زمان انتشار : ۲۸ فروردین ,۱۳۹۸ | ساعت : ۰۹:۵۷ | کد خبر : 479966 |

در هم اندیشی تخصصی «نقش رسانه‌ در مدیریت بحران» مطرح شد؛  نشناختن فرهنگ مناطق سیل زده از مشکلات اصلی خبرنگاران اعزامی به آنجا بود

شفقنا رسانه- هم اندیشی تخصصی «نقش رسانه‌ در مدیریت بحران»  در دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها با حضور اکبر نصراللهی رئیس دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز، افشین جهان بین مدیر پژوهش  خبرگزاری جمهوری اسلامی، زهرا کشوری خبرنگار روزنامه ایران  و هوشنگ اعلم روزنامه نگار پیشکسوت و حمید ضیایی‌پرور مدیر کل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها برگزار شد.

با توییت زدن سعی کردیم توجه رسانه ها را به بحران لرستان جلب کنیم

به گزارش شفقنا رسانه، زهرا کشوری خبرنگار روزنامه ی ایران در ابتدای این نشست با اشاره به تجربه خود از وضعیت مناطق سیل زده گفت: قبل از شروع سیل در لرستان بودم باید به این نکته تأکید کنم که شرایط سیل در لرستان و خوزستان بسیار متفاوت بود. سیل لرستان همزمان با شیراز بود اما چون در شیراز بیشتر برروی این موضوع تأکید شد که بحران آنجا یک فاجعه ی بزرگ است و بسیاری از هموطنان مان در آنجا کشته شدند، نسبت به سیل لرستان بی توجهی های زیادی در روزهای اول صورت گرفت. برای همین روزهایی که ما به لرستان رسیدیم تمام تلاش مان این بود که توجه مسئولان و رسانه ها را به بحران لرستان و سیل آنجا جلب کنیم.

او ادامه داد: متأسفانه هیچ خبرنگاری به لرستان توجه نداشت. برای همین ما مجبور شدیم که در تمام شبانه روز مرتب اتفاق های آنجا را توئیت کنیم که این خبررسانی هم نتیجه داد و باعث شد بسیاری از خبرنگارها به لرستان بیایند. متأسفانه بسیاری از مسئولان آنجا با رسانه ها غریبه بودند و مسئولان نگاه شان به رسانه ها به عنوان یک تهدید تلقی می شد. چراکه رسانه ها کم کاری نهادی مثل هلال احمر را هم اعلام می کردند. در ابتدا روابط عمومی ها برای پذیرش خبرنگاران  بسیار استقبال می کردند اما وقتی خبرنگاران به محل آسیب دیده می رسیدند متوجه می شدند که خبری از تمهیدات و امکانات لازم برای اهالی رسانه نیست و همین باعث می شد که خبرنگاران بسیار معطل شوند.

کشوری با اشاره به اقدامات نادرست هلال احمر در فضای مجازی که باعث تشویش اذهان عمومی شد، بیان کرد: هلال احمر با وجود خدماتی که در لرستان ارائه می داد اما در شبکه های اجتماعی با اقدامات نادرست بحران آفرین بود. مثلا حادثه ای برای یکی از خلبانان اش پیش آمده بود و مدام فیلم آن را در فضای مجازی منتشر می کردند. همین موضوع باعث شده بود که مردم نسبت به این نهاد خشم بیشتری داشته باشند و بر اساس همین فیلمِ عصبانیت مردم آن منطقه، عده ای مدام به خبرنگاران اطلاع می دادند  که به این مناطق نیایید چون امکان برخوردهای شدید از طرف مردم وجود دارد. به همین خاطر خبرنگاران می ترسیدند که خود را به محل بحران برسانند.

گاهی اوقات هلال احمر با اقدامات نادرست در مناطق سیل زده بحران آفرین بود

خبرنگار روزنامه ایران ادامه داد: در سیل لرستان چندین روستا کاملا پاک تراشی شد و دیگر زمینی وجود نداشت و این حجم از عصبانیت بسیار طبیعی بود. حتی روزها طول می کشید تا جو آرام شود و هلال احمر بتواند بین مردم نان توزیع کند. از طرف دیگر رسانه ها هم می ترسیدند که به محل بحران بیایند و حوادث آنجا را اطلاع رسانی کنند. یکی از کارهایی که ما جهت آرام کردن جو آنجا  انجام دادیم این بود که از هنرمندان استان تقاضا کردیم تا میان مردم بیایند و با آنها صحبت کنند. متأسفانه هلال احمر به عنوان یک نیروی امدادرسان این فضا را برای مردم پدید نیاورد که به دور از تشنج باشد و بخواهد واقعیت را بنویسد و گاهی خود تهدیدآفرین بود.

او ادامه داد: یکی از مسائلی که ما خبرنگاران با آن روبه رو بودیم نشناختن فرهنگ و زبان مردم آن استان بود و همین باعث می شد که اطلاع رسانی و کار روزنامه نگاری با اختلال زیادی مواجه شود. برای همین پیشنهادم این است که رسانه ای همچون خبرگزاری ایرنا باید یک بخش بانک اطلاعاتی برای من خبرنگار پایتخت نشین داشته باشد که هنگامی که من خبرنگار می خواهم برای پوشش دادن چنین بحران هایی یا اتفاق های دیگر به استان های دیگر بروم اطلاعات جامعی درباره ی آن منطقه داشته باشم. ما به خاطر همین موضوع دسترسی به مسئولان برایمان سخت بود.

کشوری در پایان تشریح کرد:  بر اساس اطلاعاتی که وجود دارد ۵۵ میلیون ایرانی در معرض خطر ناگهانی سیل هستند که رانش زمین و زلزله هم جزء این بلایا محسوب می شود. امیدوارم با وجود چنین اتفاق هایی برای استان هایی که دور از رسانه هستند اتفاق های خوبی بیفتد که ما خبرنگارها وقتی وارد آن مناطق می شویم بدانیم باید از چه کسی کمک بگیریم.

رسانه های رسمی باید به ظرفیت ها و ساختارهای محلی توجه کنند

به گزارش شفقنا رسانه، در ادامه ی این نشست اکبر نصراللهی با ارائه ی گزارشی از وضعیت مناطق سیل زده در شمال کشور گفت: سیلی که در شمال کشور اتفاق افتاد چند نکته ی مهم داشت. اول اینکه این سیل در گنبد و بعد در آق قلا و بعد در گمیشان اتفاق افتاد و در هر کدام از این شهرها رفتار مسئولان متفاوت بود. وقتی سیل در گنبد اتفاق افتاد فرصتی بود برای مسئولان و مردم که هوشیار باشند تا خود را برای سیل در آق قلا آماده کنند اما با این وجود از آن درس نگرفتند و از بحران بعدی غافل شدند.

او ادامه داد:این  موضوع احتمالا به برخورد مسئولان و اعتماد مردم به مسئولان و رسانه ها هم ارتباط دارد. طی صحبت هایی که با ریش سفیدها در آن مناطق داشتم می گفتند که فکر نمی کردیم سیل تا این حد فاجعه باشد و باید برای این بحران کاری کرد برای همین از آن غافل شدیم. به نظرم اگر در این بخش ها مسئولان هوشیار بودند و تدابیر خود را با گروه های محلی چون ریش سفیدها به اشتراک می گذاشتند شاید جلوی نفوذ سیلاب را می گرفتند یا سیل تا این حد آسیب نمی رساند.

نصراللهی با اشاره به وضعیت اطلاع رسانی در مناطق سیل زده در شمال کشور  افزود: به نظرم رسانه های رسمی باید به ظرفیت ها و ساختارهای محلی توجه کنند. در حالی که ما می بینیم جای این مسأله در بسیاری از بحران های ما خالی است. با توجه به اینکه مردم در شهرها و روستاهای ایران به گروه های با نفوذ محلی بیشتر از رسانه های رسمی اعتماد دارند، بهتر است که از این موضوع بهره ببریم. در جریان گفت وگویی که با ریش سفیدها داشتم با خبر شدم که یکی از آنها گفت، قبل از بحران سیل یکی از مسئولان اظهار داشته که در آق قلا اتفاق خاصی نخواهد افتاد و اگر این صحبت واقعی باشد واقعا جای تأسف دارد.

متاسفانه مدیریت بحران ما تنها به دوره بحران محدود می شود

او گفت: به نظرم در گمیشان به لحاظ اطلاع رسانی و مشارکت دادن مردم و گروه های ذی نفوذ وضعیت بهتری داشتیم در این منطقه مردم خطر را جدی گرفتند و هوشیار بودند و خیلی منتظر مسئولان نماندند و خود مردم هم در این منطقه کارهای زیادی کردند. از جمله اینکه سیل بندهای زیادی را ایجاد کردند. حتی در این منطقه مردم حدود ۴۵ هزار هکتار از زمین های زراعی خود را از دست دادند اما با تدابیری که اندیشیدند باعث شدند که زندگی و شهرشان حفظ شود.

این استاد دانشگاه با انتقاد از مدیریت بحران در کشور بیان کرد: مدیریت بحران به مجموعه تدابیر و اقداماتی که در مراحل مختلف بحران صورت می گیرد،گفته می شود. بنابراین مدیریت بحران فقط شامل اقدامات نمی شود بحث مهم در مدیریت بحران آموزش است متأسفانه ما مدیریت بحران به این معنا که اشاره کردم به خصوص قبل از بحران نداریم و مشکل اصلی در کشور ما همین موضوع است و اقدامات محدود به دوره ی بحران است. از طرفی دیگر خود مسئولان گاهی در هنگام بحران دوقطبی ایجاد می کنند و یا نبود یک سخنگوی واحد اطلاع رسانی در زمان بحران از مسائل مهم مدیریت بحران کشور است.

رسانه ها باید در شرایط سختی و بحران کنار مردم باشند

او با توضیح درباره نقش رسانه ها در بعد از بحران  ادامه داد: در حوزه ی رسانه ای هم به نظرم اهالی رسانه دچار مشکل هستند و فعالیت رسانه ای شان بیشتر  مربوط به دوره ی بحران است. متأسفانه رسانه ها به قبل و بعد از بحران کاری ندارند. کمتر دیده ام که رسانه ای قبل از بحران آموزشی به مردم و یا هشداری به مسئولان بدهد و از آنها مطالبه گری کند. این وضعیت به بعد از بحران هم مربوط می شود. مثلا الان که کشور درگیر آلودگی هوا و زلزله ی احتمالی در شهرهای مختلف است، رسانه ها چقدر درباره ی این دو حادثه صحبت می کنند در این مدت مدام از تعطیلی رسانه ها در ایام عید و اطلاع رسانی نکردن روزنامه ها هنگام بحران صحبت کردیم واقعا مگر کار رسانه و خبر تعطیلی بردار است. رسانه ها باید در شرایط سختی و بحران کنار مردم باشند.

این استاد دانشگاه افزود: از طرفی دیگر رسانه ها در بحث های تخصصی هم  با یکدیگر هماهنگ نیستند که بدانند در این شرایط از موضوعی چون بحران بهره برداری سیاسی نکنند. متأسفانه ما شاهد کارهای پوپولیستی در رسانه ها هستیم. نکاتی که رسانه ها باید در هنگام بحران در نظر داشته باشند آموزش است.  تأکیدم این است که مسئولان، رسانه ها، دپارتمان های ارتباطات و دانشکده ها و مدارس و حتی مهدکودک ها باید برای قبل از بحران آموزش ببینند. متأسفانه ما رشته ای به نام مدیریت بحران در بحث رسانه ای هم نداریم.

نصراللهی ادامه داد: از دیگر نکات مهم استمرار اطلاع رسانی است. یکی از مشکلات رسانه های ما این است که کارشان را به دوره ی بحران محدود می کنند ولی نیاز مردم در بعد از بحران خیلی مهم است. مسئله بعدی امیددهی به مردم است. اهالی رسانه باید وجه مثبت را هم در مناطق سیل زده منعکس کنند. مثلا اینکه ارزش های دفاع مقدس دوباره احیاء شد. همچنین توجه به نیازهای بومی در مناطق سیل زده بسیار مهم است. خبرنگاران باید به این نیازها توجه کنند.

در هنگام بحران به رسانه ی بومی و خبرنگاران محلی اعتماد کنیم

به گزارش شفقنا رسانه، در ادامه ی این نشست با رضا ساکی، خبرنگاری که در منطقه ی سیل زده ی لرستان حضور داشت ارتباط تلفنی برقرار شد و او با توجه به نکات مهمی که باید اهالی رسانه در هنگام بحران به آن توجه داشته باشند تشریح کرد: سعی کنیم در هنگام بحران به رسانه ی بومی و خبرنگاران محلی اعتماد کنیم. من شاهد بودم که رسانه های بومی عدالت خبری را بیشتر از دیگر رسانه ها رعایت می کنند. امیدوارم از رسانه های کوچک حمایت شود. در روزهای اول ما شاهد بودیم که شبکه ای چون توئیتر و خبرنگاران محلی در اطلاع رسانی بحران لرستان بیشترین نقش را داشتند و هشتک سازی هایی که کاربران از این اتفاق ناگوار ایجاد کردند بیشترین سهم را در اطلاع رسانی داشت. وقتی رسانه های رسمی وارد ماجرا شدند، همان تصاویر و وضعیتی را منعکس کردند که شهروند خبرنگاران قبلا به انعکاس آن در صفحات خود پرداخته بودند.

در ادامه ی این نشست هوشنگ اعلم از روزنامه نگاران پیشکسوت با اشاره به وضعیت کار روزنامه نگاری در ایران گفت: با کمال تأُسف باید بگویم که ما بیش از هفت یا هشت هزار خبرنگار داریم اما خبرنگار به معنای واقعی کلمه گمان نمی کنم به ۵۰ یا ۶۰ عدد برسد. خبرنگار کسی است که حرفه اش را جدی می گیرد و نگاه عاشقانه به آن دارد و به دلیل همین عشق و علاقه اصول کار خود را یاد گرفته است. به نظرم اگر نقصی در این پوشش خبری بحران وجود دارد متوجه اساتیدی چون اساتید ارتباطات مثل دکتر نصراللهی است.

او ادامه داد: خبرنگاری اساسا یک کار تخصصی است و خبرنگار باید بداند در هر شرایطی چگونه خبررسانی کند و این موضوع با اطلاع رسانی متفاوت است. چراکه ما در همین بحران هزاران شهروندخبرنگار را دیدیم که با موبایل های خود از وضعیت آن مناطق اطلاع رسانی کردند اما این موضوع با روزنامه نگاری حرفه ای متفاوت است. دکتر نصراللهی باید بداند که رسانه ها چرا نتوانستند وارد بحرانی چون حادثه ی پلاسکو شوند و آن را به صورت دقیق اطلاع رسانی کنند. یکی از موضوعات مهم این بود که به خبرنگاران اجازه ی چنین کاری ندادند و نگذاشتند که آنها موضوع را پیگیری کنند وگرنه رسانه و خبرنگار حرفه ای سرش برای این موضوعات درد می کند.

اعلم افزود: یکی از نهادهایی که در این بحران ها حضور کم رنگی داشت ستاد مدیریت بحران بود که هیچ اقدام و همکاری ای با رسانه ها برای انتشار مطالب نداشت. اگر این سازمان می توانست بولتن هایی را به صورت روزانه در اختیار رسانه ها قرار دهد در روند اطلاع رسانی تا این حد اخلال ایجاد نمی شد. از دیگر مسائل مهم در این بحران خلأ وجود روابط عمومی ها بود و ما کمترین حضور را از مسئولان روابط عمومی دیدیم. در حالی که باید آنها حضور فعالی می داشتند و به مسئولان تذکرهای لازم را می دادند.

او تاکید کرد: کار روابط عمومی فقط انتشار بولتن نیست بزرگترین خدمت روابط عمومی، ایجاد ارتباط بین خبرنگاران با سیستم های دولتی و مسئولان است و این ارتباط نباید قطع شود. برای همین تأکیدم این است که باید خبرنگار واقعی بسازیم متأسفانه در دانشگاه های ما چیز خاصی به دانشجویان روزنامه نگاری یاد نمی دهند و نمی گویند باید در میدان برای یک پوشش خبری حضور داشته باشند. به نظرم ستادهای بحران باید کمیته ای زیر نظر بالاترین مقام آن ستاد داشته باشند که ارتباط خوبی با رسانه ها برقرار کنند و از طریق همین ستاد، خبرنگارانی که مشتاق هستند در بحران حضور داشته باشند را شناسایی کند و آنها را به این مناطق بفرستد.

در ادامه ی این نشست، داریوش جهان بین، مدیرکل پژوهش خبرگزاری ایرنا گفت: در بحران ها اطلاع رسانی و خبرنگاری بازوهای مدیریت بحران هستند. قطعا اگر این دو نهاد بی تفاوت باشند خسارت ها در هر بحران بیشتر می شود. متأسفانه نتایج مطالعات بحران شناسی و نشست هایی مثل امروز به فراموشی سپرده می شود. به نظرم دوره ی روزنامه نگاری و دوره ی خبرگزاری های بزرگ تمام شده است الان دوره ی تعاملی و رسانه های کوچک است. اطلاع رسانی مثل گذشته نیست و دیگر هیچ خبری نمی تواند پنهان بماند.

مدیر کل پژوهش خبرگزاری ایرنا گفت: مخاطب فعال است، دوره، دوره ی بازنشر خبر است. طبیعی است که فضای امروز رسانه ای هوشمند شده ولی باید بگویم که غیرحرفه ای تر شده است. ما شاهد هستیم که دامنه ی انتخاب کاربران دیگر محدود به رادیو، تلویزیون و رسانه های مکتوب نیست و آنها دیگر مشتری ندارند. به راستی الان رسانه ی اول کیست؟ در حال حاضر هر کدام از ما یک موبایل داریم و می توانیم خبر را با همین افراد پوشش دهیم حال خبرنگاران می توانند با توجه به اصول خبری و ارزش های آن این کار را انجام دهند و خیلی از افراد همین کار را با دید غیرحرفه ای انجام می دهند.

شبکه های اجتماعی، کمک های خوبی در بحران سیل کردند

او ادامه داد: با توجه به اینکه کشور بحران خیزی داریم طبیعی است که بحران هایی مثل سیل و زلزله اتفاق بیفتد. طبق صحبت هایی که در مورد فضای رسانه ای کردیم شبکه های اجتماعی، کمک های خوبی در این بحران کردند هر چند در فضای بحرانی ما انتظار داریم که رسانه های رسمی و مرجع ایفای نقش کنند ولی شاهد بودیم که در عصر جدید شبکه های اجتماعی بیشترین ایفای نقش را داشتند. البته این نکته را هم بگویم که همین مسأله باعث ایجاد فیک نیوزها هم شد فیک نیوزها لزوما کارکرد منفی ندارند چراکه از یک طرف باعث می شوند حساسیت و مسئولیت اجتماعی هم بالا برود و خلأ رسانه های رسمی بیشتر دیده شود.

جهان بین با اشاره به فعالیت خبرگزاری ایرنا در بحران سیل های اخیر توضیح داد: در هنگام این بحران ها خبرگزاری ایرنا تعطیل نبود تیم مدیریت بحران ما فعال شده بود و در استان های دیگر توانستیم خبرنگاران خود را اعزام و مدام کلیپ هایی از وضعیت مناطق و آب و هوای آنها منتشر کنیم. مسئولیت اصلی ما در این بحران این بود که خبرهای صحیح، بادقت و سرعت بالا را منتشر کنیم. در مواقعی که فیک نیوزها فعال شده بود و اخباری را منتشر می کردند سعی می کردیم به گروه های مرجع رجوع کنیم و خودمان به عنوان خبرگزاری دولت-ملت عمل کنیم. همچنین تلاش مان این بود که علاوه بر نظام اطلاع رسانی صحیح به شکاف های قومیتی و منطقه ای هم دامن نزنیم به نظرم در فضای موجود باید امیدبخشی کرد چون الان سرمایه ی اجتماعی در سطح پایینی قرار دارد و نکته ی آخر اینکه باید حضور خبرنگاران حرفه ای و آموزش دیده را جدی گرفت.

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here