زمان انتشار : ۷ شهریور ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۵:۳۱ | کد خبر : 485291 |

روایت اهل قلم/ عسگری در گفتگو با شفقنا از سختی ها تا لذت های اخبار شبانه می گوید

ابراهیم عسگری؛ فعال رسانه ای/ عکس از حسین شهلایی

شفقنا رسانه– شنیدن خاطرات اصحاب رسانه از زمان ورود شان به عرصه خبر رسانی علاوه بر بازتابی از چالش ها و مسائل آنان در زمان خود، می تواند تجربه‌ای وزین برای نسل جدید خبرنگاران باشد تا از زوایای دیگری به کار رسانه ای نگاه کنند و آن را به کار بگیرند. این تجربه علاوه بر بهره گیری خبرنگاران، می تواند برای مدیران رسانه ای هم کاربرد داشته باشد تا با نگاهی به نقاط ضعف و قوت رسانه خود، در راستای اصلاح و  انتشار مطالب اثر گذار قدم بردارند.

این بار شفقنا میزبان ابراهیم عسگری از فعالان رسانه ای خبرگزاری ایسنا بود. عسگری در شروع صحبت‌های خود با اشاره به دلایل رشد خبرگزاری ایسنا در زمان تأسیس تا به الآن روایت می‌کند: ترور سعید حجاریان و توقیف فله‌ای مطبوعات در آن سال‌ها باعث شد، کار ایسنا رونق بگیرد. خاطره م هست، در اردیبهشت ۷۹ در برلین کنفرانسی برگزار شد و یک تعدادی از روشنفکران ایرانی در آنجا حضور پیدا کردند، وقتی این افراد به ایران برگشتند تعدادی از آن‌ها به دستگاه قضایی احضار و محاکمه شدند. در همان سال، تعداد زیادی روزنامه و مجله توسط دستگاه قضایی توقیف شد. از طرفی دیگر، انتخابات مجلس و فضای جامعه بعد از ترور آقای حجاریان و توقیف مطبوعات، دست‌به‌دست هم داد کار ایسنا در ابتدا با رشد و رونق همراه شود.

او ادامه می‌دهد: البته در کنار همه این‌ها، دولت آقای خاتمی با شعار توسعه سیاسی، آزادی مدنی و مطبوعات رأی آورد و رویکرد دولت این بود که به توسعه فعالیت مدنی و مطبوعات همت گماشته شود. پس این رویکرد هم به فعالیت بیشتر و بهتر رسانه‌ها کمک کرد.

عسگری در کنار این عوامل به مدیریت مؤسس ایسنا به‌عنوان یکی از دلایل موفقیت آن اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: رویکرد سازمان جهاد دانشگاهی از همان ابتدا، باعث شد این خبرگزاری، درگیر سیستم‌های بوروکراتیک نباشد. به همین خاطر بستری چون جهاد دانشگاهی، بستر جامعه و شخصیتی مثل آقای دکتر فاتح و مدیریت ایشان موجب شد، فعالیت ایسنا با توفیق همراه شود.

این فعال رسانه‌ای ادامه می‌دهد: قبل از ایسنا ما در ایران دو رسانه بیشتر نداشتیم. یکی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران(ایرنا) و دیگری واحد مرکزی خبری بود که این دو رسانه به‌صورت دولتی و حاکمیتی اداره می‌شدند. به همین خاطر، همه اخبار به‌صورت کامل در اختیار مخاطب قرار نمی‌گرفت. از طرفی دیگر فضای کشور، رسانه‌ها و فضای حاکم بر دانشگاه‌ها می‌طلبید که یک رسانه تشکیل شود. جهاد دانشگاهی این نیازسنجی را به نحو احسن انجام داد و کار به دست کسی سپرده شد که ایسنا به خاطر مدیریت اش توانست رشد کند.

عسگری با توضیح درباره رویکرد این خبرگزاری می‌گوید: ایسنا اولین رسانه غیردولتی کشور بود و قبل از ایسنا ارتباط خوب و منطقی بین دانشگاه‌ها به‌عنوان مغز متفکر جامعه با متن جامعه و مخاطبان برقرار نشده بودند. از طرفی دیگر رابطه منطقی و درست بین جامعه دانشگاهی با مردم و مراکز تولیدی و صنعتی آن‌چنان برقرار نشده بود، رویکرد ایسنا در ابتدا این بود که بین این مراکز مختلف پل ارتباطی برقرار کند و صدای نخبگان و دانشگاهیانی باشد که در مورد رخدادها، تغییر و تحولات جامعه، سیاست و فرهنگ نظرات کارشناسی دارند.

او با اشاره مشکلات ایسنا توضیح می‌دهد: مشکلی که ما در ابتدای تأسیس این رسانه با آن روبرو بودیم، اینکه نمونه‌ی چنین خبرگزاری قبل از خودمان نداشتیم و همه‌چیز برای ما تازگی داشت. امکانات و تجهیزات نداشتیم. قرار بود ایسنا با سرمایه اسمی ۳۰ میلیون تومان، افتتاح شود ولی با ۱۵ میلیون افتتاح شد. بااین‌وجود ایسنا در خیلی از موارد خط‌شکن و ساختارشکنی کرد و یک مبدایی در تاریخ رسانه‌های ایران شد. به طوریکه دکتر معتمد نژاد تاریخ رسانه‌های معاصر ایران را به قبل از راه‌اندازی ایسنا و بعدازآن تقسیم می‌کرد و از ایسنا به‌عنوان یک نقطه عطف در رسانه‌های معاصر ایران یاد می‌کردند.

مدیریت اداره اخبار دفاتر و مناطق خبری ایسنا که یکی از مسئولیت‌های مهم عسگری بوده معتقد است: ایسنا در خیلی از حوزه‌ها در فرم و ارائه محتوا نوآوری داشته و به‌عنوان یک رسانه گفتگو محور شناخته می‌شد. ایسنا اولین رسانه‌ای بود که محتواهای تولیدی خود را به‌صورت مجانی و رایگان در اختیار مخاطب قرار می‌داد. این خبرگزاری توانست برای اولین بار به خیلی از حوزه‌ها چون آی تی، میراث فرهنگی، فقه حقوق به‌ویژه فقه فعال و محیط‌زیست ورود کند و همه این کارها را با دانشجویان کاملاً آماتور و غیرحرفه‌ای انجام داد.

او پیشنهاد می‌دهد: به نظرم نیاز است چنین رسانه‌ای با این رویکرد و مراحلی که طی کرده و نیروهایی که در این رسانه کارکرده‌اند، در قالب یک کار پژوهشی در پژوهشگاه‌های فرهنگ و رسانه موردمطالعه قرار بگیرد و این تجربه موفق به‌عنوان یک ایده معرفی و از آن بهره بگیرند. با توجه به اینکه ایسنا از یک‌نهاد جهاد دانشگاهی متولد شد، سعی کردیم از همان ابتدا تا الآن، نگاه ما به رخدادها فراجناحی و نگاه به شاکله نظام جمهوری اسلامی باشد. هیچ‌گاه نخواستیم صدای گره خاصی را منتشر کنیم. ما با تمامی احزاب و گروه‌ها، اعم از چپ و راست رابطه داشتیم و همه این‌ها به منصف بودن رسانه ما اغراق کرده‌اند.

عسگری با اشاره به شعار و رسالت ایسنا بیان می‌کند: چون تعداد رسانه‌های ما در آن زمان کم بود، بسیاری از رویدادهای ما توسط رسانه‌های خارجی روایت می‌شد. به همین خاطر، آقای دکتر فاتح اولین رسالتی که در ایسنا تعریف کردند این بود که ایران را توسط رسانه‌های ایرانی روایت کنیم و شعار «ایران به روایت ایران» در ایسنا مطرح شد. به طوریکه یکی دو سال بعد از فعالیت ایسنا، بسیاری از مطالب منتشرشده در مطبوعات آن زمان کار رسانه‌های داخلی بود. ایسنا هم با ضریب نفوذ خیلی بالایی در صدر خبرگزاری‌های داخلی قرار داشت که تمام اخبار و رخدادهای ایران از رسانه‌های داخلی نقل‌قول می‌شد.

او ادامه می‌دهد: شعار بعدی ایسنا این بود که «جهان به روایت ایسنا» باشد؛ یعنی به‌غیراز رخدادهای داخلی، رخدادهای منطقه و به‌ویژه جهان اسلام را با روایت رسانه‌ها ایران اسلامی بیان کنیم. متأسفانه در حال حاضر، شاهد هستیم ما رسانه‌های نافذ و تأثیرگذار در منطقه نداریم.

این فعال رسانه‌ای که از سال ۹۷ تاکنون به‌عنوان مدیر اداره اخبار شبانه ایسنا می‌شود، درباره فعالیت‌های این بخش در ایسنا می‌گوید: از سال ۹۷ مدیر اداره اخبار شبانه ایسنا شدم این بخش از ساعت ۷ عصر فعالیت خود را شروع و تا ساعت ۷ صبح روز بعد تمامی رخدادها در آن ساعت را انعکاس می‌دهیم. ما در این بخش مترجم، عکاس، تایپیست و خبرنگار داریم. با توجه به اینکه ایسنا ضریب نفوذ بسیار بالایی دارد، رویکرد ما این بود که ایسنا را ۲۴ ساعته فعال کنیم و این بخش از اویل سال ۹۴ به ایسنا افزوده شد.

او ادامه می‌دهد: با توجه به اینکه مدیریت این بخش با من است ولی ما هم‌زمان از ۱۲ سردبیر، دبیر و مدیر اداره بهره می‌گیریم و همکاران من در این بخش مسئول شیفت شب هستند. حداقل ده سال سابقه کار در ایسنا را دارند و این افراد در موقعیت‌های مختلف هستند. برای همین همکاران من به لحاظ کاری در این بخش، به آن پختگی رسیدند. بسیاری از افراد در تهیه خبر و ویرایش کردن آن شناخت کافی را دارند. با توجه به اینکه در این چند سال اتفاقات خاصی چون پلاسکو، زلزله و… رخ داد. یا مثلاً سیل از مواردی بود که همکاران ما در شیفت شب فعال بودند و در حال تبادل اخبار و انتشار آن بودند. بیداری در کنار حساسیت کار خبر، سرعت و دقت، همه این موارد مهم و سخت هستند ولی این مسئولیت را باعلاقه قبول کردیم و باید این رسالت را به نحو احسن انجام دهیم.

عسگری با اشاره به اینکه رویکرد ایسنا همیشه در انتشار خبرها مقدم بودن دقت و صحت بر سرعت است، می‌گوید: در برخی از اخبار خاص و حساس ممکن است نیاز باشد در ساعت‌های ۲ یا ۳ نیمه‌شب با چند تن از همکاران همفکری کنیم و رایزنی کنیم که رویکرد ما در فلان خبر چگونه باشد. از طرفی دیگر، در تلاش بودیم با مشوق‌های پولی، به فعالیت همکارانمان در این بخش تسریع ببخشیم. عکاس‌ها و خبرنگاران ما در خیلی از رویدادها تا پاسی از شب‌بیدار هستند و بر سر صحنه خبر آماده می‌شوند. بااینکه کار در این بخش سخت، ولی درعین‌حال لذت‌بخش است و ما خط تلفنی داریم که به‌صورت ۲۴ ساعته پاسخگوی مردم و مخاطبانمان هستیم.

عسگری به شرایط کار خبرنگاران ایسنا در شیفت شب اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: ما این کار را داوطلبانه و اختیاری همراه با یکسری تسهیلات اعلام کردیم. در کنار این‌ها یکسری مشوق‌های مالی هم برای این افراد در نظر می‌گیریم. اگرچه نمی‌خواهم شعار دهم ولی کار خبرنگاری در ایران اگر همراه با عشق و علاقه نباشد، سخت است. در نظر بگیرید که شما به‌عنوان عکاس، خبرنگار و یا دبیر شیفت شب احساس کنید که در نیمه‌های شب باید خبری را به اطلاع مسئولان و یا مردم برسانید، خب این شیرینی خاصی دارد.

او ادامه می‌دهد: مثلاً قرار است در ساعت خاصی از شب یک اداره علمی به‌صورت آماده چند گفتگوی تولیدی برای ما بفرستد. این مطالب اگر در روز هم منتشر شوند دقت و صحت لازم بر روی آن‌ها اعمال و بعد منتشر می‌شوند. اما در کنار این خبرها گفتگوهای پوششی و لحظه‌ای هم هستند که در این‌ها هم، حق اشتباه نداریم. اگرچه اشتباه هم بخشی از کار رسانه است. خیلی وقت‌ها ما خبری را یک ساعت نگه می‌داریم تا از چند منبع، صحت‌وسقم آن را جویا شویم. چون همواره سعی داشتیم تا خبر نادرست یا فیک نیوز منتشر نکنیم. خیلی وقت‌ها ایسنا به‌عنوان تکذیب کننده اخبار سایر رسانه‌ها عمل کرده است.

عسگری به محتوای یکسان رسانه‌ها انتقاد می‌کند و می‌گوید: با تغییر و تحولاتی که در اینترنت، توسعه فضای وب و شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه پیام رسانه‌ها ایجادشده است، اساساً ثبات زمانی و مکانی برای تهیه پیام، انتقال پیام و اطلاع‌رسانی وجود ندارد. از طرفی حتی رسانه‌های مکتوب هم سایت آنلاین دارند. با این حال همه این‌ها باعث نشده تا رسانه‌ها خیلی خلاق عمل کنند. چون با همه این مزایا و تنوع در راه‌های اطلاع‌رسانی، متأسفانه هنوز هم می‌بینیم که اغلب رسانه‌ها شبیه به هم هستند. به عبارتی محتواها و اطلاعاتی که از این رسانه‌ها به مخاطبان ارائه می‌شود غالباً مانند هم هستند.

او ادامه می‌دهد: این یعنی ما اصحاب رسانه به خودمان زحمت نمی‌دهیم تا خبرها، گفتگوها و گزارش‌های اختصاصی و خلاقانه داشته باشیم. ساده‌ترین کار ممکن این است که خیلی از سایت‌ها، گلچین خبرهای رسانه‌های دیگر را در سایت خود جمع و منعکس می‌کنند. بنابراین کپی مطالب یکسان و متحدالشکل به فراوانی در رسانه‌های امروز ما با چند دقیقه اختلاف‌زمانی دیده می‌شود. این شباهت به لحاظ موضوع و خط خبری هم خیلی است. از طرفی متأسفانه شاهد برخی ائتلاف‌های مخرب در بین برخی از رسانه‌ها هستیم. به عبارتی می‌بینیم چند رسانه همزمان درباره یک موضوع واحد کار می‌کند که در راستای سیاست‌ها و منافع رسانه‌های ائتلاف کننده است. بنابراین همه این‌ها به حیطه تولید محتوا و عملکرد واقعی رسانه‌ها آسیب می‌زند.

عسگری می‌گوید: متأسفانه دیگر خیلی شاهد گزارش‌های میدانی، عمقی، تحلیلی و تحقیقی نیستیم.  اغلب رسانه‌های ما بیش از نیمی از مطالبشان مربوط به اخبار سایت‌های دستگاه‌ها، وزارتخانه‌ها و ادارات است و یک خبر در چندین سایت مدام تکرار و بازنشر داده می‌شود و هیچ تولید محتوا و سوژه پردازی جدید یا کار خلاقانه و نوآورانه‌ای انجام نمی‌شود. وقتی تولید محتوای جدید انجام نشود این همه انرژی، سرمایه‌گذاری و وقت مخاطب و رسانه به هدر می‌رود. اغلب رسانه‌های ما به‌جای اطلاع‌رسانی، پیام‌رسانی می‌کنند. ما در اطلاع‌رسانی باید در کنار خبر سخت، نرم خبر هم داشته باشیم و اطلاعات مختلفی پیرامون آن رخداد به مخاطب ارائه کنیم. در خیلی از جاها این کار انجام نمی‌شود و یا اگر رسانه‌ای این کار را انجام می‌دهد سایر رسانه‌ها آن را کپی می‌کنند.

عسگری به تعداد بالای خبرگزاری‌های مجوز دار در کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: طبق اعلام معاونت مطبوعاتی ما ۳۵ خبرگزاری مجوز دار در ایران داریم. درحالی‌که خروجی چندانی ندارند. کشورهای غربی با یک یا نهایت دو رسانه کل دنیا را تسخیر کرده‌اند. متأسفانه ما در حیطه بین‌الملل به‌ویژه منطقه، رسانه نافذی نداریم تا حداقل آرمان‌های انقلاب اسلامی و امام (ره) را به آن‌ها مخابره کنیم و یا پیگیر مسائل و مشکلات منطقه و کشورهای مسلمان باشیم. بنابراین نیاز است تا به بحث «جهان به روایت ایران» برگردیم و با داشتن رسانه‌های نافذ، در دنیا حرفی برای گفتن داشته باشیم. کشورهای اروپایی حتی برای کشورگشایی از رسانه‌های نافذ خودشان استفاده می‌کنند و افکار عمومی را به‌ گونه‌ای توجیه و با خود همراه می‌کنند. ولی متأسفانه ما رسانه‌ای نافذ برای اعلام مواضع درست و برحق نظام جمهوری اسلام ایران نداریم.

او دلیل نداشتن رسانه نافذ و تأثیرگذار در منطقه و بین‌الملل را از دو جنبه مباحث و مشکلات درون‌سازمانی و برون‌سازمانی رسانه‌ها موردبررسی قرار می‌دهد و در مورد مباحث برون‌سازمانی رسانه‌ها می‌گوید: باید بگویم متأسفانه هنوز نظام جامع رسانه‌ای نداریم. اگرچه همواره می‌گویند در حال تکمیل شدن است. هنوز در مورد اینکه جایگاه رسانه‌ها کجاست؟ جایگاه حاکمیت کجاست؟ استقلال رسانه تا کجا تعریف می‌شود؟ چگونه باید اقتصاد رسانه‌های ما تأمین شود؟ و… تصمیم گرفته نشده است. می‌توان گفت اغلب رسانه‌های ما متکی به بودجه‌های دولتی و حاکمیتی هستند و این باعث می‌شود رسانه به نوعی الکن شود.

عسگری ادامه می‌دهد: متأسفانه در حوزه قانون‌گذاری هم رسانه‌هایمان دارای قوانین جامع، کامل و مانع نیستند. مورد بعدی، متأسفانه جایگاه رسانه در تصمیمات، قوانین و اجرای تصمیمات کلان کشورمان دیده نشده است. به عبارتی اگر گفته می‌شود وزارت خارجه انگلستان در فلان کشور می‌خواهد سیاستی را اجرا کند، بی‌بی‌سی در کنار دیپلمات‌های انگلیسی حضور دارد. اساساً گفته می‌شود که بودجه شبکه بی‌بی‌سی در وزارت خارجه انگلستان بسته می‌شود. این نشان‌دهنده جایگاه و اهمیت این رسانه در نزد حاکمان بریتانیا است. در حالی که همه وزارتخانه‌های ما خبرگزاری و سایت دارند. وقتی می‌خواهید با فلان وزیر صحبت کنید برای اینکه نخواهند اطلاع‌رسانی درست انجام دهند به تو می‌گویند از سایتمان اطلاعات را بردارید.

او معتقد است در کنار این مشکلات برون‌سازمانی نحوه برخورد با رسانه‌ها هم هنوز قانون‌مند نشده است و می‌گوید: اساساً کشورهای موفق در رسانه، نظارت بر رسانه‌ها را از طریق خود اصحاب رسانه شروع می‌کنند. بعد از آن صنف‌های رسانه‌ای قوی، مستقل و غیر حکومتی بر رسانه نظارت می‌کنند. درحالی که در کشور ما همه این صنف‌ها یا نیستند و یا تعطیل‌شده‌اند. اگر هم یک‌زمانی فعالیت کرده‌اند متأسفانه گرایش‌هایی داشته‌اند. یکی از قول‌های آقای روحانی در سال ۹۲ این بود که تشکل‌های صنفی را احیا می‌کند و این در حالی است که هنوز تنها انجمن صنفی مطبوعات ما تعطیل است. از طرفی ما باید خود نظارتی و خودکنترلی را از خود رسانه‌ها شروع کنیم. ما هنوز به جای احضار مدیرمسئول رسانه‌ها مستقیم سراغ نویسنده مطلب می‌رویم.

او با اشاره به مطالعاتش درباره وضعیت رسانه‌های کشورهای پیشرفته می‌گوید: در این کشورها وقتی رسانه‌ای دچار تخلف و خطا می‌شود در وهله اول تذکر، در وهله دوم احضار و در آخر جرائم سنگین مالی به آن رسانه بسته می‌شود تا آن رسانه نتواند به فعالیت خود ادامه دهد. ما به جای اینکه از چنین تجربیاتی استفاده کنیم رسانه‌ای که خطا کرده را توقیف می‌کنیم. در نظر گرفته نمی‌شود که با این کار کل رسانه دچار چالش و عده‌ای بیکار می‌شوند.

عسگری با اشاره به اهمیت استقلال در رسانه‌ها و خلأ آن در ایران می‌گوید: اغلب رسانه‌های ما وابسته به بودجه‌های دولتی هستند. از طرفی هم اغلب رسانه‌های ما ارگان احزاب و تشکل‌های سیاسی هستند و خیلی وقت‌ها مطابق با منافع، سلایق و علایق حزب خودشان کار می‌کنند. خب این به عملکرد واقعی رسانه لطمه می‌زند. از طرفی همزمان با تغییر گرایش‌های سیاسی در دولت‌ها، مدیران ارشد رسانه‌هایمان هم تغییر پیدا می‌کنند چون وابسته به احزاب و تشکل‌های سیاسی هستند. باید توجه داشته باشید که ثبات مدیریت در رسانه حرف اول را می‌زند. اگر فردی در رسانه‌ای ۲۴ سال مدیریت می‌کند، قطعاً به این معنی است که صلاحیت اداره آن را دارد. ثبات مدیریت به موفقیت آن رسانه در اتخاذ خط‌مشی درست، اتخاذ سیاست‌های خبری درست و اجرای آن سیاست‌ها کمک می‌کند. این درحالی است که ایسنا در طول ۱۰ سال ۱۱ مدیرعامل و سرپرست عوض کرده است. خب طبیعی است که با این نحوه مدیریت رسانه ما راه به جایی نمی‌بریم.

او با اشاره به مشکلات درون‌سازمانی رسانه‌ها و نقش آن در نداشتن رسانه‌ای نافذ و تأثیرگذار در سطح بین‌الملل و منطقه می‌گوید: باید قبول کنیم خیلی از ما رسانه‌ای‌ها راحت‌طلب شده‌ایم. دیگر از گزارش‌های عمقی، میدانی، تحلیلی و تحقیقی خبری نیست. خیلی از ما رسانه‌ای‌ها کپی پیست می‌کنیم و اخبار روابط عمومی‌ها را در رسانه‌هایمان به اسم گفتگو منعکس می‌کنیم.

عسگری تأکید می‌کند: مدیران رسانه‌ها باید به بحث آموزش ضمن کار نیروهایشان خیلی دقت کنند. چون در حال حاضر عرصه رسانه هر لحظه آبستن تغییر و تحولات اساسی است. رسانه باید به آخرین سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای خبری تجهیز شود. از طرفی همه مدیران رسانه‌هایمان نیازمند مشاوران آموزشی و حقوقی خوبی هستند تا در موقعیت‌های مختلف و برهه‌های تعیین‌کننده با مشاوره‌ها و تحلیل‌های درستشان به کمک اصحاب رسانه بیایند.

عسگری به ضعف دانشکده‌های ارتباطات و روزنامه‌نگاری در تربیت دانشجویان این رشته انتقاد می‌کند و می‌گوید: به موازات همه این مشکلات متأسفانه بخش علمی و دانشگاهی ما هم همراهی خوبی با رسانه ندارد. اغلب دانشگاه‌های مطرح کشور رشته ارتباطات، روزنامه‌نگاری، مدیریت رسانه و… را دارند ولی متأسفانه فارغ‌التحصیلانی که از این دانشگاه‌ها بیرون می‌آیند مرد عمل نیستند. بنابراین بین کار عملیاتی در رسانه‌هایمان با آموزش‌های دانشگاه اختلاف بسیاری وجود دارد و آموزش‌های دانشگاهی خیلی گره‌گشای مطبوعات ما نیستند.

∗ مطالب ما را در کانال تلگرامی شفقنا رسانه (mediashafaqna@) دنبال کنید

∗ نقد و نظر و سوژه های خود را از طریق ارتباط با ادمین کانال(shafaqnamedia_admin@) به ما بگویید.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here