زمان انتشار : ۲۲ مهر ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۱:۳۴ | کد خبر : 475101 |

یک پژوهشگر کودک و رسانه:رسانه ها بچه ها را به سمت کارهای تفکر برانگیز ببرند

شفقنا رسانه- تولید محتوای رسانه ای برای کودکان و نوجوانان همواره از حساسیت های خاصی برخوردار است با توجه به اینکه در حال حاضر فضای مجازی برای ورود این گروه سنی مهیاست ضروری است تا رسانه های رسمی با فراهم کردن ظرفیت رسانه ای خود ، مطالب آموزشی مناسبی  جهت جذب آن ها فراهم کنند. با این حال رسانه در تولید مطالب و سوژه یابی شان باید به چه نکاتی توجه کنند؟

 

فاطمه نوری راد؛ پژوهشگر کودک و رسانه در این باره به شفقنا رسانه می گوید: اگرچه برای این مسئله عملکرد تلویزیون ، مطبوعات و نشریات هر کدام متفاوت است ولی به عقیده من مهمترین کاری که رسانه ها به صورت کلی باید انجام دهند این است که بچه ها را به سمت کارهای پرمحتوا و تفکر برانگیز ببرند. کاری که در رسانه های ما وجود ندارد. رسانه ها باید از این مدل سنتی آموزشی که تعلیم و تربیت را به شیوه مستقیم و پندگونه مورد هدف قرار می دهد، بپرهیزند و برنامه های مشارکتی را مورد نظر قرار دهند.

نوری راد با انتقاد به تبلیغات صداوسیما در وسط برنامه های کودک و نوجوان می گوید: رسانه های ما بخصوص صداوسیما باید این مسئله را رعایت کنند که برای کودکان تبلیغ نکنند. تبلیغ برای کودکان در همه جای دنیا جرم است. حتی اگر تبلیغ به عنوان آیتم جدا باشد هم جرم است چه برسد به اینکه ما در تلویزیون وسط آیتم نمایشی که برای کودک ترتیب داده ایم تبلیغ می کنیم. یعنی در برنامه عموپورنگ قرار بوده  آیتم درباره باادبی باشد ولی می بینیم وسط آیتم تبلیغ خوراکی -آن هم از نوع غیر مجاز آن- می شود یا وسط آیتم نمایشی عموهای فیتلیه ای تبلیغ ماکارونی می کنیم. این اجحاف و ظلم بزرگی در حق بچه ها است. چون این بچه ها مخاطب خاص پیام های رسانه ای بخصوص رادیو و تلویزیون هستند و بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرند.

او ادامه می دهد: برنامه ها باید برای رنج های سنی مختلف، مشخص باشد. البته الان شبکه پویا این کارها را انجام می دهد. یعنی اعلام می کند که خردسال عزیز برنامه شما تمام شده است و برنامه بعدی شروع می شود. این باعث می شود که کودک از صبح تا شب پای تلویزیون نباشد و همه چیز را نبیند. البته بخش بزرگی از این قضیه به مدیریت خانواده برمی گردد. بخشی از آن هم بر عهده رسانه است.

بعضی از کارشناسان این نکته را مطرح می کنند که نیاز است تا رسانه های مکتوب و آنلاین صفحه ای را به کودک و نوجوان اختصاص دهند. فکر می کنید باید در این صفحات به چه مسائلی توجه شود؟ این پژوهشگر حوزه کودک و رسانه پاسخ می دهد: رسانه ها باید در این زمینه دو نکته را مورد نظر قرار دهند. آیا می خواهند مطلب برای کودک و نوجوان بنویسند یا در مورد کودک و نوجوان؟ الان صفحاتی هم که در این زمینه در خبرگزاری ها درست شده مطلب درباره کودک و نوجوان است، درصورتی که یک خبرگزاری وقتی بخواهد برای کودک و نوجوان کار انجام دهد باید مطالب آن ها را بگذارد. به عنوان مثال از بچه ها بخواهد که مطالب مربوط به مدرسه را برایشان بفرستند. این کار باعث می شود تا میل به نویسندگی در بچه ها و تفکر خلاقشان بیشتر شود. ولی خیلی از رسانه ها مطلب درباره کودک و نوجوان کار می کنند و این مطالب بیشتر به درد خانواده هایشان می خورد .

او ادامه می دهد: این مسئله در فیلم ها هم وجود دارد. خیلی از فیلم هایی که با تم اجتماعی و یا موضوعات تلخ ساخته می شود، برای کودک نیست. بلکه درباره کودک  ، رفتار و نگرش او است. یعنی برای این ساخته شده تا بزرگسال یا جامعه شناس آن را ببینند و تحت تاثیر آن قرار بگیرند. فیلمی نیست که کودک و نوجوان آن را ببیند و لذت ببرد. این مسئله درباره رسانه های مکتوب هم وجود دارد. به عنوان مثال روزنامه ها صفحه آموزش و پرورش دارند. مثل کیهان بچه ها مطلب برای بچه ها نمی نویسند، بلکه درمورد آن و اتفاقاتی که برایشان افتاده می نویسند.

او پیشنهاد می‌دهد: مطالب این صفحات باید از دل دغدغه های کودکان و نوجوانان بیرون بیاید. مثلا صفحه آموزشی، علمی، سرگرمی، بازی آموزی، داستان و… داشته باشد. یعنی صفحات متنوعی در حد فهم بچه ها ، با زبان آن ها ، تکنیک های خلاقانه ، رنگ بندی و تصویر بندی خاص وجود داشته باشد.

یکی از نکات کمتر دیده شده در مطبوعات و رسانه کودک توجه به تفاوت‌های اقلیمی، محلی، طبقه‌ای و … است. رسانه برای این مسئله چکار باید بکند؟ نوری راد پاسخ می دهد: چه رسانه های آنلاین و چه مکتوب در این زمینه عملکردشان فاجعه بوده است. ما این مسئله را درباره همه اقوام داریم که تصویرخود را در رسانه بخصوص رسانه ملی نمی بینند. یکی از بچه های دانشگاه علامه طباطبایی پایان نامه ای درباره تاثیر تبلیغات بازرگانی بر نیازهایی که برای کودکان شکل می گیرد انجام داده بود. تعدادی از مصاحبه شونده های کودک در این پایان نامه گفته بودند که دوست ندارند در روستا زندگی کنند چراکه بچه های شهر نشین امکانات بیشتری دارند ، شهر بازی می روند و… . یعنی می خواهم بگویم رسانه تصویری درست کرده که نیاز کاذب ایجاد می کند. کودک و نوجوان هم مخاطب خاص رادیو و تلویزیون هستند و سریع تر تحت تاثیر قرار می گیرند. رسانه ها هم که قدرت تفکر نقادانه را در بچه ها پرورش نداده اند و این باعث می شود تا بچه ها از محیطی که در آن زندگی می کنند احساس سرخوردگی داشته باشند و فکر کنند افرادی که در رسانه می بینند زندگی خارق العاده ای دارند. بزرگسال ها هم فریب برنامه های تبلیغاتی رسانه ها را می خورند چه برسد به بچه ها.

او ادامه می دهد: بچه ها این توانایی را ندارند که فکر کنند رسانه همه واقعیت را نمی گوید. فکر می کنند هر تصویری که در رسانه نشان داده می شود واقعیت است و یک کودک شهری فلان ویژگی ها را دارد. حتی در فیلم هایمان خیلی کم به این مسئله توجه شده است. بنابراین رسانه باید همانقدر تصویر بچه شهری را نشان می دهد همانقدر هم تصویر بچه روستایی را نشان دهد. همانقدر تصویر لذت بخش از زندگی شهر و رفاه آن را نشان می دهد باید تصویری لذت بخش هم از زندگی روستایی نشان دهد. از تبلیغات بازرگانی گرفته تا برنامه ها و فیلم هایمان  کلی ضد ارزش به بچه ها نشان می دهیم و این کم کم فرهنگ جامعه روستایی را تغییر می دهد. درصورتی که اگر این فرهنگ جامعه روستایی را به خوبی ترویج کنیم، بر روی بچه های شهری هم تاثیر می گذارد.

با توجه به این که این روزها سرگرمی خیلی از بچه‌ها استفاده از تکنولوژی‌های جدید ارتباطی است. رسانه چکار کند تا کودکان را به سمت خود ترغیب کند و از دور رقابت با تکنولوژی‌های جدید خارج نشود؟ این پژوهشگر حوزه کودک و رسانه پاسخ می دهد: بخش عمده ای از این مسئله قبل از رسانه به نقش خانواده ها برمی گردد.  بخش دیگری هم این است که رسانه های ما می توانند محتوای جذاب و کمتر منفی به بچه ها نشان دهند. رسانه های ما مطالبی هم که تولید می کنند همه یک سویه است. به عقیده من رسانه ها می توانند برنامه هایی برای بچه ها و خانواده ها درباره سواد رسانه ای بگذارند. با این حال بار این مسئولیت بیشتر بر دوش خانواده است تا رسانه.

او تاکید می کند: خانواده باید کتاب خوانی را برای بچه ها جذاب کند. بازی های سنتی را که بچه ها در آن تحرک دارند و ارزش های اجتماعی مثبت یاد می گیرند برایشان جذاب تر کند. اگر من به بچه ام بازی سنتی یاد دهم یا وقت بگذارم تا با او بازی کنم طبیعتا او را به دست تلفن همراه و بازی های رایانه ای نمی سپارم تا تربیت شود.

نوری راد با انتقاد به سیستم مدارس و عدم توجه به مهارت آموزی می گوید: از طرفی سیستم مدارسمان حفظیات محور است و قصد داریم مانند هارد داده ها را در ذهن بچه ها حک کنیم. اگر مدارسمان مهارت محور بودند همانطور که مهارت های شهروندی را آموزش می دادند، مهارت های سواد رسانه ای و استفاده از رسانه ها را هم به بچه ها یاد می دادند، آن هم نه برای پایه دهم بلکه باید از همان پیش دبستان پیگیر این فعالیت ها می بودند. ولی چون امیدی به هیچ نهادی از جمله مدرسه، رسانه و… ندارم می گویم که خانواده ها خود دست به کار شوند.

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here