زمان انتشار : ۲۴ مهر ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۶:۴۸ | کد خبر : 487484 |

روایت اهل قلم/ لشگری از دلایل زرد نویسی در مطبوعات ورزشی تا فقر سوژه در رسانه ها می گوید

مصطفی لشگری؛ فعال رسانه ای/ عکس از حسین شهلایی

شفقنا رسانه- شنیدن خاطرات اصحاب رسانه از زمان ورودشان به عرصه خبررسانی علاوه بر بازتابی از چالش‌ها و مسائل آنان در زمان خود، می‌تواند تجربه‌ای وزین برای نسل جدید خبرنگاران باشد تا از زوایای دیگری به کار رسانه‌ای نگاه کنند و آن را به کار بگیرند. این تجربه علاوه بر بهره گیری خبرنگاران، می‌تواند برای مدیران رسانه‌ای هم کاربرد داشته باشد تا با نگاهی به نقاط ضعف و قوت رسانه خود، در راستای اصلاح و انتشار مطالب اثرگذار قدم بردارند.

این بار شفقنا میزبان مصطفی لشگری از فعالان رسانه‌ای حوزه ورزشی بود. مصطفی لشگری که در حال حاضر  مدیر روابط عمومی و ارتباطات شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی ایران است، درباره تغییر حوزه فعالیت خود می گوید: بعد از اینکه از ایسنا بیرون آمدم، دلم می خواست یک رسانه راه اندازی کنم و  تا  جاهایی هم برای تاسیس آن  پیش رفتیم. ولی چون مسائل مالی پیش آمد و با مشکلاتی روبرو شدیم، منصرف شدیم. ولی در حال حاضر هم علاقه ای به فعالیت در کار رسانه ندارم. شرایط زندگی ام بعد از ایسنا به سمتی کشده شد که در حال حاضر از فعالیت در حوزه روابط عمومی راضی هستم. برای همین خیلی دوست ندارم به عقب برگردم.

او با اشاره به اینکه کار رسانه زمان و مکان خاصی ندارد، بیان می کند: در خبرگزاری ها اگر یک لحظه از اخبار غفلت کنید صحنه را باختید. به نظرم هر رسانه ای اگر می خواهد موفق شود، باید پای کار باشد. یعنی از مدیر مسئول گرفته تا خبرنگار و عکاس باید با هم هماهنگ باشند. کوتاهی هر کدام از این عوامل باعث بی اثری و بازنده بودن رسانه می شود. متاسفانه رسانه ها الان خالی از رقابت هستند. نوآوری، مهارت و خلاقیت ندارند و من از رسانه ها یک مصاحبه خواندنی که نظرم را جلب کند، نمی بینم. همه رسانه به ورطه تکرار افتادند.

این فعال رسانه ای با انتقاد به عملکرد رسانه ها و خبرنگاران می گوید: وقتی خبرنگاران انگیزه و آموزشی نمی بینند و خود خبرنگار هم با عشق و علاقه بر سر کار حاضر نمی شود، نباید انتظاری غیر از حال حاضر را داشت. خاطره ام هست ما آنقدر به کارمان عشق داشتیم که برای انتشار اخبار اصلا متوجه زمان و مکان نبودیم. مثلا به خاطر اینکه باید نتایج را سریع به دست مخاطبان می رساندیم، حساسیت های بیشتری بر روی سرعت اخبار داشتیم. به همین خاطر اگر مسابقه ای برگزار می شد،  ضمن اعلام برگزاری مسابقه،  باید در هر ساعتی که این مسابقه تمام می شد نتایج را سریع به دست مخاطب می رساندیم. برای همین خیلی از وقت ها کار ما تازه با رسیدن به خانه شروع می شد.  این پیگیری ها و مدامت ها در کار خبر باعث می شد تا خبرگزاری ایسنا زنده و به روز باشد.

او ادامه می دهد: الان این ویژگی ها در رسانه ها رنگ باخته و من می بینم حتی یک روز از اتفاقی می گذرد تازه رسانه ها به پوشش خبری آن واکنش نشان می دهند. در حال حاضر رسانه ها اخبار شبیه بهم کار می کنند و مهم ترین دلیل آن، این است که خبرنگار قبل از رفتن به مصاحبه هیچ مطالعه ای نمی کند. با بدیهی ترین سوالات سراغ مصاحبه شونده می رود و در خیلی از مصاحبه های می بینیم سوال و جواب هایی مطرح می شوند که برای ده ها سال قبل بوده و قبلا منتشر شده است. پس اینجا مطالعه و بینش خبرنگار عامل بسیار مهمی است. الان دیگر خبری از خبرنگار میدانی نیست و همه خبرنگاران پشت میز نشین شدند. در آن زمان اگر ما یک برنامه پوششی می رفتیم کنار آن، ده ها مصاحبه تولید می کردیم. چون در آن موقعیت، خیلی از مسئولان و مقامات حضور داشتند و خبرنگار باید از این فرصت استفاده می کرد و از آن ها اطلاعات می گرفت.

لشگری با اشاره به فقر سوژه در رسانه ها بیان می کند: باید بگویم که  اغلب تیم تحریریه ای در رسانه ها بی حس و حال شدند که این مسئله به خلاء مدیران و سردبیران حرفه ای هم برمی گردد.  از طرفی دیگر، خبرنگاران ما کم دانش شدند و هر چه جلوتر می رویم این مشکل بیشتر خود را نشان می دهد که خبرنگاران بر حوزه خود اشراف ندارند. یادم هست ما هر روز در تحریریه، روزنامه ها را می خواندیم. من خودم صد ها سوژه را از روزنامه خارج می کردم و به خبرنگارها می دادم و تاکیدم بر پیگیری بود. متاسفانه یکی از مشکلات رسانه های ما این است که سوژه ندارند و در  فقر سوژه به سر می بریم. شاهد هستیم حتی در سوژه های تکراری، زاویه دید متفاوت و تحلیل هم ندارند. بارها دیده ام مثل شخصی مدیر باشگاه یا فدراسیون مصاحبه ای انجام داده یا نشست خبری بوده بیشتر رسانه ها فقط به پوشش آن پرداخته اند. در حالیکه رسانه ها می توانند با مطالعه پیشینه خبر، طرح مساله کنند و خیلی از صحبت های آن شخص را مورد انتقاد قرار دهند یا پیگیری کنند.

او با روایتی از فعالیت های خود در ایسنا تعریف می کند: ما یک سیستمی داشتیم که هر سه ماهه یک بار باید پیگیر وعده های فلان سازمان و وزیر می شدیم و این خودش یک گزارش هیجانی خوبی می شد. الان رسانه های ما فقط دچار روزمره گی شدند و تبدیل به کارمند شدند. در حالیکه در رسانه ها نمی شود با چنین رویکردهایی کار کرد. علت موفقیت ایسنا نوآوری آن بود ما همیشه در تلاش بودیم یک برگ برنده در دست داشته باشیم و جریان ساز باشیم. به نوعی همیشه مو را از ماست بیرون می کشیدیم.

لشگری ادامه می دهد: ما انقدر اثر گذار بودیم و گزارش های جنجالی کار می کردیم  که خود سازمان تربیت بدنی و وزیر ورزش از ما شاکی می شد. و همیشه  می گفتند چرا عملکردهای ما را تا این حد نقد می کنید و واقعا ما ترسی نداشتیم و  کار می کردیم و موشکافانه وارد مسائل مختلف می شدیم. حوزه ورزش فی نفسه جذاب است و همیشه مخاطبان خودش را دارد، ولی این برای یک خبرگزاری کفایت نمی کند. خبرگزاری باید تولید خبر کند. صرف اینکه اخبار ورزشی مخاطب پسند است، کافی نیست و این یک بخش قضیه است. اثرگذاری رسانه به وسیله تولید خبر است علاوه بر تولید سوژه، ما یک سری کارهای بلند مدت هم انجام می دادیم. مثلا مصاحبه های تفصیلی می گرفتیم و ایسنا این نوع مصاحبه ها را در آن زمان باب کرد.

او روایت می کند: یکی از کارهای دیگر ما این بود که سراغ پیشکسوت های ورزشی می رفتیم و از زاویه ای وارد می شدیم که کسی تا به حال وارد نشده بود و این را بر اساس مطالعه به دست آورده بودیم. مثلا یک روز مهدی مهدوی کیا را دعوت کردیم و در همان روز اولین مربی اش که استعداد او را کشف کرده بود، را هم دعوت کردیم. این مصاحبه را داخل زمین بازی انجام دادیم و این نوع کارهای جزء اثرهای ماندگار در آن زمان شد. یا مثلا اولین جایی که قرارد باشگاه ها را منتشر کرد، ایسنا بود که خیلی هم باعث جنجال شد. چون خبرنگارهای ما پیگیر بودند و ارتباط قوی داشتند.

لشگری در پاسخ به این سوال که چقدر معتقد است روزنامه های ورزشی به سمت زرد نویسی رفته اند؟ می گوید: مهم ترین دلیل این اتفاق، مسائل مالی است. اما باید این موضوع را هم در نظر گرفت که در خیلی از مواقع تحلیل ها و گزارش های ورزشی روزنامه ها،  جلوتر از خبرگزاری ها هستند و روزنامه ها  در برخی حوزه ها همچنان جایگاه خود را دارند. ولی اینکه روزنامه ها ورزشی به سمت زرد نویسی رفته اند موضوع تازه ای نیست و آن زمان هم این مسائل مطرح بود. خب مهم ترین دلیل آن این است که فضای این نوع روزنامه ها بازتر است و نظارت کمتری بر روی آن هاست. البته این زرد نویسی فقط در روزنامه نیست و در خبرگزاری ها هم با توجه به عواملی که اشاره کردم، در حال رواج است. از طرفی چون روزنامه ها نمی توانند حقوق های خوبی به خبرنگاران حرفه ای بدهند، مجبورند از خبرنگاران مبتدی استفاده کنند و همین مورد هم در زرد نویسی مطبوعات ورزشی اثر گذار است.

او ادامه می دهد: الان حدود ۱۷ روزنامه ورزشی داریم این در حالی است که روزنامه های دیگر و خبرگزاری ها هم سرویس ورزشی دارند. به عبارتی روزانه باید محتوای زیادی تولید شود به همین دلیل است که خیلی از موضوعات به سمت زرد نویسی و اخبار فیک می روند، در نتیجه محتوا و کیفیت پایین می آید.

لشگری تاکید می کند: در رسانه های ورزشی دنیا مطالب نوشته شده مستند و براساس اطلاعات است. یعنی خبرنگار برای مطلبش از چند زاویه اطلاعات به دست می آورد و همواره پیگیر سوژه است. البته ناگفته نماند مطالب زرد هم هست ولی مشکل در ایران به آن فقر اطلاعاتی خبرنگار و عدم پیگیری اش برمی گردد.

لشگری به بیان ویژگی هایی می پردازد که در اعزام خبرنگاران ورزشی جهت پوشش رویدادهای بین المللی در نظر می گرفت و می گوید: اگرچه من خودم هم در یادگیری زبان انگلیسی مشکل داشتم ولی همواره در ایسنا خبرنگارها را به یادگیری زبان انگلیسی ملزم می کردم و حتی وقتی کلاسشان با زمان کاری تداخل داشت سعی می کردم کلاسشان را در اولویت قرار دهم. چون هم در دسترسی منابع خارجی و هم پوشش سفرهای خارجی به آن ها کمک می کرد. به همین دلیل همواره سعی می کردم کسی را برای پوشش رویداهای بین المللی اعزام کنم که زبان انگلیسی بداند. چون هم می توانست تولیدی بیشتری بفرستد و هم مطالب بیشتری ترجمه کند. این درحالی است کسی که با زبان انگلیسی آشنایی نداشت مجبور بود به همراه خودش مترجم ببرد.

او ادامه می دهد: از طرفی خبرنگاری را انتخاب می کردم که به آن حوزه اشراف داشته باشد. به عبارتی برای پوشش بازی کشتی، اولویت با خبرنگار کشتی بود و در این حوزه تجربه کافی داشته باشد. همیشه تمام سعی مان این بود که امتیاز سفرها را بگیریم و ویژگی خوبی که این مسئله برایمان داشت، این بود که یک هفته خبرهای اختصاصی آن رویداد فقط برای ایسنا بود. برای همین در انتخاب خبرنگار اعزامی هم حساسیت خاصی به خرج می دادیم. معمولا وقتی سازمان هزینه اعزام خبرنگار را می دهد، دستش برای انتقاد باز نیست از طرفی هم هزینه اعزام خبرنگار برای خبرگزاری ها بالاست و نمی تواند چنین بودجه ای را هزینه کند. به همین دلیل از همان ابتدا رسانه ها به دنبال این مسئله بودند که امتیاز سفرها را بگیرند.

لشگری روایت می کند: اولین سفر ورزشی که ایسنا اعزامی داشت در المپیک ۲۰۰۴ آتن بود که من پوشش دادم. در آن زمان کمیته المپیک ۱۰ سهمیه یعنی ۷ خبرنگار و سه عکاس داشت و به ایسنا سهمیه نداده بودند. این باعث شد که دکتر ابوالفضل فاتح مدیر وقت ایسنا نامه ای سرگشاده به رئیس کمیته المپیک بنویسد و در سایت بارگذاری کند. همین نامه باعث شد تا رئیس کمیته المپیک به ایسنا بیاید و عذرخواهی کند و فردای همان روز به ایسنا هم سهمیه دهند.

او با اشاره به نقش ایسنا در بخشش گرفتن برای یک نوجوان محکوم به اعدام می گوید: چند سال پیش در بازی فوتبال بین دو نوجوان درگیری صورت می گیرد و یکی کشته می شود. خانواده قاتل به ایسنا پیام دادند که واسطه شوند تا عادل فروسی پور در برنامه نود درخواست بخشش برای قاتل کند تا بتوانند رضایت خانواده مقتول را بگیرند. ما گزارشی تهیه کردیم و در سایت قرار دادیم. قرار شد فردوسی پور هم در برنامه، گزارش ما را بخواند و خودش هم صحبت کند. این موضوع در رسانه ها تبدیل به جریانی شد که هرکدام درباره آن می نوشتند. بعد از مدتی فردوسی پور دوربین برنامه نود را به خانه مقتول برد و با خانواده مقتول صحبت کرد و خانواده در همان لحظه رضایت دادند.  این مسئله باعث شد تا ایسنا در جشنواره بخشش لوح تقدیر بگیرد.

لشگری تاکید می کند: می خواهم بگویم آن قدر اثرگذاری رسانه بالا است که می تواند در نجات دادن جان یک انسان هم نقش داشته باشد. ولی پرداختن به سوژه های متنوع علاقه، انگیزه، پیگیری و خلاقیت می خواهد. در حوزه رسانه اگر پای کار نباشید عقب می مانید و خیلی از رسانه های ما به چنین ضعفی گرفتار شده اند. خبرنگاران ما باید الان به تکنولوژی های نوین مسلط شوند ولی ببینید که چند درصد خبرنگاران ما چنین توانایی را کسب کرده اند.

او می گوید: قبلاً خبرنگار فقط در یکجا کار می کرد. الان برای گذران زندگی مجبور است در چندین جا کار کند. خب در چنین وضعیتی آیا می توان کار خوبی تحویل داد؟ خبرنگار باید هر لحظه در خدمت رسانه اش باشد. وقتی حضورش در رسانه ای و ذهنش مشغول سوژه پردازی برای رسانه ای دیگر است چگونه می توان توقع کار قوی داشت؟

∗ مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید

∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

 

 

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here