زمان انتشار : ۲۹ اردیبهشت ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۱:۲۸ | کد خبر : 481079 |

افخمی: پژوهش ها در حوزه روابط عمومی عقب گرد داشته اند

شفقنا رسانه-  نشست تخصصی روند پژوهش های ارتباطی در ایران با حضور مهدی محسنیان راد، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق؛  سید محمد دادگران ، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد ؛ حسینعلی افخمی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی علامه طباطبایی و حسام الدین آشنا در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

به گزارش شفقنا رسانه، در ابتدای این نشست مهدی محسنیان راد با اشاره به کارهای تحقیقاتی خود قبل و بعد از انقلاب توضیح داد: در سال ۱۳۴۸ یک گروه پنج نفره به نام گروه تحقیقات دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی زیر نظر معاون دانشکده تشکیل شد و در همان سال هشت طرح تحقیقاتی کوچک را اجرا کردیم. در سال ۵۲ یک مرکز تحقیقاتی در دانشکده علوم ارتباطات به سرپرستی یکی از اعضای همین گروه شکل گرفت و در سال ۵۳ اولین کار تحلیل محتوای رسانه در ایران که مسئولیتش با من بود اجرا شد. در این کار مرحوم معتمدنژاد و دکتر الهی به تیم ۱۸ نفره کمک کردند تا بتوانیم طرح تحقیقاتی را که از سوی وزارت فرهنگ و هنر سفارش داده شده بود، اجرا کنیم. در واقع قرار بود اجلاسی در تهران برگزار شود که درباره خانواده و فرهنگ صحبت شود و تحلیل محتوای رادیوی این موضوع را به من سپرده بودند.

او ادامه داد: آن تحقیق اجرا شد و همزمان با برگزاری اجلاس به صورت یک کتاب درآمد. چون دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی ارتباط نزدیکی با روزنامه کیهان داشت دکتر مصباح زاده علاوه بر اینکه استاد دانشگاه تهران بود، از موضوعات ارتباطی و این چنینی هم باخبر می شد. برای همین این کتاب را با دقت خوانده بود و با خود فکر کرده بود این کتاب مطالبی دارد که مقامات حتماً باید آن را بدانند. بنابراین از نخست وزیر وقت دعوت کرد تا به دانشکده علوم ارتباطات بیاید و مرحوم دکتر معتمدنژاد توضیحاتی را درباره این تحقیق به هویدا داد که خیلی برایش قابل فهم نبود و از من خواست تا برایش توضیح دهم. من هم عرض کردم که تحقیق ما نشان می دهد در وهله اول سهم برنامه سرگرم کننده در رادیو بالا است، خبر مقداری آلوده به تبلیغات است و سهم آموزش بسیار پایین است. به هویدا توضیح دادم که هند از رسانه خود برای توسعه بسیار استفاده می کند چرا در ایران چنین بهره ای را نمی بریم و رادیو نقش موثری ندارد. هویدا از این بیانات من ناراحت شد و گفت که کشور در حال رفتن به سوی توسعه است و چه اشکالی دارد که در رادیو برنامه های سرگرم کننده باشد.

این استاد دانشگاه با اشاره به دیگر نتایج تحقیقات خود گفت: در سال ۱۳۵۴ یک پژوهش دیگر از سوی سازمان پیشاهنگی سفارش داده شد و ما یک نظر سنجی بین ۱۰ هزار دختر دبیرستانی انجام دادیم که این هم در قالب کتابی به نام «دومین اجتماع ملی پیشاهنگی دختران ایران »منتشر شد. اواخر سال ۵۵ تحقیق دیگری به من سفارش داده شد که یک گروه تحقیقاتی در امریکا طرح آن را تنظیم کرده بودند و یک نظرسنجی درباره ورزش و تربیت بدنی در ایران بود. دکتر الهی از من خواهش کرد تا بر روی این طرح کار کنم. من در آنجا توضیح دادم که در ایران به دلیل وجود اقلیم های متفاوت، زیست و اوقات فراغت گوناگونی را هم می طلبد. در آذر ۵۷ درحالی که شعار مرگ بر شاه کل ایران را فراگرفته بود، این طرح به اتمام رسید و در قالب کتابی ۲۵۰ صفحه ای به دو زبان انگلیسی و فارسی منتشر شد. از سرنوشت این کتاب هیچ نسخه ای جز همین نسخه ای که در دست من است، وجود ندارد.

محسنیان راد با توضیح درباره دیگر آثار پژوهشی خود بعد از انقلاب، اظهار کرد: بعد از انقلاب  مرکز تحقیقات دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی توسعه بیشتری پیدا کرد. هرچند بیشتر استادها از این دانشگاه رفتند و فقط من و دکتر معتمدنژاد ماندگار شدیم و با هم شروع به انتشار نشریه «گزارش تحقیقات ارتباطات اجتماعات» کردیم. آخرین شماره این نشریه در بهار سال ۵۹ در ۸۹ صفحه به تحلیل محتوای دیوار نوشته های دوران انقلاب اختصاص یافت. در سال ۱۳۶۲ به دستور ستاد انقلاب فرهنگی، دانشکده علوم ارتباطات اجتماعی منحل شد. چون این ستاد تشخیص داده بود که این دانشکده در راستای اهداف شاهنشاهی فعالیت می کند. برای همین دانشکده و مرکز تحقیقات آن از بین رفت.

این استاد دانشگاه امام صادق روایت کرد: در سال ۱۳۶۵ که در میانه جنگ ایران و عراق بودیم به سفارش دکتر خرازی، به پوشش کار تمامی خبرنگاران در این جنگ پرداختم و نتایج تحقیقات در ۲۴۱ صفحه منتشر شد که به پیامدهای تخصص گریزی خبرگزاری ایران طی ۷ سال قبل پرداختیم. اواخر جنگ ایران و عراق؛ یعنی در سال ۱۳۶۸ حکم مجازاتی برای مجری رادیو به واسطه پخش گفته شنونده ای درباره الگو بودن اوشین ؛ قهرمان سریال «سال های دور از خانه» صادر شد و ما هم این را یک طرح تحقیقاتی با مشارکت دانشجوها در نظر گرفتیم که در سال ۱۹۹۲ در یک مجله در ژاپن هم چاپ شد.

او ادامه داد: به دلیل جنگ تحمیلی، سال ها بود که هیچ توریستی به ایران نیامده بود. بنابراین قرار شد یک تیم ۱۸۰ نفره از افراد تحصیلکرده ایتالیایی و ژاپنی به ایران بیایند به همین خاطر یک طرح تحقیقاتی درباره نگرش آن ها نسبت به ایران که تحت حمایت یکی از سازمان های وابسته به بنیاد مستضعفان بود معرفی و اجرا شد. ما توانستیم پرسشنامه ها را به دو زبان ژاپنی و ایتالیایی بین این افراد توزیع کنیم و این نخستین پژوهش در حوزه ارتباطات میان فرهنگی بود که در قالب کتابی با عنوان «نگرش سیاح» انجام شد. انتظار داشتم چنین پژوهشی در بافت جامعه اثرگذار باشد و ولی اینگونه نبود.

محسنیان راد  با اشاره به دیگر کارهای پژوهشی خود در حوزه ارتباطات بیان کرد: در سال ۱۳۷۱ زمانی که از دومین سال تاسیس مرکز تحقیقات رسانه می گذشت از سوی دکتر معتمدنژاد یک خط مشی برای رسانه ها تعریف و قرار شد در یک تحقیق جامع به شناخت جایگاه تخصص ارتباطات در مطبوعات سراسر کشور بپردازیم که این تحقیق هم در ۱۵۹ صفحه و در چند نسخه تنظیم شد. در سال ۷۲ پژوهش دیگری درباره روزنامه نگاران ایران انجام شد که یک نظرسنجی از تمام شاغلان روزنامه نگار متخصص و غیر متخصص صورت گرفت. در سال ۷۶ تا ۸۱ هم چهار پژوهش افکار سنجی عمومی درباره کنش های سیاسی جامعه به سفارش مرکز پژوهش های مجلس انجام دادیم.

او در پایان گفت: می توانم بگویم تا نیمه دوم  سال ۸۴ نزدیک به ۴۰ سال در کار اجرای پژوهش های  کاربردی بودم که آن را به پایان رساندم و در سال های آخر این دوره نتایج تلخ را به خوبی احساس می کردم و به دلیل نبود اخلاق حرفه ای مصرف پژوهش در ایران و داشتن پناهگاهی موهم به نام  «علوم انسانی اسلامی» عملا جامعه ایران را تبدیل به  محل آزمون و خطاهای مکرر درباره نیازهای رسانه ای جامعه کرد.  به نظرم مصرف درست یک تحقیق، آمیخته نکردن نتایج تحقیق به ایدئولوژی، تحریف نکردن نتایج در راستای منافع است. «مصلحت» بزرگترین آفت برای نتایج تحقیق است. در دهه ۸۰ مشغول نگارش کتاب هایی در حوزه ارتباطات با عنوان «ریشه های فرهنگی ارتباطات» و «ایران در چهار کهکشان» شدم.

به گزارش شفقنا رسانه، در ادامه این نشست سید محمد دادگران با اشاره به پیشینیه کارهای تحقیقاتی خود در ایران گفت: در سال ۱۳۴۵ مرکز تحقیقات صداوسیما به وجود آمد که رئیس آن مرتضی کتبی بود و دکتری روانشناسی اجتماعی داشت. در این مرکز سنج افکار عمومی به صورت علمی انجام می شد و کارمندهای این مرکز دوره هایی را در موسسات افکار سنجی چون گالوپ می گذراندند تا اطلاعات روزآمد داشته باشند. چون در شهری مثل تهران که اقوام و خرده فرهنگ ها زیاد هستند شناخت نمونه و معرف بسیار سخت است و قابل تعمیم نیست، از طرفی ضریب خطا هم بالا است. برای همین گذراندن این دوره ها ضرورت داشت.

او ادامه داد: من سال ۵۶ به توصیه دکتر علی اسدی در مرکز تحقیقات صداوسیما کار خودم را شروع کردم و اولین سنجش نظرات مردم نسبت به رادیو و تلویزیون را در نخستین گام های پیروزی انقلاب انجام دادم. با این که هنوز رفراندومی برای انقلاب نیامده بود ولی من این تحقیق را پیش بردم. یکی از مسائلی که در حین تحقیقات پژوهشی به وجود می آمد کنترل پرسشگر بود. در واقع با این کار ضریب خطا کم می شد و به نوعی می توان گفت یکی از تکنیک های مچ گیرانه بود که در پرسشنامه می گنجاندیم. یادم هست که در سال ۵۹ به جنوب شهر تهران رفته بودم در این حین هواپیمای عراق، فرودگاه مهرآباد را زد. وقتی به یک خانه برای چک کردن جواب های پرسشنامه مراجعه کردم، خانمی  که با من روبه رو شد منکر اطلاعاتی شد که در روز گذشته درباره پسر ۱۹ ساله اش به من گفته بود. چون نگران خدمت سربازی پسرش بود. همین مسائل کار ما را کمی سخت تر می کرد.

دادگران با اشاره به تکنیک های پژوهش بیان کرد: نظرسنجی هایی که ما در مناطق بیست گانه شهر تهران انجام می دادیم با بلوک هایی بود که انتخاب می کردیم و خانه ها را به صورت زوج و فرد تقسیم می کردیم و این کار بسیار دقیق انجام می شد. امروزه به دلیل پیچیدگی های موجود، نظرسنجی ها از طریق تلفن انجام می شود. اگرچه سرعت بالا و هزینه پایین است ولی من این مدل کار را معتبر نمی دانم چون طبق تجربه کاری ام مصاحبه شونده ها معمولا پاسخ های دقیق نمی دهند و همیشه نگران بودند. پس با تلفن این نگرانی بیشتر می شود. نظرسنجی در آن ایام ضریب خطایش به مراتب کمتر از الان بود. متاسفانه قبل و بعد از انقلاب مدیران ما خیلی حوصله خواندن گزارش های تحقیقی را نداشتند. شاید از علت هایش این بود که با توجه به ساختار اجتماعی و سیاسی تاثیر مشارکت اجتماعی را حس نمی کردند.

او با انتقاد به نتایج برخی از پژوهش ها گفت: جامعه ما به دلیل اطلاعات گاه گشوده، گاه بسته و برخی مواقع نیمه بسته نمی تواند نتایج تحقیقات قابل اتکایی را ارائه دهد. مثلا برای انتخابات سال ۷۸ ما یک نظرخواهی انجام دادیم که برخی از آن ها دستکاری شد و برای نهاد خاصی بود. متاسفانه بر روی خیلی از نظرسنجی ها نظارتی صورت نمی گیرد و از طرفی دیگر اعتبار منبع خوبی هم ندارد. در سال ۱۳۷۰ زمانی که در مرکز تحقیقات بودم پژوهشی درباره جنگ روانی رسانه های غربی علیه ایران انجام دادم و سعی کردم این نکات را رعایت کنم تا در کنار تحلیل کیفی، تحلیل محتوای کمی هم انجام دهم. در کشورهای دیگر فقط به پیمایش اکتفا نمی کنند. آن ها روش های ترکیبی را هم انجام می دهند تا خطای روش های پیمایش را هم ببینند.

او در پایان اشاره کرد : در سال ۸۲ از طرف دانشکده صداوسیما برای گذراندن دوره های اموزشی به کشور سنگاپور و مالزی رفتم و بعد از بازگشت رشته مدیریت رسانه را در دوره ارشد راه اندازی کردم و همزمان با من دکتر فرهنگی دوره دکتری را در دانشگاه آزاد راه اندازی کرد.

به گزارش شفقنا رسانه حسینعلی افخمی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی علامه طباطبایی در ابتدای سخنان خود گفت: من در خارج از کشور که درس می‌خواندم این فرصت را داشتم تا با چند دانشگاه و برخی افراد سرشناس رفت‌وآمد داشته باشم. مرکزی که دکتری‌ام را گرفتم مرکز تحقیقات تلویزیون در انگلستان است که توسط جی بلامر پایه‌گذاری شده است. شاگرد و دستیار پژوهشی او مرحوم دنیس مک کوایل بود که دکتری‌اش را در همان دپارتمان گرفت. همچنین افتخار شاگرد آقای جرمی تانستال را داشتم که کتاب the media were American را نوشته است. زمانی که من دانشجوی سال اول لیسانس بودم دکتر محسنیان راد دانشجوی سال دوم فوق‌لیسانس بودند. آشنایی ما به آن دوران برمی‌گردد که افتخار همکاری با ایشان را هم داشتم به همین دلیل در جریان گزارشی هستم که ارائه دادند.

فاقد مراکز تحقیقاتی بادوام هستیم

او انتقاد کرد: ما فاقد مراکز تحقیقاتی هستیم که بقا و دوام داشته باشد. دکتر محسنیان راد از مرکز تحقیقات رسانه‌ها صحبت کردند و از مجله رسانه گفتند. تابه‌حال بیش از ۱۱۰ شماره از این مجله منتشرشده ولی ببیند کدام‌یک از شماره‌های آن گفته‌اند که مطبوعات ما به بی‌راهه می‌روند؟ ما در آستانه‌ای قرار گرفتیم که کشورمان چندین سال است با بحران مطبوعات مواجه است. تیراژ مطبوعات در ترکیه و پاکستان به ۶ میلیون می‌رسد ولی تیراژ مطبوعات کشورمان انقدر پایین است که نمی‌توانیم آن را بیان کنیم.

افخمی ادامه داد: افتخار می‌کنیم بالای ۱۰۰ عنوان روزنامه روزانه داریم که در خاورمیانه بی‌نظیر است ولی خواننده کجاست؟ ما در این مملکت ۱۲ میلیون فارغ‌التحصیل دانشگاه داریم ولی تیراژ مطبوعاتمان به‌سختی به ۲۰۰ هزار می‌رسد. دلیل آن هم به ظهور اینترنت مربوط نمی‌شود چون زمانی که من دانشجو بودم تیراژ مطبوعات ژاپن ۶۰ میلیون بود الان هم ۶۰ میلیون است. ژاپنی‌ها اولین کشوری هستند که خواندن روزنامه را بر روی اینترنت مرسوم کردند، بعد اینترنت  و فضای مجازی آمد. چطور آن‌ها توانستند فضا را نگهدارند و چرا ما نتوانستیم؟ به عقیده من این‌ها سؤالات تحقیقات است نه پایان‌نامه‌هایی که کار کردیم. ترکیه به تنهایی ۱۶ دانشکده دارد که رادیوتلویزیون در آن تدریس می‌شود ولی ما کشوری هستیم که من به‌سختی توانستم دو واحد درس رادیوتلویزیون را به‌صورت اختیاری بیاورم.

جامعه بدون تحزب، نمی‌تواند روزنامه داشته باشد

او با اشاره به سخن یکی از سخنرانان مبنی بر اینکه مرحوم معتمد نژاد آرزو داشت رشته ارتباطات در دانشگاه‌های سراسری هم توسعه پیدا کند، گفت: کجا توسعه پیدا کند؟ ما بیش از بیست سال است که دوره دکتری داریم. هیچ شهرستانی جز گرگان رغبت نکرد که این رشته‌ها را پایه‌گذاری کند. من نمی‌خواهم جوامع را به خودی و غیرخودی، پیشرفته و پس رفته تقسیم کنم. بلکه این‌گونه تقسیم می‌کنم؛ کشورهایی که قبل از پارلمان هستند، کشورهایی که قبل از تحزب هستند و کشورهایی که دارای پارلمان، تحزب و دموکراسی هستند. اگر این سه را تفکیک کنیم می‌فهمیم تحقیقات کجا می‌تواند باشد و کجا نمی‌تواند باشد. وقتی پارلمان نداشته باشید چه تحقیقاتی می‌خواهید انجام دهید؟جامعه‌ای که پارلمان نداشته باشد بدوی و قبیله‌ای است. جامعه‌ای که تحزب نداشته باشد، نمی‌تواند روزنامه داشته باشد.

افخمی با بیان اینکه مطالعات تاریخی در حوزه ارتباطات یکی از حوزه‌هایی است که در ایران فوق‌العاده عقب‌مانده است. گفت: ببینید در طی این سی سال گذشته چند پایان‌نامه در حوزه مطالعات تاریخی انجام‌شده است؟ اگر چهارصد سال تاریخ مطبوعات غرب را نگاه کنیم می‌بینیم که صدسال اول آن گاهنامه، هفته‌نامه و روزنامه‌های متصل به دولت منتشر می‌شود و بعد نزدیک به صدسال مطبوعات حزبی منتشر می‌شوند تا می‌رسیم به آستانه قرن بیستم که بر اثر توسعه تکنولوژی، بالا رفتن تیراژ مطبوعات، امکان گرفتن آگهی‌ها و بالا رفتن تعداد خوانندگان، روزنامه‌نگاری تجاری شکل می‌گیرد که بعداً به سمت جنجال گرایی می‌رود. بعد از جنگ جهانی دوم شاهد مطبوعات مستقل هستیم. یعنی نه نیازی به کمک دولت دارد ، نه بر روی دوش دولت است و نه الزاماً آگهی تعیین‌کننده مسیر کارش است.

او ادامه داد: اگر به مطالعات تاریخی نگاهی بیندازید، می‌بینید که در اروپا هیچ روزنامه‌ای حق ندارد در صفحه اولش آگهی تجاری چاپ کند. به این کار مسئولیت اجتماعی می‌گویند و می‌بینیم که هیچ روزنامه‌ای هم آگهی تجاری چاپ نمی‌کند و فقط آگهی‌های اجتماعی می‌توانند چاپ کنند مثل هلال‌احمر، خیریه‌ها و… . ما در طی بیست سال گذشته روزنامه‌هایی داشتیم که فقط لوگوی آن برای روزنامه است در حالی که تمام صفحه اول آگهی است. مثال‌هایی که به آن‌ها اشاره کردم نشان می‌دهد ما تعریف دقیقی از بعد تئوریک نداریم. انواع روش‌های تحقیق را می‌دانیم و خیلی مرز نمی‌شناسد ولی آنجا که بحث تئوری می‌شود مرز می‌شناسد. بعضی از تحقیقات کشورهای دیگر در ایران قابل‌اجرا هستند و برخی هم نیستند و این کار نیازمند دانش‌پایه بومی است که فقط در دانشگاه می‌تواند شکل بگیرد.

افخمی به سخن مهمانان نشست درباره مشکلات حوزه پژوهش در ایران، اشاره کرد و گفت: اینکه ما در حوزه پژوهش فردگرایی، پوشیده گویی، پنهان‌کاری، تقلید گرایی، پایین بودن منزلت پژوهشگر، مشکل در نظام پرداخت‌ها و… داریم مواردی هستند که وجود دارند و دوستان هم به آن اشاره کردند.

او تأکید کرد: اینکه گفته می‌شود کاربرد پژوهش باید کجا باشد، به عقیده من پژوهش نباید کاربرد داشته باشد. پژوهش جایی نمی‌تواند داشته باشد چون مصرف‌کننده آن باید پژوهش را در مانیفست حزبی و در انتخابات مطرح کند. به عبارتی باید بگوید براساس یافته‌ها ما باید سوبسید مطبوعات را حذف کنیم و اگر من به حکومت برسم این کار را می‌کنم و بعد انتخاب را به مردم واگذار کند که در صورت رأی آوردن باید آن را اجرایی کند. دموکراسی در اینجاست که معنی پیدا می‌کند. اگر چنین چیزی نباشد رقابت‌های سلیقه‌ای به وجود می‌آید و رسانه‌ها در اینجا همان‌گونه که یک کالای تجاری را به فروش می‌رسانند، لباس یک کاندیدا را می‌پوشند.

در ادامه این نشست افخمی با اشاره به مجلات های تخصصی و عمومی رشته روابط عمومی گفت : رشته روابط عمومی عمری حدود ۱۰۰ سال دارد و  بعد از جنگ جهانی دوم مراکز آموزشی و پژوهشی برای این رشته راه اندازی شد و اگر بخواهیم مقایسه ای درباره این رشته در دنیا و ایران داشته باشیم، باید بگویم  در دنیا حداقل چند ژورنال تخصصی در این زمینه وجود دارد که پژوهشی است و امریکا و انگلیس پیشتاز این موضوع هستند هر چند در کشورهای دیگر هم  چنین مجلاتی پیدا می شود. جالب است که در ایران هم نشریات زیادی در این حوزه مثل، مجله روابط عمومی، تحقیقات روابط عمومی، کارگزاران روابط عمومی، شبکه روابط عمومی،  مطالعات روابط عمومی و مدیریت ارتباطات که تا حدودی مجله ای میان رشته ای است، وجود دارد. علاوه بر این ها ما چندین، مجله عمومی هم در این حوزه داریم مثل رسانه، فرهنگ و ارتباطات، مطالعات رسانه ای، فصلنامه  رسانه های نوین و… . حدود ۱۵ نشریه عمومی در این زمینه داریم اما خواننده و خریدار کجاست؟ و کجا کاربرد دارند؟

او با انتقاد به مصرف های پژوهشی در حوزه روابط عمومی  بیان کرد: مصرف پژوهشی روابط عمومی،  می تواند سه حالت داشته باشد. یکی از این حالت ها فردی است،  مثلا دانشجویی از موضوعی خوشش می آید و آن را برای پایان نامه خود انتخاب می کند و حدود ۴۰ یا ۵۰ عنوان پایان نامه در این زمینه کار شده است. دوم سازمان های دولتی هستند مثل وزارت نفت و امثال آن که پژوهش هایی در این سال ها انجام دادند و انگاره ایرانیان در ذهن دیگران را شکل داده اند. متاسفانه  بعد از انقلاب مدام به جای واژه«روابط عمومی» از «ارتباطات» استفاده شده است. چون  فکر می کنند این واژه شیک تر و پاک تر است. اما نهایتا همه این پژوهش ها کجا کاربرد دارند؟

افخمی افزود: در سطح کلان ملی هم به نظرم پژوهش های روابط عمومی هیچ کجا کاربرد نداشته است و کسی به آن علاقه ای ندارد.  چند روز پیش خبری خواندم که وزارت ارشاد مدیر تبلیغات و اطلاع رسانی را منصوب کرد و این خبر یعنی گویا این وزارت خانه می خواهد اسم روابط عمومی را از وزارت ارشاد حذف کند. در حالیکه روابط عمومی یک زمانی اداره کل داشت. مرحوم نطقی پایه گذار رشته روابط عمومی  و سرپرست دانشگاه ارتباطات بعد از انقلاب اسلامی بود که متاسفانه هیچ کجا از او اسمی برده نمی شود. خاطرم هست  روزی که این رشته را منحل کردند در دانشکده بودم. وقتی آقای  نطقی از وزارت علوم آمد، نفس زنان به من  گفت: حسن زنده است اما شناسنامه اش را باطل کردند. منظورش این بود که این حوزه و نیروی انسانی آن  هست ولی  رشته دانشگاهی آن را حذف کردند.

این عضو هیئت علمی با اشاره به ضعف های پژوهشی در حوزه روابط عمومی توضیح داد: من احساس می کنم پژوهش ها در حوزه روابط عمومی به جای اینکه پیشرو باشند،  عقب گرد دارند. من این مساله  را با کتاب هایی که در دهه ۵۰ داشتیم، مقایسه می کنم. واقعا تحقیقات ما  عقب گرد و کپی پیست است. در حالیکه تعداد کتاب ها و نوشته ها بیشتر شده است. از طرفی  چندین ترجمه خوب مثل  کاری که علیرضا دهقان انجام داد، هست و می توان آن را جزء کارهای کلاسیک و خوب دانست یا  دایر المعارف روابط عمومی وجود دارد که من هم کمک هایی را در جمع آوری آن داشتم. خب این ها  نقطه قوت ادیبات نظری ترجمه شده این رشته است. متاسفانه رویکردهایی که تا الان نسبت به این حوزه وجود داشته، بیشتر جامعه شناسانه بوده تا ارتباطاتی.

افخمی بیان کرد: یک بار با استادی در آلمان صحبتی درباره وضعیت روزنامه نگاری و روابط عمومی  داشتم که گفت ما اصلا چیزی به نام روزنامه نگاری نداریم و به نظرم این رشته برای کشورهای لیبرال مثل انگلیس  است، ما ارتباطات سیاسی داریم. این موضوع از همان زمان فکر من را مشغول کرد که نکند ما هم در ایران نتوانسته باشیم روزنامه نگاری داشته باشیم و بیهوده دنبال آن هستیم. ما روابط عمومی هم نمی توانیم داشته باشیم چون تصور می کنیم این رشته مابین تبلیغات و روزنامه نگاری است. روابط عمومی بیشتر دنبال تبلیغات است، تبلیغاتی که  هنوز در دانشگاه دولتی رشته آن تاسیس نشده است و من با تلاش هایم توانستم دو واحد به آموزش دانشکده برگردانم.

او با توضیح درباره فرصت هایی که روابط عمومی می تواند داشته باشد، گفت: فقدان آموزش تحصیلات تکمیلی در حوزه روابط عمومی، باعث شده بسیاری از پژوهش ها تئوری نداشته باشند و در نتیجه حاصل چندانی هم  ندارند. با این وجود توسعه رسانه های  مجازی، تصویری و چاپی از فرصت های موجود برای روابط عمومی ها است. همچنین گسترش سازمان های دولتی و خصوصی از دیگر فرصت ها برای این حوزه می باشد.

این استاد دانشگاه در پایان با اشاره به ضعف های موجود در این حوزه تشریح کرد: ایراد اساسی علاوه بر نکاتی که گفتم فقدان نقد علمی و پژوهشی هم  هست که تهدید جدی در حوزه ارتباطات می باشد. ما نقد نداریم. یعنی یک مجله علمی پژوهشی نداریم  که اجازه داشته باشد نقد کتاب را چاپ کند و می گوید مجوز ما را وزارت علوم  باطل می کند. در حالیکه من مجله های بین المللی را نگاه می کنم هر دو سال یک بار یک ویژه نامه درباره نقد کتاب دارند. با این وضعیتی که نمی توان کتاب و مجله را نقد کرد و از طرفی باید از پایان نامه ها تعریف و تمجید کنیم و نمره ها نباید کمتر از ۱۸ باشند، خب همه این ها باعث هرج و مرج علمی می شود.

او افزود: متاسفانه ما سابقه کارهای پژوهشی مان هم همانطور که دکتر محسنیان راد اشاره کردند، موجود نیست. چندین سال است که مراکز پژوهشی ما مثل «ایران داک» سی دی پایان نامه را می فروشد. این یک مصیبت بزرگ است. من خودم ۲۵ سال پیش از پایان نامه ام دفاع کردم هنوز هم کسی بدون اجازه رئیس دانشکده، حق ندارد پایان نامه من را بخواند. چون حق کپی رایت برای دانشگاه یا محقق است. اگر ما تاریخ را مرور کنیم، می گویند ایرانی ها در حسرت هستند و ترس از دیواری داریم که روزگاری عرب ها و مغول ها  به آن حمله کردند و نگاه توطئه داریم. از طرفی دیگر علاوه بر  عدم اعتماد مردم به حاکمیت و ساختار سیاسی، مردم ما  به همدیگر اعتماد ندارند و این مسئله مهم تری است.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here