زمان انتشار : ۱۸ مهر ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۵:۴۰ | کد خبر : 474994 |

حاشیه‌های FATF به زمین رسانه‌ها کشیده شد/ تحلیل‌های چهارشنبه را بخوانید

شفقنا رسانه- بحث‌های جناحی در تصویب FATF که در انتخاب تیترها تا حدی خود را نشان داده بود؛ امروز هم در پشت صحنه‌ی تیترها و چینش صفحه‌ی اول روزنامه‌ها دیده شد. سیاست‌روز در واکنش به مطلب دیروز آفتاب یزد (اینجا) درباره‌ی نقش دولت نهم و دهم در پیگیری این لوایح، مصاحبه‌ای با معاون سابق رسانه‌ای شورای عالی امنیت ملی در دوران سعید جلیلی دبیر وقت این شورا ترتیب داد که ادعا کرد: « این لوایح مطالبات غربی‌ها بود از قدیم هم بوده اما مهم است که دولت قبل نه آن را مصوب کرد و نه اجرا کرد. و یکی از دوره پولی و مالی کنوانسیون‌ها مطرح می‌شد، اصلا چون کنوانسیون همین مسایل را داشت دولت قبل به آن نپیوست. اما دولت روحانی به آن پیوسته است. دولت قبل دنبال شفافیت مالی دورن نظام و استفاده درست از شفافیت بود نه شفافیت برای غربی‌ها.»

وطن امروز و کیهان که هر دو از هیئت نظارت بر مطبوعات تذکر گرفته‌اند، تیتر یک خود را به این موضوع اختصاص دادند. وطن امروز به جای عکس یک، کادری سفید کار کرد و در گوشه‌ی پایین سمت چپ از «تیغ بنفش» نوشت. در متن هم علاوه بر متن کتبی تذکر، توضیحاتی درباره‌ی عکس و تیتر روز دوشنبه ۱۶ مهر ارائه داد(اینجا) که مهمترین مورد تذکر هیئت نظارت به این روزنامه بوده است. علاوه بر این روزنامه هم ترکیب اعضای این هیئت را نقد کرد و هم ادعاهایی درباره‌ی نقش حسین انتظامی در تصمیم‌گیری‌های این هیئت مطرح شد و رسانه‌های دیگر هم از این کنایه‌ها در امان نماندند(اینجا). در بخشی از متن درباره‌ی دلایل انتخاب تیتر و عکس و رفع ابهام نوشته شد: «…همانگونه که گفته شد تیتر «وطن‌امروز» درباره تصویب لایحه CFT در مجلس، در واقع اشاره به یک فرآیند و شبکه تصمیم‌‌‌گیری در کشور بوده است که محصول آن امتیازدهی یا به قول عامیانه‌تر باج‌دهی به غرب است. ترکیب افراد حاضر در عکس و همین‌طور ترکیب روتیتر، تیتر بالا و روتیتر و تیتر پایین صفحه کاملا نشان می‌دهد مخاطب تیتر «وطن‌امروز» یک شخص خاص نیست. کما اینکه در عکس انتخاب شده، رئیس مجلس در حاشیه قرار گرفته و اصطلاحا تصویر او مات شده و تمرکز اصلی عکس روی چهره محمدجواد ظریف است. بنابراین از نظر «وطن‌امروز» نقش اصلی در رویکرد امتیازدهی را دولت و وزارت امور خارجه، و نقش دوم را مجلس داشته است.این البته موضوع پنهانی نیست. رویکرد و راهبرد مشترک دولت و اکثریت مجلس در اعتماد به غرب و به دنبال آن دادن امتیازهای بی‌شمار هم در ماجرای برجام و تصویب ۲۰ دقیقه‌ای آن در مجلس و همین‌طور درباره لوایح مربوط به FATF کاملا آشکار شده است. در عکس منتشرشده در صفحه یک «وطن‌امروز» مورخ دوشنبه ۱۶ مهرماه نیز هم علی لاریجانی و هم محمدجواد ظریف به تصویر کشیده شده بودند تا مشخص شود منظور یک شخص نیست، بلکه یک رویه است. اما استفاده از عبارت عابر، به واسطه ماهیت لایحه CFT بوده است. آنگونه که حامیان این لوایح تبلیغ می‌کردند این لایحه منجر به عادی شدن مناسبات بانکی ایران و اتصال ایران به شبکه جهانی بانکی می‌شود. با این حال اما به اعتقاد «وطن‌امروز»، این لایحه صرفا کانال و مجرای امتیازدهی ایران را بزرگ‌تر و عمیق‌‌‌‌‌‌تر کرده است. به عبارتی مفهوم و منظور «عابرباج» آن است که ایران به شبکه شتابی وصل شده که خروجی آن دادن امتیاز یا به به قول عامیانه‌‌‌‌‌‌تر باج است. «وطن‌امروز» برای آنکه نشان دهد تصویب CFT منجر به روان شدن مناسبات بین‌المللی بانکی ایران نمی‌شود، جمله محمدجواد ظریف را که گفته بود نه او نه حسن روحانی تضمینی نمی‌دهند الحاق ایران به CFT مشکلات بانکی را حل کند به عنوان تیتر دوم خود و در کنار تصویر ظریف منتشر کرد. تیتر «ظریف: تضمین نمی‌دهیم» در واقع تاییدی است بر منطق و استدلال «عابرباج». یعنی آنکه خود وزیر امور خارجه نیز اذعان دارد تصویب CFT منجر به گشایش‌‌های اقتصادی نمی‌شود. اینها تکنیک‌‌های اولیه فعالیت ژورنالیستی است و به نظر می‌رسد اعضای هیات نظارت باید نسبت به این بدیهیات ژورنالیسم احاطه داشته باشند. البته برخی اعضای هیات نظارت بر مطبوعات خود فعالیت و سابقه رسانه‌ای دارند و قاعدتا با این بدیهیات آشنا هستند. پس دلیل رفتارهای‌شان در مجازات رسانه‌‌های منتقد چیست؟ آیا «استتار توهین به رئیس مجلس» صرفا توجیهی برای فشار قضایی به رسانه منتقد دولت است؟»

کیهان هم رویکرد مشابه وطن امروز نسبت به تذکر هیئت نظارت بر مطبوعات نشان داد. در تیتر یک دوقلوی خود نوشت: «افسار دلار را دولت پاره کرد»«از کیهان شکایت کردند!». در متن هم موارد شکایت‌های قبلی از این روزنامه را مرور کرد و در بخشی از توضیح تیتر روز یکشنبه ۸ مهر(اینجا) نوشت:« …نخست آنکه گزارش کیهان روایت امر واقع بوده است، یعنی از نرخ ارز همگان اطلاع دارند و این که قرار بود برجام همه مشکلات از جمله آب خوردن مردم را حل کند ولی نه تنها این گونه نشد که با رسیدن نرخ دلار به ۱۸ هزار تومان مردم در به دست آوردن مایحتاج اولیه خود نیز به تنگنا و مشکل برخوردند، مشکلاتی که پیش از برجام خبری از آن‌ها به این صورت نبود.کیهان در گزارش خود پرسیده بود با برجام که قرار بود مشکلات اقتصادی را حل کرده ارزش ریال را در برابر ارز‌های خارجی از جمله دلار بالا ببرد شاهد دلار ۱۸ هزار تومانی هستیم با FATF چه سرنوشتی در انتظار مردم ایران خواهد بود؟! آیا بیم دادن مسئولین از امری که واقع شده است مستحق تذکر و ارسال پرونده یک روزنامه به دادگاه است؟!نکته اینجا است که قطعا تهدید و فشار علیه کیهان سوء مدیریت اقتصادی دولت را نمی‌پوشاند و پاسخگوی دردهای مردم و مشکلات معیشتی آنان نیست.مسئولین وضعیت اقتصادی را رها کرده‌اند به روزنامه‌ها تذکر می‌دهند!نکته دیگر این که تذکر به کیهان شبیه آن است که فردی در خیابان فریاد بزند و خبر از وقوع جنایتی داده و یا نسبت به رخ دادن اتفاقی در آینده هشدار دهد ولی نیروهای مسئول به جای آن که جانی را بگیرند و یا جنازه را از خیابان جمع کنند فردی که خبر از جنایت داده است را دستگیر و یا احضار کنند…»(اینجا) با توجه به اعتراض این دو روزنامه به تذکرهای دریافت شده مثل ابهاماتی که دیگر رسانه‌ها هم پیش از این مطرح کرده‌اند، خوب است هیئت نظارت بر مطبوعات اقداماتی در راستای شفاف‌سازی در این زمینه انجام دهد. حضور مدیران مسئول یا سردبیران در زمان تصمیم‌گیری درباره‌ی رسانه‌ی آنها و فرصت توضیح درباره‌ی تیتر، عکس یا مطلب می‌تواند از بسیاری اتفاقات جلوگیری کند. بارها پیش‌آمده رسانه‌ای توقیف شده، افراد زیادی بیکار شده‌اند، و روند طبیعی فعالیت آن رسانه مختل شده است اما بعد در دادگاه مجرم شناخته نشده‌اند. چه بسا اگر پیش از تصمیم‌گیری فرصت توضیح ارائه می‌شد، اساسا مسئله به تذکر، توقیف و دادگاه کشیده نمی‌شد. علاوه بر این خوب است روند مذاکرات و تصمیم‌گیری‌ها با حضور خبرنگاران علنی برگزار شود، حداقل بخشی از آن که ارتباطی به حریم خصوصی افراد ندارد و مشخص می‌کند رای و نظر چه کسانی درباره‌ی سرنوشت مطبوعات تصمیم‌گیری می‌کند. چنین روال‌هایی هم در راستای پاسخگو شدن مسئولان در قبال تصمیم‌هایشان است، هم ابهام و اعتراض بعدی رسانه‌ها را کمتر می‌کند.

+اتاق شیشه‌ای هیات نظارت بر مطبوعات؛ ممکن یا محال؟

+انتظامی: مشروح مذاکرات هیئت نظارت بر مطبوعات باید منتشر شود

همشهری هم مطلب کوتاهی برای تیتر یک انتخاب کرد و پرسید: «چه کسانی خواستار گران شدن دلار هستند؟» در متن هم با اشاره به افزایش قیمت دلار بعد از تصویب لوایح FATF در مجلس شورای اسلامی این ادعا را مطرح کرد که: «…در واقع نمایندگان مجلس به این موضوع پی بردند که تصویب‌نشدن این قانون می‌تواند جریان ورود و خروج ارز و همینطور جریانات آینده ارز را در ایران محدود کند و به عاملی برای رشد قیمت دلار تبدیل شود زیرا به لحاظ اقتصادی بین کاهش ذخایر ارزی ایران و افزایش قیمت دلار رابطه وجود دارد و هرچه محدودیت بیشتری در ورود ارز به کشور ایجاد شود، قیمت دلار هم بیشتر رشد خواهد کرد. در چنین شرایطی اما نظریه مخالفان قانون ‌FATF با استناد به اینکه برجام قیمت دلار را تا ۱۸هزار تومان بالا برده، در‌تلاشند از طریق بازی در زمین دلار اثبات کنند که تصویب قانون ‌FATF می‌تواند به افزایش قیمت دلار منجر شود و به نوعی از طریق ابزارهای اقتصادی، گروه‌های فشار سیاسی را برای تأیید‌نشدن این قانون در شورای نگهبان فعال کنند. حال پرسش فعالان اقتصادی این است که چه‌کسی برجام را بی‌اثر کرد؟ و گروهی که به‌دنبال تکمیل حصر اقتصاد ایران از مسیر رد ‌FATF است، در افزایش قیمت دلار چه منافعی را دنبال می‌کند؟»

علاوه بر این روزنامه‌های همشهری، هفت‌صبح و آفتاب‌یزد به آوار شدن دیوار یکی از مدارس بر سر یکی از کودکان در کردستان پرداختند. دو روزنامه‌ی اولی عکسی از ایرنا که کیف و چهره‌ای از دخترک در موبایل را نشان می‌دهد، انتخاب کردند و هفت صبح به روال همیشه برای قرار دادن تیترها و حفظ تناسب صفحه‌اش عکس را برگرداند. شاید این کار در انتقال معنای این عکس تاثیری نداشته باشد و عکس هم خبری نیست اما به طور کلی بهتر است در اصل عکس کمتر دست برد و به جای آن عکس دیگری انتخاب کرد. همشهری هم گزارشی علاوه بر روایت خانواده‌ها از حوادث اخیر این چنینی، نگاهی به وضعیت نوسازی مدارس داشت که رویکرد کلی مطلب خوب است و نباید با آن موردی و وابسته به اتفاقات روز برخورد کرد. بهتر است مشکلات این بخش در روزهای آینده پیگیری شود. آفتاب یزد هم عکسی از دنیا ویسی را به صفحه اول آورد و پرسید چرا مسئولان عذرخواهی نکرده‌اند و استعفا نداده‌اند. نکته‌ی مهمی که باید به آن دقت شود، پیگیری مشکلات تا حل شدن آنهاست. توضیحات سردبیر روزنامه را برای انتخاب این عکس می‌توانید اینجا بخوانید.

شرق، خراسان، اعتماد، ابتکار و ایران هم به خبر استعفای نیکی هیلی سفیر امریکا در سازمان ملل متحد پرداختند که به جز شرق همه تقریبا یک عکس را انتخاب کردند. بین تیترها ایران و اعتماد رویکرد بهتری داشتند از این منظر که اطلاعاتی به مخاطب درباره‌ی رویه‌ی کاری او نسبت به ایران ارائه دادند وگرنه نوشتن ساده «خداحافظی با ترامپ» یا مشابه این ترکیب چه جذابیتی برای مخاطب می‌تواند داشته باشد.

امیرعلی ابوالفتح در سرمقاله اعتماد هم در تحلیل چرایی این استعفا گمانه‌زنی‌های موجود را بررسی کرد و در بخشی از آن نوشت: «…از یک طرف رفتن نیکی هیلی از دولت می‌تواند برای ایران حایز اهمیت باشد. هیلی یکی از شخصیت‌های بسیار ضد ایرانی بود که نمایش‌های متعددی علیه ایران اجرا کرد. او قطعاتی از تعدادی تجهیزات نظامی را در زیر زمین پنتاگون به نمایندگان کشورهای عضو شورای امنیت نشان داد و ادعا کرد که متعلق به ایران هستند و در هر سخنرانی خود در شورای امنیت نیش و طعنه‌هایی تند به ایران می‌زد. شاید خروج یک ضدایرانی از دولت امریکا تا حدی به نفع ایران ارزیابی شود. اما باز هم نمی‌توان مادامی که جانشین او مشخص نشده است، در این مورد ارزیابی جدی داشت، چرا که نیکی هیلی در برابر افرادی مانند جان بولتون، مشاور امنیت ملی رییس‌جمهور امریکا، منعطف‌تر و منطقی‌تر محسوب می‌شد. سابقه نشان می‌دهد که نمی‌توان به این جایگزینی‌ها دل‌بست، چرا که چه در مقام وزارت خارجه و چه در مقام مشاور امنیت ملی، بعد از برکناری افراد متعادل‌تر، شاهد جانشینی افرادی تندروتر بودیم. این احتمال وجود دارد که فردی همسوتر با جان بولتون جایگزین نیکی هیلی شود و تیم ضدایرانی و ضدبرجامی سیاست خارجی امریکا که بعد از مایک پمپئو و جان بولتون، ضلع سوم تازه‌ای پیدا کند. باید منتظر تصمیم دونالد ترامپ برای جانشین نیکی هیلی ماند تا بتوان در مورد رویکرد آینده امریکا در سازمان ملل متحد، ارزیابی دقیق‌تری ارایه داد.»

سازندگی و فرهیختگان از دو جناح سیاسی مختلف تحلیل مشابهی درباره‌ی احتمالات جابه‌جایی در کابینه مطرح کردند. اولی آن را «تکثیر نوبخت در دولت» خواند و دومی از «تغییر به نفع نوبخت» نوشت. سازندگی پیشنهادات خود را برای تغییر در کابینه مطرح کرد که با توجه به کارکرد حزبی روزنامه فراتر از یک نوشته‌ی مطبوعاتی می‌تواند تلقی شود و فرهیختگان از«کشمکش» بین دو حزب کارگزاران سازندگی و اعتدال و توسعه نوشت که نگاه به تیتر امروز سازندگی تایید وجود این اختلاف‌نظرها به نظر می‌رسد.

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here