زمان انتشار : ۲۷ آذر ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۱:۴۲ | کد خبر : 477100 |

خانیکی:معتمدنژاد رهیافت خود را در دانشگاه محبوس نکرد او برای حوزه عمومی تلاش بسیاری کرد

شفقنا رسانه-مراسم  بزرگداشت زنده یاد کاظم  معتمدنژاد با حضور رامین معتمد نژاد استاد اقتصاد دانشگاه سوربن، محمد مهدی فرقانی رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی، هادی خانیکی استاد علوم ارتباطات این دانشگاه و سید سعید نوری نایینی استاد اقتصاد در  دانشکده علوم ارتباطات برگزار شد.

به گزارش شفقنا رسانه، در ابتدای این مراسم فرقانی با اشاره به دیدگاه های مرحوم معتمدنژاد گفت: باید در دیدگاه توسعه بر مبنای دیدگاه های جدید تکنولوژی نوعی بازنگری صورت گیرد چرا که تکنولوژی علاوه بر دستاوردهای مثبت نتایجی مانند هوشمند شدن تحریم ها و ایجاد محدودیت برای کشورهای در حال توسعه ایجاد کرده است. سالگرد در گذشت استاد معتمد نژاد با اخلاق و بزرگوار با هفته پژوهش عجین شد چرا که او در بازخوانی دیدگاه ها و نظریه های توسعه در حوزه ارتباطات پیشگام بود.

او ادامه داد: معتمدنژاد برای اولین بار مبانی توسعه را در برنامه کارشناسی ارشد رشته ارتباطات گنجاند و مفاهیم این حوزه را در سطح کشور نیز مطرح کرد. تحول متن توسعه پیوند بسیاری با سال ها فعالیت وی در آموزش و تدریس دارد. معتمدنژاد  اولین دیدگاه های ارتباطی در کشور را مطرح کرد و بسیاری از تحولات مثبت دانشکده ارتباطات مدیون عرضه های پدر علم ارتباطات است.  ارتباطات و توسعه یکی از مفاهیم تحول در جامعه است. بسیاری از مفاهیم امروز تحت تأثیر تحولات تکنولوژیک قرار می گیرد، از این مباحث مفهوم توسعه بسیار متحول شده است.

مرحوم معتمدنژاد از پیشگامان تحول مفاهیم توسعه در ایران بود

به گزارش شفقنا رسانه، هادی خانیکی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی در ابتدای سخنان خود به بررسی بحث توسعه ملی از زاویه ارتباطات توسعه پرداخت و گفت: مبحث ارتباطات توسعه نسبت به دیگر مباحث این حوزه در ایران  متأخر است و از دهه ۵۰ مفاهیم آن در کشور شکل می‌گیرد در حالی که قبل از این در حوزه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شکل‌گرفته بود. سه نام مطرح در حوزه توسعه ؛ اسدی، تهرانیان و معتمدنژاد درخور توجه است. البته تمرکز بیشتر ما هم امروز بر روی نظریات و روایت دکتر معتمدنژاد است.

خانیکی به معرفی چهار حوزه از ارتباطات برای ارتباطات توسعه پرداخت و توضیح داد: حوزه اول ارتباطات کلاسیک است، یعنی زمانی که ارتباطات به یک دانش نزدیک می‌شود و در فرایندی به این سمت می‌رود که باید برای این علم دانشکده تأسیس کرد. حوزه دوم ارتباطات انتقادی است، دکتر معتمدنژاد جزو مؤسسان این حوزه بود و نگاهشان به سنت توسعه و حوزه ارتباطات ،انتقادی بود. با این حال دو حوزه که بیشتر در بیرون از دانشگاه به آن پرداخته‌شده؛ ارتباطات سیاست‌گذار و ارتباطات مردم مدار است. یعنی ارتباطاتی که سعی کرده در حوزه توسعه وارد سطوح و لایه‌های سیاست‌گذاری شود. دکتر اسدی،معتمدنژاد و تهرانیان در این حوزه بیشتر مقدم بودند و سعی می‌کردند بیشترین تأثیر را در حوزه سیاست‌گذاری ارتباطاتی در توسعه ملی داشته باشند

او با بیان این خلأ که پیشگامان حوزه ارتباطات خیلی وارد حوزه ارتباطات مردم مدار نشدند یا اگر شدند نتوانستند در آنجا نهادها یا شبکه‌هایی تأثیرگذار را به وجود بیاورند، گفت: منظورم نهادهای مدنی است. البته بخشی از این نهادها را می‌توان در نهاد مدنی مثل مطبوعات تفکیک کرد. چون دکتر معتمدنژاد در حوزه مطبوعات  و تأسیس نهادهای مدنی چون نهاد جامعه اطلاعاتی فردی تأثیرگذار بود.

خانیکی افزود: سؤال ما دانشجویان ارتباطی باید این باشد که جای ما در کدام یک از این حوزه‌ها است؟ کار یک معلم و محقق پاسخ دادن به این سؤال‌هاست و این سه صاحب‌نظر وقتی از زاویه ارتباطات به توسعه نگاه می‌کردند مسیری نزدیک به هم می‌پیمودند ولی هرکدام بر تعریف توسعه چیزی اضافه کردند.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه وقتی توسعه را از زاویه ارتباطات نگاه می‌کنیم از وجه تک‌بعدی خود خارج می‌شود و یک مفهوم چندبعدی پیدا می‌کند، گفت: این مفهوم سه پارادایم را پشت سر گذاشته است. پارادایم چپ که یک پارادایم مارکسیستی از توسعه است و پارادایم دوم روایت نوسازی که مفهوم گذر از سنت به مدرنیته،و پذیرفتن الزامات جهان مدرن است. این نگاه نقطه عزیمت دکتر معتمدنژاد و تهرانیان هم است. همه این‌ها مفهومی نزدیک به هم خلق می‌کنند. یعنی وقتی توسعه بومی را از دیدگاه معتمدنژاد ،توسعه  ملی از دیدگاه تهرانیان و توسعه فرهنگی از دیدگاه اسدی را می‌بینیم خیلی با هم تفاوت ندارند اگرچه همه این‌ها مورد نقادی‌های فراوانی است که چقدر بومی بودن و ملی بودن امکان اجرایی دارد یا ندارد ولی در مفهوم مرکزی شباهت زیادی با هم دارند.

بیشتر نقش دکتر معتمدنژاد در نقد طرح های غربی بود

خانیکی افزود: دکتر معتمدنژاد بر الگوی بومی توسعه تأکید دارد. این واژه خیلی تکرار می‌شود و به همین دلیل در سیاست‌های ملی  ارتباطی صحبت می‌کند. در واقع از یک طرف به امکانات ارتباطی توجه می‌کند و به مفهوم تحول آموزش می‌رسد و از طرفی هم به عوامل عینی توسعه در سیاست، اقتصاد و اجتماع برمی‌گردد. به این اعتبار سعی می‌کند تا بر روی فرصت‌هایی که در توسعه و ارتباطات توسعه دیده نشده ، تأکید کند. مثل مفهوم ارتباطات سنتی و توجه به نظریه‌های توسعه‌بخشی با تفکیک‌هایی که به زمان دکتر معتمدنژاد اختصاص دارد یا همچون نقد روزنامه‌نگاری برای توسعه به این معنی که یک توسعه از بالا و آمرانه است و همه این‌ها خود را در الگوی آموزشی در دانشگاه و سیاست‌گذاری در توسعه نشان می‌دهد.

او تأکید کرد: به عقیده من جای اینکه بیشترین سهم معتمدنژاد را در طرح برنامه‌های جدید ارتباطی ببینیم، در نقد طرح‌های غربی می‌بینیم. شاید عمیق‌ترین نقدها را به نظریات نوسازی لرنر دکتر معتمدنژاد انجام داده است. هم در آنجا که به نقد همدلی می‌پردازد و هم پیامدهای ارتباطات توسعه و توسعه رسانه‌ها به سبک لرنر را مطرح می‌کند.

استادی پیشکسوت ولی مطرح کننده مفاهیم جدید

خانیکی در ادامه با اشاره به مرزهای بین مرحوم معتمدنژاد و تهرانیان گفت: واژه رسانه از دیدگاه تهرانیان است ولی دکتر معتمدنژاد در به کار بردن این واژه تردید داشت و آخر معلوم نشد که این واژه را به کار برد یا نه. چون مدام بر واژه وسایل ارتباط‌جمعی تأکید داشت و برای آن دلایل خاص خود را داشت.

او افزود: دکتر معتمدنژاد وفادار به سنت انتقادی بود. آنچه به‌عنوان رهیافت معتمدنژاد مهم به نظر می‌رسد این است که او اندیشه و یافته‌های خود را در دانشگاه محبوس نکرد و جزء اندیشمندانی است که پا به حوزه عمومی گذاشت. به‌رغم کم مهری و بی‌توجهی‌هایی که به او شد حتی سال‌ها تعطیلی رشته خود را پذیرفت ولی به‌درستی رشته ارتباطات را پدری کرد، یعنی از کوچک‌ترین امکانات استفاده کرد. معتمدنژاد واردکننده مفاهیم زیادی همچون جامعه اطلاعاتی و… به ارتباطات شد که امروز جزء بدیهیات در این رشته هستند. این نکته بسیار مهم است  که یک استاد پیشکسوت و پیر،در عین حال مطرح کننده مفاهیم جدید باشد.

خانیکی به بیان دستاوردهای مهم مرحوم معتمدنژاد پرداخت و توضیح داد: توسعه نشریات مستقل،آزاد و کثرت‌گرا، فراهم آوری استقلال حرفه‌ای روزنامه‌نگاران ، سازماندهی اقتصادی مؤسسات مطبوعاتی، پیشبرد میثاق اصول اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری از دستاوردهای مرحوم معتمدنژاد است که برای همه این‌ها ادبیات تولید کرد و منشور داشت.

او ادامه داد:  با توجه به اینکه بنده  بودن و نبودن گفت‌وگو  را یکی از عوامل موفقیت یا عدم موفقیت می‌دانم دکتر معتمدنژاد هم به این مؤلفه بسیار باور داشت و پای همه دیدگاه‌ها خود ایستاد. او فردی کنش گر بود و ابایی از این نداشت که کجا با چه کسانی می‌نشیند و صحبت می‌کند. برای خود شانی قائل نبود که آن شأن را دیگری در برابر او قائل نباشد برای همین وقتی معتمدنژاد اندیشمند به فردی کنش گر تبدیل می‌شود می‌تواند وارد سیاست‌گذاری ارتباطاتی شود.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here