زمان انتشار : ۱۶ اردیبهشت ,۱۳۹۸ | ساعت : ۱۴:۱۸ | کد خبر : 480524 |

نفیسی :خبرنگار در قبال مردم مسئولیت اجتماعی دارد/امروز هم می توان مردم را به سمت خواندن روزنامه کشاند

شفقنا رسانه– شنیدن روایت ها و خاطرات روزنامه نگاران پیشکسوت می تواند برگی از تاریخ مطبوعات شفاهی برای اهالی رسانه باشد .پیشکسوتان مطبوعاتی که در زمانه خود به عنوان چشم و گوش مردم بودند و با اطلاع رسانی های دقیق و تحلیل هایشان به مسئولان کمک می کردند ،باید  در حال حاضر هم با انتقال تجربیات و توصیه های خود به خبرنگاران در خبررسانی و انعکاس واقعیت ها در جامعه یاری رسانند.

به گزارش شفقنا رسانه،این اتفاق زمانی رخ می دهد که خود اهالی رسانه به اهمیت این طبقه از جامعه پی ببرند و جایگاه شان را ارج نهند. به همین خاطر شفقنا رسانه در نظر دارد هر هفته  دیداری با پیشکسوتان مطبوعاتی داشته باشد و از تجربیات آنان بهره بگیرد.

این بار شفقنا میزبان بیژن نفیسی یکی از روزنامه نگاران باسابقه در تحریریه روزنامه اطلاعات و مدرس دانشگاه بود. نفیسی سال ۵۴ در رشته روزنامه نگاری فارغ التحصیل می شود و همزمان با تحصیل در روزنامه، مشغول یادگیری این حرفه می شود.

مصاحبه  را با او درباره «هویت صنفی »اهالی رسانه  که هفته گذشته محمد خدادی معاون مطبوعاتی در دیدار با مدیران رسانه ای از آن نام برده بود،شروع کردیم و از این روزنامه نگار پیشکسوت پرسیدیم که تحقق و تعریف این هویت برای اهالی رسانه چیست؟این هویت در حال حاضر با چه مسائلی روبرو است. بیژن نفیسی در تعریف این هویت توضیح می دهد: هویت از آنجایی معنا دار می شود که چه کسانی می توانند اهالی رسانه باشند. الان متاسفانه رسانه های ما  چون نظام صنفی ندارند که این هویت را برای آنها مشخص کند ،دچار چالش های جدی هستند.هر چند که ما می توانیم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را متولی کار رسانه ای بدانیم .ولی متاسفانه در حال حاضر  همه می توانند به راحتی وارد یک کار رسانه شوند در حالیکه در شغل هایی مانند مهندسی و پزشکی چنین امکانی وجود ندارد و همین باعث ضربه به هویت صنفی اهالی رسانه می شود.

تعریف مشخصی از خبرنگار ارائه دهیم

او ادامه می دهد: رسانه های ما چون از ضوابط خاصی محروم هستند هر کسی می تواند وارد این حرفه شود و ما احاطه ای بر این مسئله نداریم. در حالیکه ما در دانشکده های زیادی در حال تربیت کردن خبرنگار هستیم. چرا به دنبال تربیت روزنامه نگار و ایجاد تخصص برای آنها هستیم ؟ از طرفی دیگر ما در دانشگاه های خود به این رشته تنوع زیادی بخشیده ایم. در حالیکه در گذشته  رشته روزنامه نگاری برای اولین بار از دانشگاه تهران آغاز شد و همین یک رشته را داشتیم ولی الان می بینیم که اساتید به دنبال تخصصی کردن این رشته هستند. چون بالاخره  بدنه رسانه های داخلی ما هم تخصصی شده اند.

نفیسی داشتن چارچوب برای تعریف حرفه خبرنگاری را مهم ارزیابی می کند و می گوید: پس گام اول برای اینکه رسانه ها دارای هویت باشند این است که تعریف مشخصی از شغل مان داشته باشیم و بعد بتوانیم تضمین هایی برای این شغل در نظر بگیریم تا علاقه مندان به این کار را جذب  کنیم. خیلی از افراد را می شناسم در این حوزه تحصیل کرده اند  ولی جذب شغل هایی شده اند  که فکر می کنند  امنیت شغلی در آن بالاتر است. این خودش یک مساله است، برای همین باید همه این پارامترها را با هم در نظر بگیریم.

او با روایتی از شروع کار خود در روزنامه اطلاعات تعریف می کند: من از دهه ۵۰ وقتی که دانشجوی روزنامه نگاری در دانشگاه تهران بودم وارد این حرفه شدم. در آن زمان خیلی ها این حرفه را به عنوان شغل در نظر نمی گرفتند و بیشتر به عنوان شغل دوم آن را به حساب می آوردند و ما جزو معدود افرادی بودیم که وقتی وارد این حرفه شدیم تنها شغل مان همین روزنامه نگاری بود. با پافشاری که بر روی این قضیه داشتیم ، بالاخره موفق شدیم اولین قرارداد جمعی یک کار ،بین مطبوعات و افراد شاغل در آنجا بسته شود. برای اهالی تحریریه تعریف شد که شما اگر خبرنگار هستید چه مسئولیت هایی دارید و از طرف دیگر تحریریه در مقابل شما دارای چه وظایف و مسئولیت هایی است؟ این کار توانست توسط تشکل های صنفی که در آن زمان داشتیم،انجام شود و وزارت کار متولی این قضیه شد و اولین قرارداد جمعی کار بسته شد.

برای اهالی رسانه بازنشسته شدن معنایی ندارد

این روزنامه نگار پیشکسوت یکی از مسائل مهم این روزهای رسانه را وجود بحثی به نام بازنشستگی برای خبرنگاران می داند و معتقد است یک نویسنده هیچ گاه نمی تواند بازنشسته شود.او بیان می کند :امروزه که صحبت از شغل سخت برای خبرنگاری می شود و می گوییم باید افراد خبرنگار ۲۰ ساله بازنشسته شوند. این بحث ها در زمان ما هم مطرح بود. در آن دوران ساعت کار را کم کرده بودند و خبرنگار تا ۶ ساعت کار می کرد و بیشتر از آن باید اضافه کارمی گرفت. به نظرم شغل هایی مانند خبرنگاری،نویسندگی ،طبابت و معلمی بازنشستگی برایشان مفهوم و معنا ندارد. هر چند برای یک سری مشاغل این مسئله وجود دارد که شاید افراد آن توانایی سابق را نداشته باشند و باید بازنشسته شوند. ولی برای حرفه خبرنگاری مفهوم بازنشستگی معنایی ندارد و او باید تا آخر عمرش بتواند مطلب بنویسد. این توانایی هر چه می گذرد بیشتر هم می شود ،برای همین ضرورت دارد جایگاه تازه ای را برای این حرفه در نظر بگیریم.

نفیسی توضیح می دهد: درباره مسئله نظام صنفی خیلی رسانه ها بحث کردند ولی متاسفانه آنقدر موضوعات دیگر به وجود آمد که مسکوت ماند. در زمان مرحوم معتمد نژاد که یکسری دوستان رسانه ای مثل دکتر فرقانی، آقای قاضی زاده و حتی خود من حضور داشتیم در این باره جمع بندی هایی صورت گرفت ، چارچوب هایی مشخص شد و حتی برای رسانه ها هم ارسال شد. یعنی تا اندازه ای نقطه نظرها جمع آوری شد ولی در همین حد باقی ماند و مشکل همچنان هست و دیگر کسی برای حل و فصل این مشکل گام برنداشته است. نیاز است تا درباره این قضیه به صورت جدی تصمیمی گرفته شود. چون مشکل هر روز در رسانه های ما بیشتر می شود. یعنی الان مشکلات کاغذ، مالی و… در رسانه ها بیشتر شده، قراردادهایی هم که برای حل این مشکلات می بندند سه ماهه یا شش ماهه است، در صورتی که نباید اینگونه باشد. به همین دلیل معتقدم باید تشکیلات صنفی قدرتمندی این مشکلات را حل کند.

او با اشاره به قانون مطبوعات در کشور می گوید: ما جز معدود کشوهایی هستیم که دارای قانون مطبوعات هستیم و این خود نشان از نگاه مترقی به حوزه ما دارد و  نشان دهنده این است که برای اهالی رسانه  جایگاه خاصی در نظر گرفته شده است. اما این قانون باید درعین حال، نظام مند هم باشد یعنی باید تعریفی از افرادی که تابع این قانون هستند ،داشته باشد. مثلا آیا باید مدرک تحصیلی افراد برای خبرنگار شدن را ملاک قرار دهیم یا مسئله تجربی را؟

رسانه های رسمی به تحلیل روی بیاورند

نفیسی بیان می کند: ما تخصص های روزنامه نگاری را به دو شیوه می بینیم یکی اینکه مثلا یک فارغ التحصیل روزنامه نگاری را به بخش اقتصادی بیاوریم و تلاش کنیم که او چارچوب های اقتصادی را هم یاد بگیرد. راه دیگر هم این است که یک اقتصاد دان بیاوریم و  به تدریج به او اصول خبرنگاری را آموزش دهیم. هر دو این تجربه ها را رسانه ها انجام می دهند و در گذشته هم همینطور بود .به نظرم رسانه ها باید از تخصص هر دو استفاده کنند .الان یکی از راه های که رسانه های بزرگ دنیا در حال انجام آن هستند و می خواهند حضور خود را برجسته تر کنند کار تحلیلی در کنار اطلاع رسانی است . مثلا  وقتی یک خبر را می گویند با یک کارشناس هم مصاحبه می کنند.

به همین خاطر این روزنامه نگار پیشکسوت کار تحلیلی را در رسانه های رسمی یک ضرورت مهم می داند و می گوید رسانه ها باید آن را جزء اولویت خود بدانند. او توضیح می دهد: یعنی اگر رسانه های ما وقتی یک خبر را می دهند و در کنارش یک تحلیل درست هم نداشته باشند مخاطبِ خود را از دست خواهند داد. مخاطب امروزی به اطلاعات بیشتری نیاز دارد و باید رسانه ها  به این نکته توجه کنند. ما می دانیم الان شبکه های اجتماعی کار خبر رسانی را با سرعت انجام می دهند ولی برای تحلیل کردن نیاز به زمان دارند که به خاطر همان سرعت، فرصت آن کار را ندارند. اینجاست که رسانه های رسمی می توانند آن خلا را پر کنند و این رسالتی است که رسانه های ما اعم از مطبوعات ،خبرگزاری و رادیو و تلویزیون دارند .

کار اصلی یک روزنامه نگار، پشت میز خبرنگاری اش تعیین می شود

این مدرس دانشگاه در صحبت هایش تاکید خاصی بر کسب تجربه خبرنگار در تحریریه ها دارد تا حدی که آن را مهم تر از دانش آکادمیک می داند و بیان می کند: کار اصلی یک روزنامه نگار، پشت میز خبرنگاری اش تعیین می شود در دانشگاه چیزی که یاد می گیریم خیلی متفاوت از تجربه روزنامه نگاری است. چرا که تئوری های نظری در کتاب های ارتباطات خیلی ایده آل است برای همین باید خبرنگار آن را در حوزه عملی تجربه کند. بسیاری از افراد  همزمان با تحصیل در رشته علوم ارتباطات و روزنامه نگاری به کار خبر هم مشغول بودند خب این افراد در کار موفق تر بودند چون زمانی که مسائل تئوریک را می خواندند به تحریریه ها می آمدند  و می دیدند که چقدر از آن مسائل قابلیت اجرا دارد و در نتیجه آنچه فرا می گرفتند بیش از آن چیزی بود که در کلاس های آکادمیک مطرح می شد. مثلا در کلاس های آموزش از اصول مصاحبه گرفتن صحبت می کنیم، وقتی به میدان عمل می رویم، می بینیم که در شمال تهران تکنیک های مصاحبه با جنوب و دیگر مناطق آن بسیار متفاوت است. در کلاس های دانشگاهی این موارد دیده نمی شود.

نفیسی معتقد است که اهالی رسانه باید بتوانند با وجود امکانات ارتباطی پیشرفته امروزی کار متفاوتی از خود ارائه دهند.او می گوید: همه دغدغه هایی که روزنامه نگاران در زمان قدیم داشتند الان هم  نسل جدید با آن روبرو هستند. اما شرایط نسبت به گذشته بسیار فرق کرده است. در گذشته دامنه فعالیت رسانه ها بسیار محدود تر بود و ما تنها چند روزنامه و خبرگزاری دولتی داشتیم الان تعداد روزنامه ها و مجلات خیلی بیشتر و توسعه کار هم گسترش پیدا کرده است.از طرفی دیگر در حال حاضر  پدیده شهروند خبرنگار خیلی مطرح است در حالیکه در گذشته چنین امکاناتی وجود نداشت و ارتباط به این سادگی نبود.

رسانه های امروزی نیاز به تلاش مضاعف دارند 

او ادامه می دهد: در حال حاضر اهالی رسانه زمان را در دست گرفته اند و این خیلی مهم است و باید خبرنگاران  ارزش این مسائل  را بدانند . در گذشته ما یک خودکار و کاغذ داشتیم و حتما باید در میدان حضور  پیدا می کردیم و با کلمات ،اتفاقات را به تصویر می کشیدیم الان روزنامه نگار امکان ضبط صدا و تصاویر و انتقال آن را به راحتی دارد. همه اینها بر شرایط و نوع کار رسانه بسیار تاثیر گذار است. با همه امکاناتی که در اختیار رسانه ها هست من فکر می کنم نیاز به توانایی های زیادی داریم. چرا که اگر رسانه بخواهد در این شرایط خود را متفاوت از سایر رسانه ها نشان دهد نیاز به تلاش مضاعف دارد. در گذشته شاید این تلاش لازم نبود ولی الان به دلیل رقابتی که بین رسانه ها وجود دارد ،ضروری است.

او با اشاره به گسترش شبکه های اجتماعی و فیلتر کردنشان توسط حکومت به عنوان تنها راه مقابله با آن ها می گوید: اینکه شبکه های اجتماعی را فیلتر می کنند درست نیست. به هرحال کسی که آن ها را می سازد راه مقابله با فیلتر کردنشان را هم می داند. به عقیده من چاره کار این است که با همان شیوه خودشان مقابله کنیم. یعنی از امکانات این شبکه ها برای اطلاع رسانی درست و مقابله با شایعه پراکنی استفاده کنیم. وقتی شبکه ای را فیلتر می کنیم در حقیقت خودمان را از این امکان محروم می کنیم. باید رسانه های رسمی ما هم بتوانند در شبکه های اجتماعی فعالیت کنند تا مانع داغ شدن بازار شایعه شوند.

نفیسی ادامه می دهد: می دانید که شایعه مساوی است با ابهام ضربدر اهمیت. یعنی اگر آن طرف معادله صفر شود شایعه هم از بین می رود. پس وقتی شایعه ای پیش می آید یا باید ابهام را از آن بگیریم یا اهمیت. خیلی مواقع نمی توانیم اهمیت را از آن بگیریم ولی با دادن اطلاعات می توانیم ابهام را بگیریم تا شایعه از بین برود. اینکه توییتر، تلگرام و فیس بوک فیلتر هستند و مسئولین مملکت هم در آنجا فعالیت دارند، خود یک نوع تناقض محسوب می شود. معتقدم فیلتر کردن شبکه های اجتماعی راه درست مقابله با آنها نیست چون استفاده از فیلترشکن را بیشتر می کند و آسیب های ناشی از این کار بیشتر است.

تحریریه های ما کارمندی شده اند

این مدرس روزنامه نگاری در ادامه به بیان این مسئله پرداخت که چرا در تحریریه ها کار متفاوت انجام نمی شود و رسانه ها اکثراً کارهای مشابهی منتشر می کنند و توضیح می دهد: یکی از مشکلات به این برمی گردد که امروزه تحریریه های ما مقداری کارمندی شده اند. یعنی آن نگاهی که در گذشته به رسانه وجود داشت الان نیست. به عبارتی شما در گذشته باید کارهایتان را به صورت میدانی انجام می دادید یعنی اگر منِ خبرنگار پشت میزم می نشستم سردبیر از من سوال می کرد که «امروز مرخصی هستید؟».  حضور فیزیکیمان در تحریریه جرم بود و باید در میدان حاضر می شدیم. بنابراین باید صبح به حوزه های خبریمان سرمی زدیم و با خبر به روزنامه برمی‌گشتیم. چرا الان خبرهای ما یکسان شده است؟ چون خبرنگارهای ما در پشت میز تحریریه وارد سایت های خبری می شوند و خبر را منتشر می کنند. طبیعی است که اخبار شبیه به هم باشند. وقتی ما اخبار را آنالیز کنیم و با آن ها تحلیلی برخورد کنیم طبیعتاً نگاه ها متفاوت می شود. علت کم شدن مخاطب رسانه ها هم تا حدودی به این مسئله برمی گردد. ما در دوران انقلاب تجربه تیراژ میلیونی داشتیم و این نشان می دهد که چنین ظرفیتی وجود دارد و می توان مردم را به سمت خواندن روزنامه کشاند. رسانه های ما از نیازهای مخاطب، شناختی ندارند. اگرچه الان رقبای بزرگی مثل شبکه های ماهواره ای، شبکه های اجتماعی و… هم در میدان رقابت حاضر شدند ولی نباید روزنامه های ما کمتر از ۳۰۰ هزار تیراژ داشته باشند.

با این حال آیا مشکل تنها در عدم حضور میدانی خبرنگاران است؟ نفیسی پاسخ می دهد: باید علاوه بر حضور میدانی، نگاه تحلیلی هم به وقایع داشت. چندی قبل هم به این مسئله پرداختید که خبرنگاران ما در رویدادهای بین المللی حضور ندارند. چرا نباید حضور داشته باشند؟ در آن زمان که روزنامه ها کمتر بودند و شرایط هم متفاوت تر از الان بود، بعد از کودتای افغانستان من برای ماموریت خبری به انجا اعزام شدم و برای پوشش کامل رویداد در میدان حاضر شدم. یا وقتی جنگ رمضان پیش امد و مصری ها شبه جزیره سینا را پس گرفتند در آنجا حاضر بودم. اگرچه خطرناک بود ولی خبرنگار را برای تحلیل بهتر موقعیت و بیان دقیق رویداد می فرستادند. تنها من نبودم بلکه از روزنامه های دیگر و خبرگزاری  هم خبرنگار فرستاده می شد. یعنی مهم بود که با نگاه خود روزنامه به تحلیل رویداد پرداخته شود.

کم کاری در اطلاع رسانی بحران سیل در کارنامه رسانه های ما باقی می ماند

او ادامه می دهد: امکانات آن زمان هم خوب نبود یعنی نه تلفن همراهی وجود داشت و نه تلفن مستقیمی بود. فقط کارت تلکس داشتیم و می رفتیم در هتلی چهار خط خبرمان را تلکس کنیم. می خواهم بگویم هر اتفاق بین المللی می افتاد حتماً تیم خبری در داخل کشور به آنجا اعزام می شد. در این سیلی که آمد احساس کردم روزنامه ها و رسانه های ما حضور موثری نداشتند. در ایام نوروز تعطیل بودند و یک فوق العاده منتشر نکردند. این حادثه نادر بود و روزنامه ها باید در چنین مواقعی یک تیم خبری تشکیل می دادند و در چند صفحه یک فوق العاه منتشر می کردند تا مردم احساس کنند رسانه در کنارشان است. حتما نباید در شادی کنار مردم باشیم، ضروری است تا رسانه ها در مواقع سختی و بحران کنار مردم باشند. اگرچه مطبوعات با تعطیل کردن روزنامه در ایام عید سعی داشتند در کاغذ، فیلم، زینک و … صرفه جویی داشته باشند. ولی من معتقدم نفس رسانه در اطلاع رسانی اش است و حداقل باید یک فوق العاده در سه چهار صفحه منتشر می کردند چون این کم کاری در کارنامه رسانه های ما باقی می ماند. اگر در آینده کسی بخواهد به آرشیو روزنامه ها مراجعه کند چیزی درباره این سیل پیدا نمی کند و این خیلی دردناک است. نسخه وب آسیب پذیر است و احتمال از بین رفتن وجود دارد ولی روزنامه به عنوان یک سند تاریخی ماندگار است و نیاز بود تا روزنامه ها در ایام عید برای ثبت در تاریخ درباره سیل حداقل دو صفحه فوق العاده می نوشتند.

او با اشاره به سابقه فعالیت ۱۲ ساله اش در اداره روزنامه اطلاعات بین الملل می گوید: روزنامه اطلاعات بین الملل به دلیل مشکلات مالی تعطیل شد. این روزنامه حدود ۲۳ سال منتشر شد و کار بزرگی بود که توسط موسسه اطلاعات بعد از انقلاب انجام شد. ما یک چاپ همزمان در نیویورک و لندن داشتیم و هر روز همزمان با روزنامه های معتبر دنیا اطلاعات بین الملل هم برای ایرانی های مقیم خارج توزیع می کردیم. این روزنامه در ۸ صفحه بود. ۷ صفحه آن به زبان فارسی و تنها یک صفحه آخر انگلیسی بود که چکیده ای از تمام خبرهای روزنامه را در آن جای داده بودیم.  روزنامه خوبی بود. در انتقال سیاست ها و نقطه نظرهای ایران در سطح بین الملل نقش بالایی داشت ولی الان حدود سه سال است که این روزنامه به دلیل مشکلات مالی تعطیل شده است. تحریریه این روزنامه در داخل روزنامه اطلاعات بود و ما از طریق ماهواره اخبار را به لندن می فرستادیم و در چاپ خانه ای در لندن فیلم و زینک می شد و از آنجا به نیویورک هم ارسال می شد. بنابراین در دو چاپ خانه نیویورک و لندن این روزنامه چاپ می شد و هر روز صبح اول وقت بر روی دکه روزنامه فروشی ها می رفت. به عبارتی ما اروپا را از طریق چاپ لندن پوشش می دادیم و آمریکا و کانادا را هم از طریق چاپ نیویورک. البته این روزنامه تا ژاپن و استرالیا هم رفته بود.

رسانه های ما جایگاه دیپلماسی رسانه را پایین می بینند

یکی از مشکلاتی که رسانه ها برای حضور خبرنگاران در مجامع بین المللی مطرح می کنند بحث ارز و مشکلات مالی است و در گفتگویی که ما با رسانه ها و سخنگوی وزارت خارجه داشتیم هرکدام توپ را زمین دیگری می انداخت. فکر می کنید مشکل کجاست؟ نفیسی پاسخ می دهد: مشکل در اینجاست که ما جایگاه دیپلماسی رسانه را پایین می بینیم، در حالی که این مسئله ارزش خیلی بالایی دارد و غذای روحی مردم محسوب می شود. باید خبرنگارانمان را برای حضور در مجامع بین المللی آموزش دهیم. در همه جای دنیا هم که در ابتدا خبرنگار، حرفه ای نبوده بلکه با آموزش به اینجا رسیدند. سال ها کار شد بر روی این مسئله تا فوتبال، والیبال، کشتی و… ما در ابعاد بین المللی مطرح شود. در زمینه رسانه ها هم اینگونه است باید سرمایه گذاری شود و خبرنگارانمان را تربیت کنیم تا در ابعاد بین المللی بتوانند خودشان را نشان دهند و به نوعی شناخته شده باشند. متاسفانه رسانه های ما روزنامه نگار مطرح در ابعاد بین المللی ندارند و باید بر روی این مسئله کار شود.

او ادامه می دهد: این مسئله وظیفه وزارت خارجه نیست. بلکه رسانه ها باید در بخش بین الملل خود افرادی را برای پوشش رویدادهای بین المللی تربیت کنند ولی می بینیم که رسانه ما با این افراد قراداد های کوتاه مدت می بندد. ما دانشکده های متعددی داریم که در حال تقویت این نیرو هستند. نزدیک به ۳۰ سال است که روزنامه نگاری تدریس می کنم. شاگردهای خوبی در طول این سال ها داشتیم. اگر رسانه های ما بر روی این ها سرمایه گذاری می کردند خیلی از آن می توانستند در ابعاد بین المللی مطرح شوند. قبلا که مشکلات ارزی نبود، چرا خبرنگارانمان حضور فعال نداشتند. اتفاقاتی که در عراق، ترکیه و کشورهای همسایه می افتاد از خبرگزاری هایی چون رویترز و فرانس پرس می گرفتیم. یکی از مسائلی که روزنامه نگاران ما باید به آن توجه کنند زبان انگلیسی است. حتی ما در روزنامه اطلاعات معلم انگلیسی آوردیم تا به افراد تحریریه آموزش دهد. روزنامه نگاران ما باید با زبان های انگلیسی، آلمانی، عربی و… آشنا باشند. الان روزنامه نگاران بزرگ دنیا با چند زبان آشنایی دارند.

نفیسی با بیان اینکه مشکل بزرگ خبرنگاران ما الان روزنامه نگاری بحران است می گوید: واحدهای این درس الان تدریس می شود و در این زمینه کتاب نوشته شده ولی در همین سیل اخیر روزنامه نگاران ما عاجز بودند. خبرنگار باید در تنگنا قرار بگیرد تا بداند که روزنامه نگاری بحران یعنی چه و یاد بگیرد در شرایط اضطراری چکار کند و چگونه کار خبری خود را انجام دهد. نباید که در تحریریه نشست و درباره سیل و زلزله نوشت.

او معتقد است که فرایند استاد شاگردی در تحریریه ها مانند گذشته نیست و خیلی کم رنگ شده است. البته در گفته هایش  تاکید دارد که تحریریه های امروزی ما ،روزنامه نگاران و سردبیران تاثیرگذاری مثل علی اکبر کسمایی را که به سه زبان انگلیسی ،عربی و فرانسوی تسلط داشت،کم دارند تا تجربیات و آموخته هایشان را به نسل جدید انتقال دهند .نفیسی با انتقاد می گوید: مهمترین مشکل ما در محیط دانشگاهی این است که نمی توانیم نیروی دانشجو را به صورت کاربردی به فضاهای مطبوعاتی بیاوریم تا کارآموزی کنند. اگر من توانستم چند دانشجو را وارد تحریریه ها کنم تا به صورت کاربردی هم آموزش ببینند از روی رابطه بوده است و با مکاتبه هیچ نتیجه ای نداشت. یعنی نه صداوسیما و نه خبرگزاری‌ها چنین چیزی را قبول نمی کنند و این مسئله باید حل شود. اگر منِ دانشجوی روزنامه نگاری این فرصت را پیدا کنم تا در تحریریه کنار یک روزنامه نگار با تجربه کار را یاد بگیریم تجربه او هم به من منتقل می شود.

این روزها بسیاری از کمرنگ شدن اخلاق حرفه ای در میان روزنامه نگاران صحبت می کنند و می گویند در گذشته این ویژگی نمود بیشتری در رسانه ها داشت ولی الان کسی نمی داند مرزهای این اخلاق حرفه ای را چه کسی باید تعیین کند؟ نفیسی در این باره می گوید: اخلاق حرفه ای به نوعی از مسئولیت پذیری خبرنگار جدا نیست. یعنی اگر قبول کنیم که هر روزنامه نگاری یک مسئولیت اجتماعی در برابر اطلاع رسانی دارد عملا آن اخلاق حرفه ای در درون او لحاظ می شود. ما برای لحاظ کردن اخلاق حرفه ای در درون رسانه ها باید به طبقه بندی که در داخل رسانه ها است، توجه کنیم .اولین طبقه خبرنگار است بعد دبیر سرویس و بعد سردبیر .خبرنگار نباید خط قرمز را تعریف کند او باید هر خبری را که دارد به دبیر خود اطلاع دهد و دبیر هم باز هم تعیین کننده خطوط قرمز نیست و آن را در اختیار سردبیر می گذارد و مسئولیت سردبیر همین است.

او بیان می کند: یکی از دستورالعمل هایی که روزنامه لوموند فرانسه داده بود و ما آن را در کلاس هایی خود به دانشجوها گفتیم این بود که این روزنامه هشدار داده ،خبرنگاران خطوط  قرمز را تعیین نمی کنند و سردبیر این مسئولیت را دارد اما باید حق خبرنگار را هم لحاظ کند. یعنی اگر می خواهد خبر را دستکاری کند و خبرنگار راضی نیست یا باید آن خبر را کنار بگذارد یا اسم خبرنگار را در پای متن نیاورد و این یعنی حقی را هم برای کسی که خبر را تهیه کرده در نظر گرفتند و برای  این رابطه ها حساب شده برخورد می کردند.

خطوط قرمز یک رسانه را سردبیر آن تعیین می کند

نفیسی با روایتی از دوران  خبرنگاری خود به مسئولیت اجتماعی که برای تحریریه و خبرنگار اهمیت داشت،اشاره می کند و می گوید:  ما در سال های قبل از انقلاب وقتی در تحریریه بودیم خبر دار شدیم که اراک قراراست ،استان مرکزی شود و حکومت مایل نبود آن زمان این خبر را  اعلام کند، برای اینکه می خواست برای ادارات دولتی اماکنی را به صورت ارزان خریداری کند و ما این خبر را به دبیر سرویس و  سردبیر روزنامه گفتیم و اشاره کردیم که مدارک مستند این خبر را هم داریم و صحبت بر سر این بود که آیا این خبر منتشر شود یا نه ؟که در نهایت خبر منتشر شد و  دستگاه حاکمیتی خیلی ناراحت شد و ما بسیار بر این موضوع تاکید داشتیم  که مسئولیت اجتماعی در برابر مردم داریم وقتی این خبر را می دانستیم اگر سکوت می کردیم پس شریک حاکمیت در این کار می شدیم، در حالی که شریک نبودیم.

رسانه ها در دورن خود برخی از قضایا را حل و فصل کنند

او با بیان اینکه همه موضوعات باید در کار رسانه ای تعریف شود که آیا رسانه به جامعه تعهد دارد یا به دولت می گوید: متاسفانه این جایگاه ها در کشور معلوم نیست و باید معلوم شود که رسانه تعهد کاری اش به چه کسی است. این موضوعات در نظام کاری ما می تواند مقداری روشن باشد. یعنی در تشکیل نظام صنفی مسئولیت اجتماعی و جنبه های اخلاقی را ببینیم. اینگونه خیلی از مسائل و مشکلات حل خواهد شد. همانطور که اگر مشکلی در جامعه پزشکی، کانون وکلا و… پیش می آید مشکل را در خودشان حل می کنند برای رسانه ها هم باید اینگونه باشد. یعنی وقتی مشکلی در جامعه رسانه ای پیش می آید منِ رسانه ای بهتر می توانم قضیه را درک و حل و فصل کنم تا فردی از بیرون. کانون وکلا باید در مورد تخلف یک وکیل ، نظام مهندسی درمورد تخلف یک مهندس و نظام پزشکی در مورد تخلف یک پزشک رسیدگی کند. نیاز است تا در رسانه ها هم اینگونه باشد و رسانه ها در دورن خود برخی از قضایا را حل و فصل کنند.

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here