زمان انتشار : ۲۶ شهریور ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۱:۴۸ | کد خبر : 474223 |

خجسته:فضای مجازی در اختیار افراد فنی است/ابراهیم آبادی:به دانش آموزان فرصت انتخاب داده شود

شفقنا رسانه -نشست علمی «بررسی چالش های خانواده در حوزه سواد رسانه ای و اطلاعاتی» از سوی گروه پژوهشی مطالعات زنان پژوهشکده مطالعات اجتماعی ، با حضور حسین ابراهیم آبادی، دانشیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی اجتماعی وزارت علوم؛ حسن خجسته ، دانشیار دانشگاه صداوسیما و رئیس پژوهشکده ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ صدیقه ببران ، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد و مدیر کل روابط عمومی وزارت نیرو در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

به گزارش شفقنا رسانه،در ابتدای این نشست حسن خجسته  با اشاره به فراهم نبودن زیر ساخت های آموزشی برای سواد رسانه ای گفت:  یادگیری سواد رسانه ای در کشور نیازمند یک فلسفه معرفتی است که اگر این فلسفه فراهم نشود ما تبدیل به یک مکانیک می شویم که مثلا در حد اینکه برای چرخ ماشین مشکلی پیش آمد آن را تعمیر می کنیم، ولی بلد نیستم زیر ساخت های یک ماشین را درست کنیم و یا بسازیم .برخی ها معتقدند بعد از رقابت جهانی در دریا ،خشکی،هوا و فضا در حال حاضر آخرین رقابت جهانی ،رقابت فضای مجازی است به همین خاطر مردم نباید فکر کنند که این فضا محیط بسیار ساده ای است این فضا، محیط رقابت قدرت، محیطی برای کسب ثروت و تصرف کشورها از طریق جدید است .قبلا کشورها از طریق راه های دریایی و هوایی برای تصرف استفاده می کردند ولی الان این فضا حرف اول را می زند .

فضای مجازی فضایی اجتماعی -فنی است
او ادامه داد: یکی از مشکلاتی که در کشور وجود دارد این است که فضای مجازی در اختیار افراد فنی است و این یکی از ضعف های بزرگ است .این کار مثل این است که سینما را به سازندگان دوربین بدهیم چون الان فضای مجازی فضای اجتماعی- فنی است نه فقط فنی. به نظرم بزرگترین مسئله این است که مخابراتی ها بیشتر از همه بر فضای مجازی مسلط هستند هر چند نمی خواهم ضرورت فعالیت آنها را انکار کنم ولی باید درک فنی اجتماعی از این فضا هم به وجود بیاید .

او با اشاره به لایه های قدرت در فضای مجازی گفت: از نظر من فضای مجازی مثل کوه یخ است قسمتی که بیرون است همه عالم آن را می بینند ولی باید این را بدانیم که این قسمت بیرونی اصلا مهم نیست در حالیکه همه لایه های قدرت از بالا به پایین است و همه قدرت در لایه پایین هستند. متاسفانه هیچ وقت در کشور کسی این مطالبه را نکرده که در کدام لایه از  این فضا هستیم. استارتاپی هایی  هم که وجود دارند در اولین لایه فنی هستند یعنی بر روی بستر دیگران کار می کنند. جایگاه مردم در این لایه ها مثل کشورهایی است که می خواهند برای اولین بار گندم بکارند. در حالیکه مهم همان لایه های قدرت ملی است.

خجسته افزود: بحثی که در فیلتر شدن  تلگرام با دوستان داشتم این بود که چرا از منظر ارتباطاتی به موضوع نگاه می کنید در اینجا دولت باید می گفت بر تلگرام اعمال حاکمیتی ملی کنیم .همانطور که چند هفته پیش اتحادیه اروپا با فیس بوک چنین کرد و پنج میلیارد یورو فیس بوک را جریمه کرد این یعنی اعمال حاکمیت. اعمال حاکمیت به ملت در عرصه جهانی قدرت می دهد. برای فراگیری و گسترش سواد رسانه ای کشور باید الزاماتی را در کشور به بحث و بررسی بگذاریم.باید فضای مجازی را برای مردم مهم کنیم برای همین باید به آنها اموزش دهیم که در حال حاضر این فضا بزرگترین فضا برای رقابت جهانی است و مهم ترین لایه های قدرت آن در لایه های پنهانی و زیرین نهفته است .

از وجوه خوب رسانه ها استفاده نکرده ایم
در ادامه صدیقه ببران با توضیح درباره وضعیت رسانه ها و استفاده آماری کاربران از رسانه بیان کرد: به نظرم برای اینکه راهکاری برای مسئله ای بیابیم بهتر است ابتدا تصویری از وضعیت موجود را بیان کنیم تا بهتر بتوان به راهکار ها رسید. درست است در ایران هنوز سواد رسانه ای شناخته شده نیست هر چند حدود ۲۰ سالی است که با این موضوع سرو کار داریم و دوستان در بخش های مختلف برای این سواد ادبیاتی را تولید می کنند هر چند تولید این ادبیات بیشتر به کشورهایی بر می گردد که این سواد را در کشور خود داشته اند .ما الان خانواده هایی را داریم که در سبد خانوار خود علاوه بر محصولات غذایی که دارند محصولات رسانه ای زیادی هم دارند. اما یکی از مشکلات در بحث های رسانه ای بین خانواده ها این است که چون دوره ها قبل را در مواجه با رسانه ها خوب طی نکردیم به یکباره با انبوهی از اطلاعات و رسانه مواجه شدیم که برای استفاده از آنها آموزشی داده نشده است.
او ادامه داد: ولی مردم ما در گذشته به همان اندازه که محصولات غذایی برای خود تهیه می کردند در سبد خود روزنامه نمی خریدند و رسانه ها در خانواده ها خیلی جایگاه ویژه ای نداشت. الان موضوعی  که جامعه به شدت  درگیر آن شده، رسانه های نوین است که دیگر کنترل اولیه برای آنها وجود ندارد و تعداد شان هم محدود نیست. خب در اینجا درست است که ما با رسانه ها زیادی مواجه شده ایم ولی از رسانه ،وجوه خوب آن را استفاده نکردیم و به همین علت بسته های لازم در این رسانه ها تعیبه نشده است.
به گزارش شفقنا رسانه،او با انتقاد افزود: از طرف دیگر شاید حوزه مدیریت فرهنگی هم راجع به این موضوع فکر نکرده است برای همین در حوزه سواد رسانه ای تا این اندازه با مسئله و مشکلات زیادی روبرو هستیم. همیشه با خود مرور می کنم در این ۴۰ سال چه کردیم ؟۴۰ سالی که قرار بود از یک جامعه دارای انتقادهای مختلف ،وارد یک جامعه اخلاقی بشویم در حالیکه می بینیم که خانواده و نهادهای ما اخلاقی نشدند.در اینجا می خواهم تصویری از اشباع شدن پیام های رسانه ای را توضیح دهم که ایستگاه های رادیویی در جهان هر سال بیش از ۶۵ میلیون ساعت برنامه پخش می کنند .شبکه های تلویزیونی ۴۸ میلیون ساعت برنامه پخش می کنند همچنین اینترنت حدود دو و نیم میلیارد سند را در اختیار ما قرار می دهد .در صفحه های عمیق و پیشرفته حجم اطلاعات وارده ۴۰۰ تا ۵۵۰ برابر حجم اطلاعات صفحه های عمومی اینترنت است بر اساس برآورد محققان نرخ رشد و افزایش اطلاعات سالیانه ۳۰ درصد است .
ببران بیان کرد: همه ما از انبوه اطلاعات اشباع شده ایم و این در حالی است که قدرت تهاجمی رسانه ها بیشتر می شود .همچنین ۷۵ درصد کودکان و نوجوانان هر روز تلویزیون می بینند.۴۸ درصد کودکان و نوجوانان تلویزیون شخصی دارند ۶۰ درصد کودکان و نوجوانان هر روز مشغول بازی های ویدئویی و کامپیوتری هستند.

سواد رسانه ای در یک فرایند طولانی مدت رخ می دهد
در ادامه ابراهیم آبادی با اشاره به خلاء زیر ساخت های برای آموزش سواد رسانه ای در کشور تصریح کرد: من این مدت خیلی درباره سواد رسانه ای مطالعه کردم ولی نتوانستم بفهمم که این سواد به چه معناست؟یکی از دلایل اش هم این است که سواد در فرایند رخ می دهد و دفعی نیست و ما نمی توانیم در اثر یک برنامه با سواد شویم، فرایند یادگیری طولانی است. ولی متاسفانه برای آموزش سواد رسانه ای می خواهند از طریق خود رسانه ها این موضوع انتقال داده شود در حالیکه شایستگی این امر را ندارند.
او افزود: اینکه جامعه با انبوهی از اطلاعات روبرو شده، از قبل هم بوده در دنیا هم این چنین بوده که پیشروی اطلاعات به این شکل باشد و جامعه به یکباره با کوهی از اطلاعات مواجه شود. مشکل اینجاست برخی از این اطلاعات لجام گسیخته و کنترل نشده است.خب چه اتفاقی باید در جامعه بیافتد تا مخاطب بتواند انتخاب درستی از میان این اطلاعات یا رسانه داشته باشد؟ مهم ترین مسئله ای که در جامعه ما مفقود است گفت و گوست .یکی دیگر از مسائل در این حوزه این است که آیا ما می توانیم نگاه ملی در مواجهه با رسانه ها داشته باشیم تا فرزندان ما این نحوه برخورد را یاد بگیرند .؟یکی از بحث های مهم دیگر بافت فرهنگی- اجتماعی مساعد است ما در یک بافت فرهنگی اجتماعی نامساعد انتظار داریم انسان ها انتخاب درست داشته باشند از جمله فرزندانمان.در جامعه ما چون نهادها ناکارآمد هستند می خواهیم تمام بار را بروی دوش خانواده ها بگذاریم یعنی خانواده ای که خودش خسته و زیر فشار است می خواهیم این مسئولیت را هم به آنها واگذار کنیم و می گوییم شما در برابر رسانه هم مسئولیت دارید.

در ادامه این نشست خجسته با اشاره به تعارض در نقش ها  که باعث اختلال در آموزش سواد رسانه می شود،توضیح داد: ما در ایران سه نوع ذی نفع قدرت در فضای مجازی داریم یکی همان افراد که کاربران هستند  مثلا شخص من یا  فرزند من ذی نفع است که در اینجا آزادی مطلق در فضای مجازی را برای خود ضروری می دانیم، ذی نفع دیگر اولیا و مدیران و مربیان و ….. هستند خب در اینجا هم افراد  بر حسب ماهیتی که دارند می خواهند آزادی مطلق داشته باشند  اما افراد در نقش اولیا و دی نفع مخالف آزادی بی حد و حصر در فضای مجازی هستند مثلا اولیا مملکتی نگرانی امنیتی دارند اولیا خانواده نگران مسائل اخلاقی هستند ذی نفع سوم خود شرکت ها هستند شرکت ها منفعت شان در آزادی مطلق است ولی من معتقدم که خانواده ها در این جریان خود مخل هستند.
او افزود: مثلا من به عنوان پدر نگران مسائل اخلاقی در فضای مجازی هستم ولی به عنوان یک فرد می خواهم آزادی مطلق در فضای مجازی داشته باشم در مواجهه این دو ذی نفع در فضای مجازی من فردی، قدرت دارم یا من پدر؟خب معلوم است من فردی چون من فردی خیلی باسابقه دار تر از برچسبی چون پدر بودن یا معلم شدن است خب شرکت ها هم که دنبال آزادی بی حد و حصر هستند من به عنوان فرد ،نفع خوبی از فضای مجازی می برم چون آزادی مطلق هست ولی به عنوان پدر ۵۰ درصد ضرر می کنم.تنها منفعت برای شرکت هاست و آن صد در صد سود دارد پس اولیا در این دیدگاه مخل هستند چون یا باید خودش را کنترل کنند یا فرزند اش را.پس در اینجا یک تعارض پیدا می شود برای همین صحبت در مورد فضای مجازی باید به عنوان بحث های اساسی در نظر گرفته شود تا راه حل ها پیدا شود .

این مدرس دانشگاه با توضیح درباره ویژگی های شبکه اجتماعی بیان کرد: شبکه ها ی اجتماعی چند ویژگی دارند که باید به خوبی شناخته شوند یکی از آنها قدرت تشخص و برندینگ است همه کسانیکه در فضای مجازی هستند سعی می کنند شخصیت های خاصی از خود در فضای مجازی بروز دهد که این ممکن است با فضای واقعی اش کاملا در تضاد باشد خب چه زمانی چنین فرصتی برای افراد  در جامعه وجود داشته است ؟خب چنین ویژگی را یک بچه ۴ ساله هم می تواند بفهمد و درک کند به نظرم  این یک قدرت راهبردی برای فضای مجازی است .قدرت دیگر ارتباطات و روابط است .در فضای واقعی ارتباطات محدود است ولی در فضای مجازی نامحدود است خب این مزیت در هیچ کجای تاریخ نبوده است پس یک نوجوان اگر کمی هم زبان انگلیسی بلد باشد تا خیلی جاها پیش می رود.قدرت دیگر قدرت راهبردی آموزشی است که نباید آن را نادیده بگیریم مثلا در نسل قبلی رسانه، اگر می خواستید  مطلب یا فیلمی را از رسانه دریافت کنید نیاز داشتید سر ساعت آن ن برنامه را ببینید یا کسی آن را ضبط کند .

او افزود: اما الان در فضای مجازی در هر موضوعی می تواند راحت آموزش ببینید منظورم این است که این فضا کشش های زیادی دارد که نوجوان با شدت به سمت این فضا کشیده می شود قدرت دیگر این است که ارتباطات را بسیار شخصی کرده است.

 فیلتر شکن سلامت جامعه را به خطر انداخته اند
به گزارش شفقنا رسانه،در ادامه این نشست ببران با اشاره به ضرورت آموزش سواد رسانه ای گفت: : به نظرم در کشورهای غربی و در نظام ارتباطی ما کنشگران و سیاست گذارن درک کرده اند که در فضای رسانه ای اختلالاتی در حال به وجود آمدن است برای همین به فکر فراگیری و گسترش سواد رسانه ای شده اند کما اینکه این مسئله در کشور ما هم درک شده که می خواهیم این علم را به فرزندان و اولیا و …آموزش دهیم ولی در کشور ما  برای این موضوع عملیات دیگری انجام داده اند مثلا بعد از انقلاب در مواجهه با رسانه و پیام ها متعدد ما عملیات عجیبی انجام دادیم .مثلا قانون ممنوعیت ورود ماهواره ها را داشتیم خب این قانون تا چه حد اجرایی شد آیا توانستند کسی را از دیدن کانال های ماهواره ای منع کنند؟ درست است که ما باید در قبال مردم جامعه مسئولیت اجتماعی داشته باشیم ولی در برابر رسانه ها  با آخرین راهبرد و روش سلبی، به جای ایجابی برخورد کردیم  و فراموش کردیم مهندسینی هستند که این راه ها و موانع و فیلتر شدن ها  را باز می کنند .
او انتقاد کرد: اگر آن قانون شکست خورد چرا باز هم سراغ فیلتر شدن تلگرام رفتیم ؟آیا مسئولین خبر دارند که مردم چقدر درگیر فیلتر شکن های مختلف هستند که همین بیشتر  سلامت جامعه را به خطر انداخته  از تصاویر مستجهن تا مسائل اخلاقی یعنی نگرانی های ما بیشتر شده است .از طرفی دیگر به کتاب تفکر سواد رسانه ای که برای پایه دهم تالیف شده، انتقاد دارم چرا که به نظرم برای این سن بسیار دیر است که چنین سوادی را یاد بگیرد و نوجوان در این سن کم کم شخصیت اش کامل شده است و فکر نمی کنم بتوانند بهره ای از آن ببرند .ادبیاتی هم که در این حوزه تولیده شده به نظرم سطحی است منظورم این است که ما مهارت پروری نمی کنیم چون الگوی شناختی در این سواد  را رعایت نکرده ایم.

گرفتار مفاهیم نشویم
در پایان این نشست ابراهیم آبادی گفت: آسیب شناسی فضای مجازی به صورت   یک مودی  شده که در جامعه ما  به راه افتاده است و گرفتار تحقیقات در فضای مجازی هستیم توصیه ام این است باید کاری کرد. بالاخره موانع و مشکلات زیاد است به جای اینکه در مورد چالش ها صحبت کنیم در مورد راهکارها در چند سال آینده صحبت کنیم .سواد رسانه خودش به عنوان یک مسئله و موضوع کشورهای غربی نیست .سواد رسانه از آنجا مطرح شده که به عنوان یک راه حل به آن فکر می کردند . به نظرم اصلا جالب نیست که در مورد سواد رسانه ای بحث می کنیم یا کتاب می نویسیم مسئله این است که در کشورهای دیگر این موضوع  به عنوان یک حل مسئله در نظر گرفته می شود.
او با انتقاد ادامه داد: مثل همین آینده نگری ما  فقط بلدیم  مقاله بنویسیم .نبایدگرفتار مفاهیم شویم نباید کل مسئله ،سواد رسانه باشد بخشی از آن باید حل مسئله باشد در مورد خانواده که صحبت می شود باید بپذیریم که سواد به یک پیش آینده هاییی بر می گردد که در ذهن و ادراک ما جایی گرفته است. برای افزایش این سواد به نظرم باید به فرزندان و دانش آموزان فرصت انتخاب داده شود که غربی ها به آن می گویند خودمختاری ،اگر ما به فرزندان خود انتخاب راه ها را بدهیم و آنها خود آن راهها را تجربه کنند به تدریج احساس شایستگی می کنند خب وقتی این احساس را به دست آورد هنگامیکه در یک موقعیت چالش برانگیز قرار گیرد، باعث می شود انتخاب های بهتری می کند .اینکه می گوییم فرد می تواند قدرت تشخیص و  انتخاب درست را  از میان خبرها و اطلاعات داشته باشد،باید یک فرایند ذهنی و احساسی و رفتاری در آنها شکل گرفته باشد که متولیان آن مدرسه و خانواده و دانشگاه است نه رسانه.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here