زمان انتشار : ۲۱ شهریور ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۳:۳۰ | کد خبر : 474069 |

ویکی پدیا یک منبع ثانویه است

شفقنا رسانه– نشست تخصصی دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها با موضوع «کاربردها و تکنیک‌های ویکی‌پدیا در ارتباطات» با سخنرانی محسن سالک دیوان‌سالار و مدیر ارشد ویکی پدیا فارسی، احمد عامری هماهنگ‌کننده برنامه آموزشی ویکی پدیا فارسی، آرش سلیمانی مدیر ارشد ویکی پدیا فارسی، محمد حیدرزاده مدیر ارشد ویکی پدیا فارسی و حمید ضیایی پرور مدیرکل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها در محل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها برگزار شد.

 

سعی می کنیم مطالب را صحت سنجی و کنترل کنیم

به گزارش شفقنا رسانه محسن سالک دیوان‌سالار و مدیر ارشد ویکی پدیا فارسی در ابتدای نشست با بیان اینکه ویکی پدیا تقریباً مهمترین رسانه کشور است گفت: وقتی اتفاقی می افتد و افراد می خواهند دنبال موضوعی بگردند معمولا ویکی پدیا در صدر نتایجی است که به آن مراجعه می کنند. مجموع خواننده های یک مقاله ویکی پدیای فارسی از تمام خواننده های رسانه های چاپی و انتشاری کشور بیشتر است و  نشانگر این است که ویکی پدیا افکار عمومی را شکل می دهد.

او در ادامه گفت: یکی از عرصه هایی که ما در آن جای خالی داریم، بحث خبرنگار و خبر است چراکه ما الان در دنیای فیک نیوز زندگی می کنیم. آنقدر این فیک نیوز ها زیاد شده که گاهی خبرنگاران را هم به اشتباه می اندازد. به عنوان مثال هفته پیش رسانه ای، خبری درباره نحوه نگهداری چابهار نوشته بود. یک اشتباه کوچک رسانه، جنجال بزرگ رسانه ای ایجاد کرد. اگر خوشبینانه به موضوع نگاه کنیم و فرض هدفمند نبودن کار را قبول کنیم به این می رسیم که خبرنگار آموزش لازم در حوزه خبری خود ندیده است. بودن در ویکی پدیا این اموزش را برای کاربران فراهم می کند چون ما اجازه نمی دهیم هر مطلبی نوشته شود. یعنی مکانیزم هایی وجود دارد و سعی می کنیم مطالب را صحت سنجی و کنترل کنیم.

او در پاسخ به سوال یکی از مهمانان نشست مبنی بر اینکه چرا وقتی به لینک منابع داده شده در ویکی پدیا مراجعه می کنیم ، می بینم حذف یا عوض شده اند گفت: ایراد اصلی به سطح وب برمی گردد چون به راحتی آدرس ها عوض و یا پاک می شوند. از طرف دیگر سایت های خبری ما احساس مسئولیت نمی کنند و خبر را منتشر می کنند، ما لینک این خبر را  می گذاریم  ولی بعد به راحتی آن خبر را عوض و یا پاک می کنند. حل این مشکل هم خیلی دست ویکی پدیا نیست چون ما مصرف کننده محصولات آنها هستیم.

سالک در ادامه گفت: اعتماد زیادی بین خواننده ها و ویکی پدیا وجود دارد. این هم نکته مثبت و هم منفی است. نکته مثبت این است مطالبی را که می نویسیم افراد می خوانند و به آن باور دارند. نکته منفی هم این است که افراد عادت می کنند هرچه را در ویکی پدیا می خوانند به عنوان وحی منزل در نظر بگیرند. بخشی از سواد رسانه این است که شما چیزی را که می خوانید لزوماً درست نیست چه در ویکی پدیا و چه روزنامه ، مجله و… . ویکی پدیا یک منبع ثانویه است نه اولیه . اگر چه ما می توانیم تایید کنیم بالای ۹۰ درصد مطالب ما درست است ولی چون قطعیت ۱۰۰ درصدی هیچ جا وجود ندارد بهتر است آن را به عنوان منبع اولیه در نظر نگیریم.

او با اشاره به اینکه ویکی پدیا جزء پنج سایت برتر جهان است گفت: ویکی پدیای انگلیسی در سال ۲۰۰۱ و فارسی در سال ۲۰۰۳ ایجاد شده است. این سایت جزء رسانه‌های پربازدید ایران محسوب می‌شود. البته در ایران سایت ورزش سه و سایت‌های دیگر از جمله دیجی‌کالا اول هستند.

سالک با اشاره به ضرورت انتشار اطلاعات عمیق برای از بین بردن ضعف اطلاعاتی جامعه در ویکی پدیا گفت: هرچقدر بتوانیم اطلاعات عمیق تری در ویکی پدیا بگذاریم می تواند به این مسئله کمک کند که دوستان ما در شهرها و روستاها اطلاعات بهتری در اختیار داشته باشند. این اطلاعات می تواند درباره بیماری ها و یا هر موضوع دیگری باشد. افرادی که در روستاها و شهرهای کوچک زندگی می کنند ضعف های زیادی دارند و ما نباید بگذاریم که ضعف اطلاعاتی هم داشته باشند. شاید نتوانیم درباره اختلاس و دزدی کاری کنیم ولی می توانیم کاری کنیم تا جامعه اطلاعاتی کشورمان وضعیت بهتری داشته باشد.

سالک انتقاد کرد: متاسفانه در کشور ما قوانین مربوط به کپی رایت جدی گرفته نمی شود و این خیلی بد است. چون اگر بخواهیم خود را برای جهان آینده آماده کنیم باید با کپی رایت و نتایج و آثار آن آشنا شویم. امیدوارم که فرهنگ copy-paste عوض شود. در ویکی پدیا به شدت با این مسئله مبارزه می کنیم. اولین سایت ایرانی بودیم که بحث استاندارد نویسی وب فارسی را جدی گرفتیم. ایرادی که سایت های خبری ما دارند این است که عکس دزدی دارند. یعنی وقتی برای مطلبی عکس ندارند در گوگل سرچ می کنند و اولین عکسی که می بینند منتشر می کنند. این مسئله باعث شده بارها به اشتباه بیفتند و عکس یک نفر دیگر را به اشتباه منتشر کنند. از طرف دیگر وقتی ما از این پروژه های عکس استفاده می کنیم اعتماد به این سایت های ایرانی از بین می رود. چون می گویند این سایت ها دزد عکس هستند.

او با اشاره به یکی از فواید ویکی پدیا مبنی بر معرفی جاذبه های گردشگری و جذب توریست گفت: ما می توانیم کمک زیادی به کشورمان بکنیم. به عنوان مثال من به عنوان یک شهروند زنجانی سعی می کنم جاهای توریستی زنجان را در ویکی پدیا فارسی ، انگلیسی و… معرفی کنم. این مسئله به جذب توریست کمک می کند.

سالک گفت: ویکی پدیای فارسی در مجموع حدود ۳۰۰ کاربر فعال دارد اما کاربرانی که در ماه بیشتر از ۱۰ ویرایش دارند ۸۰ نفر هستند.  نکته بعدی اینکه این سایت در حال حاضر نزدیک به ۶۰۰ هزار مقاله دارد و اصل مطالب را همین ۸۰ نفر نوشته اند.

او به درآمد و گردش مالی ویکی پدیا اشاره کرد و توضیح داد: سیستم غربی فرهنگ کمک کردن دارند. یعنی اکثر سایت های دنیا پلن پولی دارند. ویکی پدیا از اول دنبال پول درآوردن نبود ولی از کاربران خواسته تا اگر مطالب برایشان سودمند بود به این سایت کمک مالی کنند. در سیستم غربی شرکت ها می توانند مالیات خود را به NGO ها از جمله ویکی پدیا هم بدهند اما در ایران با توجه به شرایطی که در کشور وجود دارد این کمک عملی نیست.

سالک به بیان وظایف دیوانسالاران پرداخت و گفت: دیوانسالاران وظیفه دارند تا به کاربران کمک کنند تا اگر می خواهند مدیری را انتخاب کنند دسترسی های لازم را به آن ها بدهند و از نظر ویراستاری هیچ دسترسی اضافی ندارند.

ویکی پدیا یک سایت کاربر محور و متعلق به همه است

احمد عامری، هماهنگ کننده برنامه آموزشی ویکی پدیای فارسی هم در ادامه این نشست گفت: ویکی پدیا یک دانشنامه است که در سال ۲۰۰۱ تاسیس شده و تا به حال توانسته ۳۰۰ زبان را پوشش دهد و بالای ۴۵ میلیون مقاله ، ۲۰۰ هزار کاربر ماهانه و ۱۵ میلیارد بازدید روزانه دارد و در هر ثانیه ۶ هزار بار دیده می شود. ویکی پدیا موفق ترین دانشنامه زبان فارسی است.

او با بیان اینکه  ویکی پدیا یک سایت کاربر محور و متعلق به همه است، گفت: شما به عنوان یک کاربر می توان از آن استفاده کنید و یا مطالب آن را ویرایش کنید. ویکی پدیا دسته بندی دقیقی دارد و نمی‌توان به راحتی مقاله‌ای را در آن تغییر داد.

عامری تاکید کرد: ویکی پدیا براساس منبع کار می کند. یعنی خبرش از ایسنا، ایرنا و… است. از طرف دیگر ورود به حریم شخصی افراد منع شده است.

ویکی پدیا یک رسانه کاملا بی طرف است

به گزارش شفقنا رسانه آرش سلیمانی از دیگر مدیران ارشد ویکی پدیای فارسی گفت: تفاوتی که ویکی پدیا با خیلی از سایت ها، از جمله سایت های خبری دارد این است که  به هیچ کشور و جناحی وابسته نیست .یک رسانه کاملا مستقل است که  تلاش در بی طرفی دارد مثلا در ویکی پدیا ما همه اطلاعات را می گذاریم و منابع را هم منتشر می کنیم و تصمیم و قضاوت را  بر عهده خواننده می گذاریم ولی اعتبار منبع برایمان اهمیت زیادی دارد. حال  می خواهم در این مورد صحبت کنم که ویکی پدیا چه کمکی به خبرنگاران در ارائه  اطلاعات دسته بندی شده دارد و اینکه اخبار منتشر شده در سایت های معتبر چطور می تواند به خبرنگاران کمک کند .ما یک پروژه به نام ویکی دیتا داریم  که با همکاری گوگل انجام می شود و تمام دیتاها را به صورت سماتیک داریم مثلا فرض کنید می خواهید اسامی  تمام ورزشکاران المپیک در یک سال را پیدا کنید که مثلا مدال طلا یا نقره گرفتند خیلی راحت می توان این اطلاعات را پیدا کرد.

او افزود: دیتا بیس ویکی پدیا کاملا رایگان است و به نرم افزار هایی متصل است که  به راحتی  می توانید به اطلاعات دست پیدا کنید این اطلاعات دسته بندی شده غیر از اینکه می توانند نیاز محتوایی رسانه ها را برطرف کنند می تواند به خبرنگاران در دست یابی به ایده های بهتر در نوشتن خبر و گزارش کمک کند.مسئله  دیگری که می تواند به خبرنگاران کمک کند هایپر لینک هاست که در این حالت نیاز به سرچ های متعدد ندارید و با کلیک بر روی عنوان و اسم ها، اطلاعات در همان جا به شما داده می شود.

سلیمانی با اشاره به دیگر مزایای ویکی پدیا بیان کرد: مطالب منتشر شده در ویکی پدیا را هم می توانید در جاهای دیگر پیدا کنید. اما خب تفاوت اش  با جاهای دیگر در این است که ویکی پدیا برای مخاطب عام می نویسد و خیلی از واژه های تخصصی استفاده نمی کند برای همین  یک دانشنامه عمومی است به همین خاطر  می تواند به خبرنگاران کمک کند. همانطور که می دانید سه اصل در خبر نویسی داریم که در سال های اخیر کمتر به آن توجه شده ،صحت .دقت .سرعت که معمولا دو مورد اول به خاطر سرعت فدا می شوند مخصوصا از وقتی شبکه های اجتماعی پیدا شدند  یا خیلی ها دیگر به اعتبار منبع به خاطر سرعت در انتشار توجه نمی کنند مثلا الان قیمت ارز در هر کانال با قیمت های متفاوت، وجود دارد .ولی خب ما سعی کرده ایم در عین سرعت، دقت و صحت را در اولویت کاری خود داشته باشیم، نمونه اش فوت آقای رفسنجانی بود که ما ابتدا این خبر را کار کردیم و بسیاری از سایت های خبری به نقل از ویکی پدیا کار کردند .

آمارهایی برای کمک به خبرنگاران

او توضیح می دهد: کمک دیگر ویکی پدیا این است که باعث می شود پیشینیه خیلی از اطلاعات را داشته باشید همچنین بخش قابل توجهی از ویکی پدیا از منابع معتبر گرفته می شود اعتبار این منابع هم این گونه نیست که من مدیر تعیین کننده آن باشم .سیاست ما به گونه ای است  که مدت ها بر روی آن بحث شده است و در مورد اعتبار یک رسانه نظرخواهی هایی انجام می شود .ویکی پدیا حدود ۴۰ میلیون مقاله به ۳۰۰ زبان زنده دنیا دارد.

سلیمانی با اشاره به آمارهای ویکی پدیا که می تواند به خبرنگاران کمک های زیادی کند،گفت: ما آمارها را به صورت ماهانه و سالانه منتشر می کنیم .در سال گذشته متوجه شدیم که آمار پربازدیدی از مقالات در حوزه خودکشی داشته ایم.خب ما می توانیم این آمارها را به خبرنگاران ارائه دهیم که بر این اساس می توانند دغدغه مردم را ببینید حتی ما می توانیم این اطلاعات را بیابیم که کدام شهر و استان ها به دنبال مقالاتی در باره خودکشی بوده اند و در این زمینه   می توان این موضوعات را در رسانه های محلی عنوان کرد و یا آن را با مسئولانش مطرح کنیم و به دنبال راهکار های روان شناسانه باشند . ویکی پدیا را  به عنوان یک رسانه بزرگ و مهم  می دانم  که به دانش عمومی جامعه می کند.

ویکی پدیا منبع معتبری برای پژوهش های ناب نیست

محمد حیدر زاده از دیگر مدیران ارشد ویکی‌پدیای فارسی هم در ادامه با اشاره به تصور ایجاد شده درباره اینکه مدیران وکاربران دارای یک طبقه بندی هستند گفت: این تصور که گویی مدیران و کاربران یک طبقه بندی دارند درست نیست. تقریباً اکثر موارد ویکی پدیا را می توان ویرایش کرد ولی برای ایجاد مقاله نیاز به حساب کاربری دارید. مدیرها فقط یکسری دستگاه فنی دارند و برای مدیریت سامانه از آن استفاده می شود. یعنی مقاله ای را حذف یا تایید کنند. نکته بعدی این است که وقتی مقاله ای در ویکی پدیا می نویسید تضمین خوانده شدن به شما می دهد. یعنی وقتی مقاله ای را در ویکی پدیا می گذارید ۶۰۰ میلیون نفر در دنیا می توانند به آن دسترسی داشته باشند و بخوانند. بنابراین بیشتر از یک کتاب چاپی، روزنامه و یا هر رسانه دیگری می تواند مهم باشد.

او با بیان اینکه ویکی پدیا منبع معتبری برای پژوهش های ناب نیست توضیح داد: ویکی پدیا یک دانشنامه است و دانشنامه ها کارشان این است که بی طرفانه همه چیز را شسته و رفته ارائه هند. یعنی شما وقتی می خواهید پژوهش نابی بنویسید نباید ویکی پدیا را مرجع قرار دهید. در پایین تک تک صفحات ویکی پدیا نوشته شده که «ما درستی اطلاعات را تایید نمی کنیم». بنابراین معتبر نیست ولی به عنوان یک دانش نامه عمومی قابل استفاده است.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here