زمان انتشار : ۲۹ مهر ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۳:۵۱ | کد خبر : 475352 |

امپراتوری رسانه‌ای سعودی علیه ایران

شفقنا رسانه- سارا معصومی در روزنامه اعتماد نوشت:

«ما جنگ را به داخل ایران می‌کشانیم.» این جمله برای نخستین‌بار از زبان محمدبن سلمان، ولیعهد سعودی شنیده شد اما از مدت‌ها پیش از آنکه این تهدید به سیاست اعلامی سعودی بدل شود جای خود را در استراتژی عملی عربستان در قبال ایران پیدا کرده بود. از نگاه عربستان‌سعودی، تهران دشمن شماره یک ریاض است و به نظر می‌رسد کینه‌ای که سعودی‌ها سال‌ها در سینه حبس کرده و نسل به نسل از پادشاهان به ولیعهدها به ارث رسیده بود، در دوره پادشاهی ملک سلمان و ولایتعهدی محمد بن سلمان عیان‌تر از قبل شده است. اگر سلف ملک سلمان در زمزمه‌های درگوشی با باراک اوباما، رییس‌جمهور پیشین ایالات متحده اصرار به استفاده از گزینه نظامی علیه ایران داشت و این جان کری، وزیر خارجه سابق امریکا بود که پرده از این عداوت برداشت، امروز محمد بن سلمان اندک ابایی از تهدید مستقیم همسایه شیعه و فارسی‌زبان خود ندارد. شاید بهترین تعبیر برای توصیف رابطه ایران و عربستان‌سعودی این باشد که دو کشور در حال تجربه جنگ سرد هستند. هر چند تهران و ریاض نبرد مستقیم و تن به تن را تجربه نمی‌کنند اما سعودی‌ها در حوزه‌های متفاوت شمشیرهای خود را علیه تهران از غلاف خارج کرده‌اند. تلاش‌های سعودی در چهار حوزه سیاسی، اقتصادی، نظامی و رسانه‌ای برای مغلوب کردن نظام جمهوری اسلامی ایران به پررنگ‌ترین شکل ممکن ادامه دارد. سعودی با دستاویز قرار دادن فعالیت‌های ایران در منطقه در قالب تلاشی سیاسی تهران را بازیگری مخرب می‌خواند و همه آنچه در چنته دارد برای به فروش رساندن این تعبیر به افکار عمومی به کار گرفته است. همزمان در حوزه اقتصادی، عربستان‌سعودی پشت تحریم‌های دونالد ترامپ، رییس‌جمهور امریکا پنهان شده و تمام تلاش خود را می‌کند تا در آستانه بازگشت تحریم‌های ثانویه امریکا که فروش نفت ایران را نشانه رفته، کسری نفت ایران در بازار بین‌المللی را جبران کند. در حوزه نظامی سعودی دست از هزینه‌سازی مادی و معنوی برای خود به اسم مبارزه با نفوذ ایران برنمی‌دارد. به ارتزاق گروه‌های تروریستی در سوریه پرداخت تا شاید با فربه کردن مخوف‌ترین جریان‌های تروریستی بتواند بشار اسد را که متحد شناسنامه‌دار ایران در منطقه می‌خواند، از تخت قدرت پایین بکشاند. در یمن با توسل به بمباران و گرسنه نگه داشتن زنان و کودکان می‌کوشد تا به آنچه نفوذ ایران در میان حوثی‌ها می‌خواند، پایان دهد. همزمان عربستان با تحریف واقعیت‌ها درباره برنامه موشکی ایران، شبه جزیره سعودی را به انباری از تجهیزات نظامی اروپایی و امریکایی بدل کرده است. در میان تمام این نبردها، محمد بن سلمان جبهه جدید دیگری هم برای مقابله با ایران تعریف کرده و آن بسط امپراتوری رسانه‌ای سعودی علیه ایران است.

صدای دشمن را به زبان فارسی می‌شنوید
با ایرانی‌ها به زبان فارسی سخن می‌گویند، از مردم می‌خواهند که در راستای تقویت ایده شهروند-خبرنگار از اعتراض‌های بادلیل یا بی‌دلیل خود فیلم گرفته و آن را در اختیار شبکه‌های تلویزیونی قرار دهند، دولت را تافته‌ای جدابافته از ملت می‌دانند و به تعمیق شکاف‌های موجود میان مردم و نظام دل بسته‌اند، از آزادی‌های فردی به عنوان نخستین و اولین حق یک شهروند یاد می‌کنند و برای ایرانی‌ها نسخه مبارزه تا احیای حقوق از دست رفته را می‌پیچند. این اقدامات تنها بخش کوچکی از تکنیک‌هایی است که عربستان‌سعودی در رسانه‌ای چون ایران اینترنشنال دنبال می‌کند. نکته قابل توجه این است که ایده و سرمایه به راه انداختن رسانه‌های فارسی‌زبان متعلق به ولیعهد کشوری است که در آن از انتخابات و حضور مردم در پای صندوق‌های رای خبری نیست، کشوری که جابه‌جایی قدرت در آن موروثی است، مردم آن چیزی به اسم قانون اساسی ندارند و کمتر از یک سال از روزی می‌گذرد که رانندگی برای زنان در آن ممکن شد. ایران اینترنشنال، ایندیپندنت فارسی و ‌ام‌بی‌سی رسانه‌های فارسی‌زبانی هستند که با پول و ایده سعودی به منظور تضعیف نظام جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کنند یا به زودی فعالیت خود را آغاز خواهند کرد. پیش از این نیز شرق‌الاوسط متعلق به سعودی اقدام به راه‌اندازی وب‌سایتی به زبان فارسی کرده بود. عربستان در حالی جنگ رسانه‌ای با ایران را کلید زده که محمدبن سلمان مخالفی معتدل چون جمال خاشقچی را تاب نیاورد و به منظور ساکت کردن وی فرمان
قطعه قطعه کردنش در کنسولگری سعودی در ترکیه را صادر کرد.

مخاطب هدف، جوانان ایرانی هستند
در ۶ ماه اخیر خبر ایجاد شبکه فارسی‌زبان‌ ام‌بی‌سی و ایندیپندنت فارسی با سرمایه عربستان‌سعودی سر و صدای بسیاری در رسانه‌های منطقه‌ای به راه انداخت. براساس آنچه مقام‌های سعودی در ماه اکتبر در اختیار رسانه‌ها قرار دادند، «‌ام‌بی‌سی» ایجاد شبکه فارسی‌زبانی که اقدام به تولید محتوای فارسی برای مخاطب ایرانی کند را در دستور کار قرار داده است. هرچند که مدیران ‌ام‌بی‌سی می‌گویند مخاطب هدف آنها تمام فارسی‌زبان‌ها در منطقه هستند اما ناگفته پیداست که این شبکه فارسی نیز قرار است همان راهی را برود که ایران اینترنشنال در یک سال گذشته طی کرده است. پیش از این تاریخ ۶ اکتبر برای آغاز به کار این شبکه اعلام شده بود اما ظاهر امر حاکی از این است که برنامه با تعویق پیش می‌رود. مسوولان این شبکه می‌گویند که پخش فیلم سینمایی، کمدی، برنامه‌های متنوع ورزشی و ترجمه فیلم‌های هالیوود و بالیوود به زبان فارسی را در دستور کار خود قرار داده‌اند. سخنگوی شبکه ‌ام‌بی‌سی می‌گوید که هدف از راه‌اندازی این شبکه تا پایان سال ۲۰۱۹ میلادی، تولید محتوا به زبان فارسی خواهد بود. از تحلیل محتوای برنامه‌هایی که مدیران این شبکه در نظر دارند، این‌گونه برمی‌آید که مخاطب اصلی این شبکه فارسی جوانان زیر ۳۰ سال ایرانی هستند. سخنگوی این شبکه در این باره می‌گوید: ما اعتقاد داریم که جوانان بیش از نیمی از جمعیت فارسی‌زبان‌ها در منطقه را شامل می‌شوند و باید شبکه سرگرمی-تفریحی برای آنها وجود داشته باشد.
گروه ‌ام‌بی‌سی پیش از این قریب به ۱۰ سال پیش برای راه‌اندازی شبکه فارسی تلاش‌هایی کرده بود اما شبکه فوق اقدام به تولید محتوا به زبان فارسی نمی‌کرد و تنها فیلم‌های هالیوودی را با زیرنویس فارسی در اختیار مخاطبان قرار می‌داد.

حقوق دو برابر سعودی به خبرنگاران ایرانی
حمایت مالی عربستان‌سعودی از شبکه فارسی‌زبان ایران اینترنشنال پس از حمله تروریستی اهواز که منجر به کشته شدن بیش از ۳۰ نفر شد بیشتر در معرض دید و قضاوت عمومی قرار گرفت. زمانی که این شبکه در نخستین ساعات وقوع حادثه تروریستی اهواز تریبون خود را در اختیار گروهی تروریستی و جدایی‌طلب قرار داد تا از همان تریبون مسوولیت این حمله را بپذیرد، ماهیت ایران اینترنشنال برای بسیاری از ایرانی‌ها مشخص شد. پس از پوشش خبری جانبدارانه ایران اینترنشنال از حادثه تروریستی اهواز بود که دیده‌بان رسانه‌های انگلیس (افکام) اعلام کرد ورود به پرونده خطای حرفه‌ای ایران اینترنشنال را بررسی می‌کند. در آن تاریخ، سعید کمالی دهقان خبرنگار گاردین در گزارشی به افشای رابطه مالی ایران اینترنشنال و عربستان‌سعودی پرداخت و نوشت: ورود افکام به پرونده فعالیت‌های ایران اینترنشنال در لندن نشان از افزایش نفوذ شبکه‌های مورد حمایت سعودی که در لندن مستقر هستند، دارد. می‌توان گفت که این شبکه‌ها به میدان مبارزه‌ای برای جنگ‌های نیابتی در خاورمیانه تبدیل شده‌اند. گاردین در بخش‌های دیگری از این گزارش نوشته بود که ایران اینترنشنال یکی از ایستگاه‌های تلویزیونی رو به ازدیاد مستقر در لندن است که تلاش می‌کند از این فاصله بر تحولات خاورمیانه تاثیرگذار باشد. در حال حاضر سوال‌هایی درباره منابع مالی ایران اینترنشنال و ارتباط‌های آن با عربستان‌سعودی مطرح شده است. ایران اینترنشنال فعالیت خود را از ماه مه سال ۲۰۱۷ و اندکی پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران آغاز کرد و به مجموعه بی‌بی‌سی فارسی و شبکه من و تو اضافه شد. ایران اینترنشنال برای کارمندان خود میانگین حقوقی بسیار بالایی در نظر گرفته و برخی از کارمندان آن می‌گویند که حقوق دریافتی آنها دو برابر حقوق رسانه‌های مشابه است. عادل عبدالکریم یکی از دو مدیر ایرانی اینترنشنال سعودی است و سابقه کار با رسانه‌های سعودی را نیز در کارنامه خود دارد. گاردین در بخش‌های دیگری از این گزارش به نقل از منبعی که با محمد بن سلمان ولیعهد سعودی کار کرده، می‌نویسد: پول موردنیاز ایران اینترنشنال که رقمی حدود ۲۵۰ میلیون دلار است از طرف سعودی پرداخت می‌شود. با وجود آنکه مشخص نیست خاندان سلطنتی در این پرداخت‌ها دست دارند یا پروژه متعلق به یک فرد حقیقی معمولی یا شخص حقوقی است اما ناگفته پیداست که یک سرمایه‌گذار معمولی و خصوصی دلیلی برای به خطر انداختن سرمایه خود در به راه‌اندازی رسانه‌ای مانند ایران اینترنشنال ندارد. حادثه تروریستی اهواز نخستین مورد برای محک استقلال رسانه‌ای چون ایران اینترنشنال نبود و پیش از این حادثه نیز این شبکه اقدام به پوشش زنده و وسیع برنامه‌های گروهک تروریستی مجاهدین خلق (منافقین) کرده بود. پس از عملکرد منفی ایران اینترنشنال در حادثه تروریستی اهواز چند نفر از کارمندان و خبرنگاران این شبکه ترک کار را به تداوم فعالیت در این شبکه ترجیح دادند. گاردین در ادامه گزارش خود از لندن به عنوان هاب رسانه‌های فارسی‌زبان در تبعید یاد کرده و تلویزیون من و تو را نزدیک به سلطنت‌طلب‌ها خواند. پیام اصلی برنامه‌ها در شبکه من و تو بر محور درخشان نشان دادن وضعیت ایران در دوره سلطنت پهلوی و پیش از انقلاب اسلامی متمرکز است. تلویزیون من و تو در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، ۳۳ میلیون ضرر کرد و البته از سال ۲۰۱۲ تاکنون این شبکه از افشای منابع مالی خود سرباز زده است.

فرزندان مشکوک ایندیپندنت
نقشه رسانه‌ای عربستان‌سعودی علیه ایران با اعلام قرارداد همکاری روزنامه اینترنتی ایندیپندنت، مستقر در بریتانیا با شرکت پژوهش و بازاریابی عربستان‌سعودی (SRMG) وارد ابعاد جدیدتری شد و البته بازتاب بیشتری هم در رسانه‌ها پیدا کرد. ریاض اعلام کرده که ثمر این همکاری، وب‌سایت‌های جدیدی به چهار زبان عربی، اردو، ترکی و فارسی خواهد بود. غسان بن عبدالرحمن الشبل، رییس گروه رسانه‌ای «SRMG» با خاندان سلطنتی عربستان‌سعودی ارتباط نزدیکی دارد و دارای نشریاتی است که برای دولت سعودی تبلیغ می‌کنند. اگرچه این گروه رسانه‌ای مالک چهار وب‌سایت جدید بوده و محتوای مدنظر خود را در این سایت‌ها تحت عنوان نام «ایندیپندنت» منتشر خواهد کرد، اما اعلام شده است که محتوای اخبار فارسی، ترکی، اردو و عربی نیز مبتنی بر استانداردهای اخبار و سرمقالات وب‌سایت انگلیسی‌زبان ایندیپندنت تهیه خواهند شد. البته با مرور زمان شک و شبهه‌هایی نسبت به این ادعا مطرح شده است.
روزنامه گاردین در تازه‌ترین گزارش خود نسبت به اینکه رسانه‌های متولد شده از ایندیپندنت به زبان‌های غیرانگلیسی استانداردهای ایندیپندنت را رعایت نکنند، نوشته است: در معامله‌ای که روزنامه ایندیپندنت با یک شرکت سعودی برای راه‌اندازی سایت‌های چندزبانه تحت نام تجاری «ایندیپندنت» امضا کرده، اما و اگرها و البته نگرانی‌هایی مطرح شده است. استقلال رسانه‌ای و بی‌طرفانه عمل کردن بخش سردبیری چهاررسانه‌ای که قرار است به زبان‌های فارسی، ترکی، اردو و عربی منتشر شود زیر سوال رفته است. بر همین اساس دو نامزد مورد نظر برای نظارت بر سایت جدید فارسی‌زبان این شرکت به گاردین گفته‌اند که از همکاری با این شرکت صرف‌نظر کرده‌اند، زیرا آنها قانع نشده‌اند که فعالیت وب‌سایت‌های زیرنظر این شرکت، مطابق با استانداردهای موجود در ایندیپندنت باشند. براساس معامله‌ای که در اوایل سال جاری اعلام شد، قرار شد ایندیپندنت نام تجاری خود را به یک ناشر عربستان‌سعودی که ارتباطات نزدیکی با شاهزاده «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان دارد، بدهد. ولیعهد جوان در هفته‌های اخیر و پس از قتل «جمال خاشقجی» روزنامه‌نگار منتقد توسط مقامات امنیتی سعودی، تحت انتقاد شدید قرار گرفته است. براساس این معامله، گروه سعودی پژوهش و بازاریابی (SRMG) کارکنان خود را به سایت‌های مستقل که تحت سربرگ روزنامه ایندیپندنت کار می‌کنند، منتقل می‌کند. این بولتن که قرار است در ماه‌های آینده راه‌اندازی شود، به زبان‌های عربی، ترکی، اردو و فارسی منتشر خواهد شد. رییس سابق این شرکت، تابستان امسال به عنوان وزیر فرهنگ عربستان‌سعودی برگزیده شد.

کمک ناشر سعودی به تونی بلر
براساس ترجمه سایت جماران از گزارش گاردین، گروه سعودی پژوهش و بازاریابی با اهداف سیاسی و روابط دولتی عربستان‌سعودی پیوند خورده است و فعالیت‌های آن فراتر از یک ناشر سنتی است. SRMG همچنین پیش از شراکت با ایندیپندنت، به تامین بودجه صندوق «موسسه تغییر جهانی تونی بلر» کمک می‌کرد و گزارش شده که مبلغی معادل ۱۰ میلیون دلار
(۷.۶ میلیون پوند) به برنامه نوسازی عربستان‌سعودی کمک مالی کرده است. این نگرانی‌ها درباره رویکرد سایت‌های جدید متصل به ایندیپندنت در حالی مطرح می‌شود که «کریستین برورتون» سردبیر ایندیپندنت اخیرا به کارکنان مستقر در لندن اطمینان داده است که سایت‌های جدید با وجود پیوندهای خود با دولت عربستان‌سعودی، «مستقل و بی‌طرف» هستند.

انصراف ناظرها با طرح نام سعودی
اما دو فردی که از سوی ایندیپندنت برای نظارت بر سایت فارسی‌زبان این گروه -که مخاطب آن خوانندگان ایرانی بودند- درخواست کار داده بودند، اظهار داشتند که پس از آنکه دریافتند اطمینان کافی وجود ندارد که مطالب این سایت به دولت عربستان‌سعودی وابسته نباشد و از این کشور جانبداری نکند، درخواست خود را پس گرفتند. آنها به این موضوع اشاره کردند که عربستان‌سعودی در سراسر خاورمیانه با ایران وارد جنگ نیابتی شده است.
یک منبع آگاه در این باره به گاردین می‌گوید: در گفت‌وگوهای اولیه با مدیران در ایندیپندنت، روشن شد که انتشارات اصلی یعنی خود ایندیپندنت تنها درگیر چرخه انتشار روزمره خواهد بود. همزمان خبرهایی رسیده مبنی بر اینکه بلومبرگ هم مجوز استفاده از نامش را برای راه‌اندازی یک کانال تلویزیونی به SRMG داده است. موفقیت سرمایه‌گذاری ایندیپندنت در بخش زبان‌های خارجی به کارکنان انتخاب شده توسط SRMG بستگی دارد که محتوای زبان محلی را تولید کنند. گاردین مطلع شده که یک روزنامه‌نگار ایرانی به نام «کاملیا انتخابی‌فرد» توسط SRMG برای وب‌سایت فارسی‌زبان ایندیپندنت انتخاب شده که احتمال می‌رود مقر آن در نیویورک باشد. او برای شبکه خبری تلویزیونی ایران اینترنشنال مستقر در لندن کار می‌کرده که گاردین دریافته بودجه‌اش را دادگاه سلطنتی عربستان تامین می‌کند. به محض ناپدید شدن جمال خاشقجی، انتخابی فرد هم مسیر با سعوی‌ها پیام‌هایی را در توییتر بازنشر کرده بود که احتمال قتل او را کمرنگ نشان دهد.
هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که وب‌سایت انگلیسی زبان اصلی ایندیپندنت پوشش خبری خود را بر حمایت از حکومت سعودی منطبق کرده باشد. این روزنامه انگلیسی اخیرا خبرنگاران بیشتری در خاورمیانه استخدام کرده است، در حالی که «جورج اوزبورن» ویراستار «ایوینینگ استاندارد» در دفاع از خاشقجی سخن گفته است.

وقتی برای افشای دخالت سعودی در امور داخلی ایران
قتل جمال خاشقچی روزنامه‌نگار سعودی در کنسولگری عربستان در ترکیه بار دیگر و البته شاید این‌بار قوی‌تر از گذشته نگاه‌ها را به سمت خاندان سعودی و رفتارهای مخرب و خارج از عرف آنها در سطح بین‌المللی چرخانده است. چهره‌هایی چون محمد بن سلمان و عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان، ایران را به دخالت در امور داخلی کشورهای عربی متهم می‌کنند در حالی که شخص ولیعهد به هر طریق ممکن در حال تلاش برای ایجاد آشوب و ناآرامی در داخل ایران است. شاید اگر موج رسانه‌ای که علیه عربستان‌سعودی به دلیل قتل یک روزنامه‌نگار در ۱۰ روز اخیر در سطح بین‌المللی به راه افتاده به مدد حق‌السکوت‌های سعودی فروکش نکند، از این پس رسانه‌هایی چون ایندیپندنت که اسناد بده و بستان‌های مالی هر چند غیرمستقیم آنها با سعودی منتشر شده راهی متفاوت‌تر را در حوزه رسانه طی کنند و افشاگری‌ها درباره تلاش‌های سعودی برای دخالت در امور داخلی ایران سرعت بیشتری بگیرد.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here