زمان انتشار : ۲۸ شهریور ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۳:۱۲ | کد خبر : 474286 |

باهنر: رسانه‌ها در ایام محرم از تکنیک‌های حرفه‌ای برای انسجام اجتماعی استفاده کنند

شفقنا رسانه-زهرا حکیمی: این روزها با نوسانات بازار ارز و افزایش قیمت‌ها شاهد ناامنی در وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم هستیم. از طرفی هم ناامنی معیشتی می‌تواند بیشترین صدمه را به نظام اخلاقی و ارزشی یک جامعه بزند. به همین خاطر جامعه نیازمند نیروهایی است تا روح جمعی و هویت دینی را در میان مردم تقویت و بازتولید کنند. نقش رسانه‌ها در این زمینه چیست؟ چقدر می‌توانند در ایام محرم به بازتولید هویت دینی- اجتماعی و انسجام اجتماعی کمک کنند؟

ناصر باهنر ، عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق(ع) در این باره به شفقنا رسانه می‌گوید: رسانه‌ها کارکردهای مختلفی دارند که از جمله این کارکردها، دینی است. کارکردهای دینی هم به چند بخش تقسیم می‌شوند از جمله کارکرد ارشادی. کارکرد ارشادی به این معنا است که رسانه سعی می‌کند در احساسات و رفتار مخاطبانش تأثیرگذار باشد. این تأثیرگذاری در احساس و رفتار از روش‌های مختلفی صورت می‌گیرد. ما در نظریه‌های ارتباطات، نظریه‌ای داریم و در آن مطرح می‌کند که رسانه‌ها الگوها و قالب‌هایی را معرفی می‌کنند که می‌توانند برای مخاطبانشان نوعی از سبک زندگی را معرفی کنند.

او ادامه می‌دهد: البته رسانه‌ها کارکردهای دیگری هم از جمله آموزشی، سرگرمی و … هم دارند. بنابراین همه این کارکردها می‌توانند برای مخاطبان الگوهایی از سبک زندگی و رفتارهای اجتماعی را معرفی کنند. بخصوص برای نسل جوان بسیار تأثیرگذار خواهد بود. نباید از نظر دور داشت که جدای از رسانه‌های جمعی نظام‌های دیگری هم در جامعه مشغول معرفی این الگوها هستند. نظام‌هایی مثل خانواده، مدرسه، گروه‌های همسالان و… . همه این‌ها سعی می‌کنند تا الگویی از رفتارهای اجتماعی و سبک زندگی از قواعد بازی را به مخاطبانشان معرفی کنند. ایام عاشورا، ایامی است که مردم بازگشت جدی به دین می‌کنند. به همین دلیل رادیو و تلویزیون در این ایام با استفاده از الگوهای مناسب می‌توانند بسیار مؤثر عمل کنند.

باهنر توضیح می‌دهد: جدای از رسانه‌های جمعی، توصیه‌ای که می‌توان به مردم کرد این است تا سعی کنیم در ارتباطات رو در رو و شفاهی این الگوها را مد نظر قرار دهیم. فرض کنیم رسانه‌های جمعی کار خود را انجام دهند ولی خانواده و یا مدرسه این کار را انجام نمی‌دهد. طبیعتاً تفاوت الگوها به این مسیر لطمه خواهد زد. از طرف دیگر بسیج و انسجام اجتماعی یکی دیگر از کارکردهای رسانه‌ها است. ولی وقتی ما از یک دیدگاه فرهنگی به حوزه ارتباطات نگاه کنیم طبیعتاً وقتی رسانه موفق است که با لحاظ کردن شرایط فرهنگی به این کارکرد و کار ویژه خود بپردازد. شرایط فرهنگی ما هم این‌گونه است که در ایام خاص دینی بخصوص محرم در مجالس عزاداری و حرکت‌های دینی دیگر کنار هم قرار می‌گیرم. به لحاظ سنخیت اعتقادی که وجود دارد در موضوع امام حسین (ع) نوعی از همگرایی اجتماعی به وجود می‌آید و رسانه‌ها می‌توانند از این فرصت به خوبی استفاده کنند و بر روی مسائل و مشکلات جامعه با دیدگاه بازگشت به الگوها تکیه کنند.

او مثال می‌آورد:  مثل حرکتی که امام حسین (ع) انجام دادند و یک بسیج جمعی را در حوزه دین به وجود آوردند، همه مشکلات را کنار گذاشتند و هرکسی علی رغم مشکلاتش به این کاروان پیوست. رسانه‌ها هم می‌توانند این موضوع را پررنگ کنند و  بگویند هرچند مشکلاتی در جامعه داریم ولی در حوزه دین ، اعتقادات و شور دینی  می‌توانیم کنار هم قرار بگیریم و این می‌تواند زمینه‌ساز حل مشکلات در جامعه باشد. متأسفانه در این چند ماه گذشته ناآرامی‌های ذهنی و روانی در مردم ایجادشده که حوزه دین در این ایام می‌تواند همگرایی، آرامش فکر و روحی را در جامعه ایجاد کند و این فرصت با توجه به اعتقادات جدی مردم به امام حسین(ع) می‌تواند بسیار مناسب باشد.

این نقد به رسانه می‌شود که در مسائل و موضوعات مختلف جناحی برخورد می‌کنند. آیا در چنین شرایطی رسانه‌های ما توان و ظرفیت ایجاد این همگرایی و آرامش فکر و روحی را  به دور از مسائل جناحی دارند؟ باهنر پاسخ می‌دهد: من نمی‌خواهم وارد مسائل سیاسی شوم ولی به نظر من رسانه‌های ما می‌توانند این همگرایی را ایجاد کنند. چون هم به لحاظ جوهره رسانه‌ای این ظرفیت وجود دارد و هم صداو سیما اثبات کرده که در دوره‌هایی توانسته تا این همگرایی، انسجام و بسیج اجتماعی را به وجود بیاورد. ولی این کار نیازمند لوازمی است. اگر ما دست از اعتقادات جناحی و گروهی برداریم و حول محور ولایت‌فقیه ، سیدالشهدا  و ائمه اطهار(ع) حرکت کنیم می‌توانیم این انسجام اجتماعی را ایجاد کنیم.

او ادامه می‌دهد: کارهای حرفه‌ای در این زمینه مهم هستند. اگر ما بخواهیم این کار را بدون استفاده از تکنیک‌های حرفه‌ای انجام دهیم طبیعتاً برای مخاطبان جذاب نخواهد بود. باید از زیبایی‌ها و تکنیک‌های کار هنری و حرفه‌ای هم استفاده کنیم.

با توجه به فضای روحی و روانی در ایام محرم  گفته می‌شود قدرت تحمل مردم زیاد می‌شود به نظر شما ضروری است که  رسانه‌ها  قالب و زبان مناسب برای فهم و انتقال دین و اخلاق اجتماعی داشته باشند؟ باهنر توضیح می‌دهد: در حال حاضر در حوزه فرهنگ خیلی‌ها کار می‌کنند که ارتباطات و رسانه‌های جمعی هم به‌عنوان یکی از این حوزه‌ها می‌خواهد وارد کار شود. طبیعتاً در شرایطی که دین و شور دینی از دیدگاه شما سبب بالا رفتن تحمل مردم و  از دیدگاه من سبب ایجاد همگرایی اجتماعی می‌شود رسانه‌ها از جمله رادیو – تلویزیون و صداوسیما می‌توانند از این فرصت فرهنگی استفاده کنند. ما باید تحلیل کنیم و ببینیم در ایام محرم نسبت به قبل از محرم چه اتفاقاتی در حوزه فرهنگ و جامعه مردم پیش می‌آید. آن اتفاقات فرصت‌هایی برای رسانه‌ها است تا از آن‌ها علاوه بر تقویت اصول دینی در جهت حل مسائل اجتماعی هم استفاده کنند.

او ادامه می‌دهد: این یک نگاه فرهنگی به ارتباطات است که به اعتقاد من وقتی ارتباطات نگاهش را از تک‌محوری بردار و به حوزه فرهنگ توجه جدی داشته باشد می‌تواند از این فرصت‌ها استفاده خوبی بکند.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here