زمان انتشار : ۱۲ خرداد ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۴:۵۳ | کد خبر : 481707 |

ماجرای نجفی و ضرورت مراعات اخلاق رسانه ای

شفقنا رسانه – امیرعبدالرضا سپنجی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در یادداشتی که در اختیار شفقنا رسانه قرار داده است به ارزیابی پوشش رسانه‌ای پرونده «محمد علی نجفی» و لحاظ نشدن موارد اخلاقی و حقوقی در انعکاس اخبار این حادثه در رسانه ها، پرداخته است.این یادداشت را در ادامه بخوانید …

به نظر می رسد بعد از وقوع این اتفاق بسیار تلخ، بسیاری از افراد تاثیر گذار در حوزه های علمی، سیاسی و اجتماعی کشور دچار حیرانی و سرگشتگی درباره آن شده اند. از طرفی شاهد هستیم که همسر آقای نجفی از دنیا رفته و از طرفی دیگر، ابهامات موجود در این پرونده باعث انتشار تحلیل های نادرست و تهمت های ناروا شده است. موضوعی که در اینجا می خواهم به آن اشاره کنم در خصوص نحوه پوشش رسانه های داخلی از منظر اخلاقی و حقوقی است. طبعا رسانه های مختلف دنیا، با استناد به اخبار رسانه های داخلی و صداوسیما این حادثه را پوشش دادند، چرا که این حادثه یک رخداد مهم و قابل توجه و دارای ارزش های خبری زیادی است.چون  رسانه های اثرگذار دنیا در کشور ما حضور چندانی ندارند، طبعاً مرجع اصلی آن‌ها رسانه های داخلی است. صدا وسیما نیز به عنوان رسانه ای که پوشش گسترده ای دارد، یکی از منابع خبری این حادثه برای رسانه های بین المللی شد.
در مجموع، به نظر می رسد که صداوسیما و رسانه های آنلاین به نیاز اجمالی مخاطبان و کاربران درباره این پرونده پاسخ داده اند. اما نکته ای که در این میان مهم است و رسانه ها به آن بی توجه بودند، رعایت حقوق متهم، مقتول و خانواده آنها است. رسانه ها باید این را در نظر داشته باشند که کار آن‌ها شناخت یا کیفر دادن قاتل، مجرم یا متهم نیست و این موارد از وظایف مراجع قضائی است. متاسفانه در این حادثه برخی رسانه ها مطامع سیاسی و جناحی خود را برای پوشش دادن این پرونده به میان آوردند و همین مساله باعث قضاوت های نادرستی شد که از منظر حقوقی و اخلاقی محل بحث است.
لازم است این نکته مدنظر قرار گیرد که پوشش دادن چنین رخدادهایی چه در روزنانه نگاری تحقیقی و حتی در روزنامه نگاری زرد، نیازمند مراعات چارچوب های اخلاقی و حقوقی است و نحوه مراعات این موضوع هم باید رصد و پایش شود. در بسیاری از کشورهای دنیا، رصد این موارد بر عهده نهادهای صنفی و مدنی است، اما به دلایل مختلف در ایران، نهادهای حکومتی و قوه قضائیه این کار را انجام می دهند. مثلا در کشوری نظیر انگلیس، نهادی مثل آفکام این موارد را رصد و پایش می کند و از بعد اخلاقی و حقوقی رسانه ها را ارزیابی می کند، ولی در کشور ما جای چنین نهادهایی خالی است.
به نظرم از منظر اخلاق رسانه ای نیز، بسیاری از رسانه ها در خبر رسانی و تحلیل های خود از این حادثه، اخلاقیات را زیر پا گذاشتند. البته شاید شرایط این حادثه یا عوامل دخیل در این پرونده، باعث لحاظ نکردن موارد اخلاقی در رسانه ها شد، اما رسانه ها لازم است از قضاوت های زود هنگام و شتاب زده درباره چنین پرونده هایی بپرهیزند و در عین حال، خبرنگاران حقوق متهم را پیش و حتی پس از صدور حکم دادگاه مراعات کنند، هر چند تا الان این اتفاق نیافتاده است.

به همین دلیل، ضروری است که رسانه های ما برای چنین اتفاق هایی دارای پروتکل های رسانه ای و البته مشاوران حقوقی باشند که در هنگام تحلیل وقایع و حتی انتخاب واژگان دقیق، دچار مشکل نشوند. انتخاب واژگان و روند تحلیل ها هم باید کاملا بی طرفانه، بدون سوگیری و حرفه ای باشد. البته باید قوه قضائیه نیز، چارچوب های مشخصی برای فعالیت و خبررسانی رسانه ها در این حوادث جنایی داشته باشد تا آن‌ها هر مساله ای را پوشش ندهند و اطلاع رسانی نکنند. برای مثال، چهره متهم یا چهره خانواده مقتول، همچنین حقوق کودکان مرتبط در حادثه حتماً باید رعایت شود تا این افراد در آینده دچار مسایل و مشکلات بعدی نشوند.

از منظری دیگر، قطعا پوشش رسانه ای رخدادهای مختلف اهمیت دارد، اما نباید از درک، فهم و سواد رسانه ای مخاطبان نیز چشم پوشی کرد. مخاطبی که امروزه دانش کافی و دسترسی مناسب به رسانه های مختلف دارد، در مجموع می تواند یک ارزیابی اجمالی از حوادث این چنینی داشته باشد. اما یادمان باشد که ما مخاطب و کاربر هستیم، ولی قاضی نیستیم و نمی توانیم محکمه تشکیل بدهیم تا فردی را محکوم یا تبرئه کنیم. به عنوان یک مخاطب باید از اقتصاد سیاسی رسانه ها، تعلقات فکری و جناحی آن‌ها با خبر باشیم و بدانیم که رسانه ها این موارد را در پوشش اخبار و اطلاع رسانی های خود لحاظ می کنند و این بخش ویژه ای از سواد رسانه ای مورد نیاز مخاطبان است. به عنوان مخاطب باید بدانیم، اگر در حال پیگیری یک خبر هستیم این خبر می تواند صد در صد درست یا غلط نباشد و اخبار، لایه های پنهانی دارند. مخاطب باید بداند که رسانه های مختلف برای این خبر و اطلاع رسانی آن، چارچوب ها و دروازه بانی خاص خود را دارند و از دوربین آن رسانه خاص، این پرونده روایت می شود؛ در نتیجه ممکن است برخی زوایای این پرونده یا هر خبری مورد توجه قرار گیرد یا مغفول واقع شود.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here