی از دلایل موفقیت مردم عراق در برگزاری پیاده‌روی اربعین است. من نمی‌گویم باید به نظام عشیره ای و قبیله ای برگردیم ولی می گویم باید رمز این موفقیت را بدانیم. برخی از ناکامی هایمان در اداره امور روزمره محصول چشم دوختن به دست دولت ها و حکومت ها است، در حالی که از ظرفیت مردمی خودمان غافل هستیم.

اربعین یک ابر رسانه است

به گزارش شفقنا رسانه، اکبر نصراللهی رئیس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه این نشست گفت: به عقیده من با توجه به شاخص های کلاسیک علوم ارتباطات، اربعین نه تنها رسانه است بلکه حتی ابر رسانه هم محسوب می شود. به عبارتی رساترین، مردمی ترین، صمیمی ترین، بزرگترین و جامع ترین رسانه است و می توان گفت رسانه مظلومان و مستضعفان محسوب می شود. حضور مردم از کشورهای مختلف با مذاهب و ادیان متفاوت نشان می دهد که اربعین رسانه فراجناحی، تعاملی، فراگیری، فرامذهبی، فراملی و بین المللی است. به عبارتی می توان گفت اربعین رنگین کمان مشارکت همه اقوام، مذاهب و همه ملت ها است.

او توضیح داد: در مدل های ارتباطی فرستنده، گیرنده و پیام وجود دارد. اگر براساس همین مدل های کلاسیک ارتباطات بخواهیم تحلیلی داشته باشیم، به عقیده من اربعین رسانه است. چون برخلاف شاخص های کلاسیک ارتباطات که افراد مشهور و مقامات فرستنده خبر و پیام هستند در اینجا مردم تولید کننده و فرستنده پیام اربعین محسوب می شوند، گیرندگان هم دوستان و دشمنان هستند.

اربعین فرصتی برای خنثی کردن تلاش اسلام هراسانه غربی هاست

نصراللهی تاکید کرد: پیام اربعین الهی، انسانی و فطری است. مردمی که با این همه سختی در موکب می خوابند به نوعی آرامش بخش است و با مفاهیم آزادگی، بخشش، مهمان نوازی، وحدت، عشق، برادری، محبت، انسانیت، انتظار، صبر، امید و مقاومت همراه است. اربعین نمایش اقتدار و فرصتی برای معرفی چهره اسلام واقعی و به عبارتی فرصتی برای خنثی کردن تلاش غربی ها به اسلام هراسی و ترسیم چهره نادرست از مسلمانان به ویژه شیعیان است.

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی همچنین با برشمردن ویژگی های اربعین گفت:  اربعین به دلیل نوع مراسم، مکان مراسم، تعداد و ترکیب جمعیت، تنوع غذایی، میزان پیاده‌روی، نوع مشارکت شرکت کنندگان، دوره برگزاری و… از همه مراسم های مذهبی‌دنیا حتی از حج و… هم متمایز است.

رسانه‌های‌اسلامی در پوشش اربعین ناتوان اند

او ادامه داد: اگرچه اربعین دارای همه ارزش‌های‌خبری کلاسیک است ولی با وجود این اولاً از ظرفیت رسانه اربعین استفاده کافی نمی‌شود، ثانیاً رسانه‌های‌اسلامی در پوشش آن، ناتوان اند و تلاش‌شان ناکافی و محدود به قالب و دوره خاص و اغلب احساسی است. ثالثا راهبرد رسانه‌های‌غربی سکوت و کوچک نمایی عظمت اربعین است اما در پوشش برخی اشکالات و حاشیه های آن راهبرد بزرگنمایی و رویکرد روندی اتخاذ می کنند.

محمد حسینی در پاسخ به این سوال که چرا نمی توانیم از ظرفیت بین المللی اربعین استفاده کنیم، گفت: نه اینکه استفاده نشده باشد من اشاره کردم که امسال نشست های خوبی برگزار شد. هر پدیده ای تا تثبیت اش دوران اولیه ای دارد. به نظر من مرحله اول اربعین تکمیل شد. یعنی مرحله ای که هدفش جمع آوری و گردهمایی انسان هایی با هدف مقدس بود. به هرحال مانند هر پدیده دیگری یک دوران اولیه دارد و بعد بلوغ پیدا می کند. به عقیده من بحث بین المللی اربعین، مربوط به دوره بعد از این است که باید اتفاق بیفتد.

او ادامه داد: می دانید که اربعین چیزی نیست که در این چند سال ایجاد شده باشد. بلکه از گذشته بوده ولی در چند سال گذشته یک رشد بسیار خارج از تصور همگان داشته است. مثلاً با اینکه سال گذشته می گفتند شاید با برداشتن ویزا تعداد زیادی شرکت کنند ولی باز هم خیلی ها نمی توانستند تجسم کنند که امسال تعداد شرکت کنندگان بدین شکل خواهد بود. به عقیده من در بحث بین المللی اربعین، حضور نخبگان و رسانه باید در مرحله دوم عملیاتی شود. چون کسی تصور نمی کرد علاوه بر عراقی ها و ایرانی ها، سایر ملت ها هم در اربعین شرکت کنند. امسال ما با حجم انبوهی از پاکستانی ها، آذربایجانی ها و… مواجه بودیم. به نظر می آید بعد از این باید از ظرفیت بین المللی اربعین هم استفاده کرد.

حسینی در ادامه این نشست گفت: در حج محیط فعالیت در کشوری است که وارد جنگ با ما شده، اما در همین عربستان با همه خباثت ها و دشمنی ها با کشور ما،  امسال همایش های بین الملی خوبی برگزار کردیم. ولی برای اربعین چنین برنامه دقیقی انجام نشده است هر چند  در حوزه خدمات این اتفاق افتاده و مردمان عراق برای تغذیه و اسکان زوار را برای چند روز با اصرار فراوان به خانه هایشان می برند.

این مقام مسئول معتقد است برای اربعین در حوزه بین الملل نمی توان کار را به این راحتی رها کرد. در این حوزه باید برنامه ریزی و شناسایی داشته باشیم، برای همین باید از ظرفیت اربعین در سال بعد استفاده وتشکیل کمیته مستقل بین الملل و کارگاه های آموزشی لازم است.

به گزارش شفقنا رسانه، صفار هرندی درباره برگزاری مراسم اربعین در دست نهادهای مردمی توضیح داد: یک سری از خدماتی را دولت ها باید آماده کنند و  زیر ساخت ها را فراهم کند. در سال های اخیر خوشبختانه دولت ها با کارهایی در حوزه اربعین آشتی کرده است. ما در وجوه معنوی و فرهنگی برگزاری اربعین، تجربه های خوبی داریم. با اینکه در دست مردم بوده ولی شاهد هستیم ، مراسم ها و هیات ها به خوبی برگزار شده و اگر معرفتی از جنس تمدن اربعین ساز منتقل شود، اقدامی پسندیده و ضروری است.

او ادامه داد: وجه ای که در اربعین باید بر آن متمرکز شد، تصحیح مشکلات داخلی ما است. تمرین سبک زندگی بر مبنای الگوهای دقیق دینی- اسلامی و شرقی از دیگر وجوهی است که باید به آن توجه شود. به نظر می رسد مهم ترین دستاوردی که مردم در این چند روز در سرزمین نورانی سپری می کنند، تمرین حضور در جامعه امام زمانی است. مردمان عراقی همانطور که از زائران در ایام اربعین خالصانه پذیرایی می کنند، اما همین که اربعین تمام و موکب ها جمع شود، رفتارشان با مردم عوض می شود. خب این یک مقطع نورانی برای تمرین انسانی است که افراد ایثارگر شوند، این از اعجاب های این دوره نورانی است ولی باید این دوران نورانی را به ۳۶۰ روز تعمیم داد و رفتارهای ما در طول یک ساله مانند این ایام باشد.

استفاده ناکافی از ظرفیت رسانه ها یک چالش مهم است

به گزارش شفقنا رسانه، نصراللهی در ادامه به بیان چالش ها در ایام اربعین پرداخت و گفت: چالش های مختلفی وجود دارد. ولی همانطور که همکاران به برگزاری همایش های بین المللی اشاره کردند ما می بینیم نشانه ای از انعکاس آن ها در صدا و سیما ،خبرگزاری ها و مطبوعات ایران مشاهده نمی شود. به نظرم هر مشکلی که در کشور وجود به رسانه ها برمی گردد. اگر رسانه ها در زمان برگزاری آن همایش ها وجود داشتند، قطعا بازتاب های زیادی در میان ایرانی ها داشت. پس استفاده ناکافی از ظرفیت رسانه ها یک چالش مهم است.

او ادامه داد: چون اربعین یک حرکت مردمی است باید رسانه های رسمی را کنار بگذاریم. فقط حاکمیت و دولت در این ایام  به مردم اینترنت دهند، خود مردم از حال و هوایی که دارند، می توانند عکس و فیلم منتشر کنند. حاکمیت موظف است زیر ساخت ها و بسترها را فراهم کند. آیا فراهم شده است؟ من خودم به عنوان فعال رسانه ای نتوانستم در این ایام کاری انجام دهم.

این استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت افزایش حکمت افزایی در ایام اربعین خاطر نشان کرد: از چالش های دیگر،  تلاش امریکا و دشمنان برای اسلام هراسی، تفرقه بین شیعه و سنی، اربعین در تقابل با حج از چالش هایی است که رسانه ها باید از آن اگاه باشند و سعی کنند به مردم آگاهی دهند و از مردم مراقبت کنند که این اتفاق نیافتد. من فکر می کنم اربعین را بیشتر احساسی کردیم البته که باید احساسات پاک مردم را منعکس کنیم. ولی غلبه احساسات تا این حد هم درست نیست. باید از بحث بصیرت و معرفت افزایی هم غافل نشویم.

آموزش مستمر و توانمندسازی زائران؛ مهم ترین کارکرد رسانه ها در ایام اربعین

او ادامه داد: سونامی جمعیتی و اقدامات ناکافی و موازی زیر ساختی هم از دیگر مسائل مهم در اربعین است. یعنی همزمان با سونامی جمعیت و افزایش استقبال زوار، حاکمیت به فکر زیر ساخت ها نبوده است. باید آموزش به اندازه این جمعیت و استقبال باشد. رسانه ها می توانند با آموزش مستمر و توانمندسازی زائران و خادمان و استفاده از ظرفیت سازمان های مردم نهاد محیط زیستی در دوره قبل ،حین و بعد از مراسم اربعین ، به برگزاری این مراسم اربعین به منظم ترین ، بهترین و سالم ترین شکل کمک کنند. اربعین می تواند یک الگو و سبک زندگی به نفع همه باشد. ولی می بینیم تنها محدود به همین ایام است این هم جز چالش هایی است که رسانه ها باید به آن توجه کنند.

نصراللهی با اشاره به نقش دانشگاه ها و کارهای تحقیقاتی برای شناخت بیشتر اربعین از منظر معرفتی بیان کرد: دانشگاهها و رسانه ها باید به جنبه های اجتماعی اربعین در کنار جنبه های دینی توجه کنند. نقش دانشگاهیان در توصیف ،تبیین، جذب و پیش بینی مراسم اربعین بسیار مهم است. ما باید در همه این موارد اطلاعات داشته باشیم. الان اطلاعات ما ناکافی است و دانشگاهیان باید در رساله های دکتری و ارشد و در بخش های مختلف تحقیقاتی آن را در دستور کار خود قرار دهند. واقعا این سوژه را موضوعی کهنه و دست چندم نبینند. بلکه موضوع دست اول و ضروری ببینند و ما اساتید دانشگاه باید دانشجویان را به این موضوعات ترغیب کنیم.

باید از رسانه های رسمی قطع امید کنیم

او با اشاره به راهکارهای دیگر توضیح داد: راه حل دوم تشکیل ستاد رسانه مردم نهاد است. این نهاد واقعا دولتی نباشد و باید از رسانه های رسمی قطع امید کنیم چون آن ها درگیر کلیشه های دیگر هستند.به نظرم این ستاد می تواند به رسانه های رسمی هم خیلی کمک کننده باشد

نصراللهی با انتقاد از گروه های آموزشی ارتباطات و رسانه گفت: متاسفانه استادان رشته های مرتبط با رسانه ، در آموزش های مرتبط با توانمندسازی رسانه ها درپوشش اربعین برنامه خاصی نداشته اند و اگر به رسانه ها انتقاد وارد است باید بذیرفته شود. دانشگاه ها هم در این خصوص کاری نکرده اند.

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی به کمبودهای بسته های فرهنگی در طول برگزاری مراسم اربعین اشاره و تاکید کرد : شناسایی و تامین نیازهای فرهنگی و معرفتی همه اقشار و سنین و ملیت ها و قومیت ها همانند و هم‌ وزن توجه به تغذیه و اسکان زائران ضروری است.

وزارت فناوری و ارتباطات جلوی تعرفه های گران را بگیرد

رئیس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به گلایه و شکایت مردم از وضع اینترنت زائران و هزینه های بالای آن گفت : اگر چه حکومتی کردن مراسم اربعین زیانبار و انحراف است، اما دولت های اسلامی وظیفه دارند بسترهای زیارت و ارتباطات آسان و ارزان زائران را فراهم کنند.  استفاده از ظرفیت های همه رسانه ها بویژه فضای مجازی برای انعکاس پدیده بی نظیر اربعین ضروری است و اگربسترهای استفاده ارزان و آسان آن برای زائران فراهم شود، مردم با انتتشار مطالب و تصاویر و فیلم ها می تواند ناکارآمدی های رسانه های رسمی را جبران و تلاش رسانه های غربی را خنثی کنند.

نصراللهی افزود: اگر چه با «هشتگ حب الحسین یجمعنا» در ۲۷ مهر ترند نخست توئیترشد و مردم حصر رسانه ای اربعین را با وجود همه مشکلات شکسته اند، اما ضرورت دارد وزارت فناوری و ارتباطات با مردم همراه باشد و جلوی تعرفه های گران را بگیرد.

 

∗ مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید

∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here