زمان انتشار : ۱۴ شهریور ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۴:۳۲ | کد خبر : 473816 |

راز «جهش ارزی» در تحلیل‌ روزنامه‌های سیاسی

شفقنا رسانه- شاید کمتر پیش آمده باشد مجلس خبرگان به تیتر و عکس روزنامه‌‌ها بیاید مگر در موارد خاص و محدود. امروز یکی از همان روزها بود که به واسطه‌ی دو نکته یعنی غیبت حسن روحانی، رئیس‌جمهور در این جلسه و اظهارات آیت‌الله‌جنتی، رئیس مجلس خبرگان به تیترهای اغلب روزنامه‌ها آمد. علاوه بر این افتتاح پالایشگاه در عسلویه انتخاب دیگری بود که بعضی رسانه‌ها با نقل قولی از روحانی به آن پرداختند. با این حال رویکرد اغلب آنها از جمله وطن امروز، شرق، رسالت، کیهان، ایران، جمهوری اسلامی، خراسان، قدس، اعتماد، جوان، ابتکار و جام جم در هر سه انتخاب، بیشتر خبری بود و تحلیل‌ها صرفا به موضع‌گیری شبیه است. منظور از تحلیل بررسی ابعاد مختلف موضوع، ارائه‌ی پیش‌بینی و بعضی جزئیات احتمالی است که اغلب اینها در فرع بیان مواضع رسانه قرار می‌گیرد. مخاطب نیاز به استدلال‌هایی برای فهمیدن بهتر شرایط دارد نه صرفا دانستن نظر رسانه درباره‌ی یک نقل قول یا یک فرد. خرده‌روایت‌های قابل تأمل کمتر در این زمینه وجود دارد.

سردبیر اعتماد در واکنش به اظهارات آیت‌الله جنتی درباره‌ی لزوم پاسخگویی مسئولان تاکید کرد این ضرورت نه فقط برای سران قوا که برای همه ارکان و نهادها لازم است. در بخشی از متن هم نوشت: «برای همین هم هست که ضرورت پاسخگویی مسوولان دوچندان می‌شود و ضرورت پاسخگویی‌ نهادی مثل شورای نگهبان صدچندان بلکه هزار چندان مردم و خبرنگاران به کنار، بسیاری از مدیران و سیاستمداران بلندپایه هم درباره نحوه عملکرد شورای نگهبان نقد دارند و دست برقضا کسی به آنها اعتنا نمی‌کند. درباره خبرگان هم همین‌طور. مدتی است که در شبکه‌های مجازی فیلمی دست به دست می‌شود از آقای سعید زیباکلام. سعید زیباکلام صد و هشتاد درجه با برادرش «صادق» فرق دارد و متعلق به اردوگاه اصولگرایان است. هم اصولگراست، هم انقلابی و هم حزب‌اللهی. مع‌الوصف برایش ابهاماتی وجود دارد که بنده خدا به زبان آورده، اما آیا کسی جوابی هم به آن داده؟ در همین روزنامه اعتماد، این حقیر فقیر سراپا تقصیر، در کمال خضوع و خشوع از سخنگوی شورای نگهبان پرسیدم که چطور ممکن است در اوج مسند «قانون» بنشینید اما از توییتر فیلترشده و غیرقانونی استفاده کنید. استفاده از فیلترشکن- به تعبیر وزیر ارتباطات استفاده از بدافزار- برای همه زشت است، برای سخنگوی مهم‌ترین نهاد قانونی زشت‌تر. مع‌ذلک جواب که ندادند هیچ، وقعی هم ننهادند… ضمن عذرخواهی فراوان از آن مقام بزرگوار، باید به عرض‌تان برسانم که وقتی فرمایش اخیرتان را مطالعه کردم، اگرچه با تمام جزء و کل آن همدلم، اما ناخواسته برایم تداعی شد که رطب‌خورده منع رطب چون کند.»

کیهان، خراسان، قدس و صبح نو بالا رفتن دوباره ارز را مهم دیدند. کیهان در تیتری پرسید کدام دست نامرئی این گرانی را پمپاژ می‌کند اما در متن هم پاسخ دقیقی برای آن نداشت. در بخشی از مطلب آمده است: «همان‌طور که ‌اشاره شد تغییر خاصی در شرایط کشور به وجود نیامده و با حتی بخشنامه وزیر نفت به پتروشیمی‌ها مبنی بر ملزم کردن آنها به فروش ارزهایشان به بانک مرکزی، ظاهرا مشکلات پیشین هم برطرف شده، ضمن اینکه رئیس‌کل بانک مرکزی هم چندی پیش گفته بود ۹۷ درصد ارز پتروشیمی‌ها وارد بازار ثانویه شده و لذا از این جهت هم مشکلی نباید به وجود بیاید؛ پس چرا این نابسامانی‌ها به وجود آمده؟ جالب اینجاست که آقای رئیس‌جمهور در سخنان اخیر خود در مجلس گفته بود: «در روزهای اخیر نسبت به هفته قبل قیمت ارز مقداری متعادل شده است. در هفته‌های بعد متعادل‌تر خواهد شد (!) همه تلاش ما این است که مردم احساس نگرانی نکنند. (!!)»گفتنی است، برخی کارشناسان معتقدند با توجه به اینکه بزرگ‌ترین عرضه‌کننده ارز در ایران خود دولت است بنابراین ما چیزی به نام بازار ارز واقعی نداریم بلکه دولت هرگاه اراده کند می‌تواند با افزایش عرضه ارز قیمت‌ها را کنترل کند. خاطرنشان می‌شود برخی صاحبنظران معتقدند در شرایط فعلی جریانی مشکوک به دنبال افزایش التهابات در بازار‌های مختلف است تا از این طریق نارضایتی عمومی را در کشور دامن بزند. بر همین اساس به نظر می‌رسد دستگاه‌های ذی‌ربط باید اتفاقات این روزهای بازار ارز را به طور جدی زیر نظر بگیرند و مسببان اصلی این فضا را شناسایی کند.»

خراسان هم در یادداشت روز با انتقاد از صحبت‌های اخیر وزیر، صنعت، معدن و تجارت درباره بحرانی بودن شرایط تاکید کرد: «…واقعیت این است که شرایط غیرقابل کنترل نیست بلکه فرمول پیشین دولت در شرایط فعلی جواب نمی دهد. در گذشته و در حالی که موج انتظارات مثبت به مرور برخی متغیرهای اقتصادی را بهبود می بخشید، سخنگوی دولت با غرور هر هفته از دستاوردها می گفت اما اکنون که نیاز به ایجاد امید، اقناع افکار عمومی درباره توان سیاست گذار اقتصادی در کنترل اوضاع و انتقال حس وسط میدان بودن مسئولان به مردم است، آقای سخنگو استعفا کرده است و رئیس جمهور هر چند روز یک بار اظهاراتی کلی تحویل افکار عمومی می دهد و سخنی از سیاست یا برنامه قاطع نمی زند. فارغ از این مثال ها، در سطح کلان تر، چنان چه یکی از تحلیل گران حامی دولت چندی پیش گفته بود، گویا دولت روحانی بعد از فروپاشیِ تنها پروژه اش یعنی برجام، از هم پاشیده است. سخن آخر این که اگر در گذشته- سال های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵- سیاست گذاری منفعلانه دولت در حوزه های اقتصادی، به مدد انتظارات مثبت ایجادشده، برخی متغیرهای اقتصادی را بهبود بخشید، امروز همان انتظارات جامه ای دیگر پوشیده و در حال قلع و قمع دستاوردهای گذشته است. لذا رویکردهای گذشته جواب نمی دهد و تغییراتی بنیادین نیاز است. نیاز است در گام اول، دولت تغییر در تیم اقتصادی خود را به صورت جدی پیگیری کند و از افرادی همچون آقای شریعتمداری، وزیر صنعت که به دلیل نقش فعال در سرکوب نرخ ارز در دولت قبل، رفتارهای متناقض و از همه مهم تر ناامیدی و تسلیم شدن زودهنگام[۳]، بیشترین نقش را در ایجاد شرایط کنونی داشته اند، تصفیه شود…»
قدس هم گزارشی برای تحلیل این گرانی نوشت که بر پایه‌ی یکی از نقل‌قول‌ها دلیل اصلی را ناکارآمدی بازار ثانویه می‌داند: «یک اقتصاددان هم به خبرنگار ما گفت: فعلاً بازار ثانویه به دلیل کم عمقی نتوانسته شکاف قیمتی بین دو نرخ را کم کند و از آنجایی که این بازار بر اساس شفافیت ایجاد شده برخی واردکنندگان و صادرکنندگان به دلیل واهمه از چنین شفافیتی از مبادله در آن واهمه دارند لذا شاهد رشد مجدد نرخ ارز هستیم. وحید شقاقی ادامه داد: شکاف قیمتی بین قیمت آزاد و ثانویه ارز از ۲۰۰۰ تومان به ۵۰۰۰ تومان افزایش یافته و در همین حال بر اساس شنیده‌ها در یکی دو هفته اخیر حدود ۱۵۰ هزار بشکه از صادرات نفت کشور کم شده ضمن اینکه آمریکا حدود ۱۱ میلیون بشکه از ذخایر نفتی خود را به بازار عرضه کرده که این‌ها هم بر التهاب بازار ارز دامن زده است.
به باور وی دولت در ۶ ماه گذشته نتوانسته تصویری روشن و شفاف از آینده اقتصاد به مردم و فعالان اقتصادی ارائه دهد،لذا این سردرگمی و دلهره از آینده عطش مردم را برای حفظ قدرت خرید افزایش داده است که این خود در کنار راکد شدن دیگر بازارها می‌تواند مهم‌ترین دلیل برای هجوم پول‌های سرگردان به بازار ارز باشد.»
بازنشر مصاحبه‌ی سعید لیلاز در حوزه‌ی اقتصاد و انتقاد از او دولت جزو معدود مواردی است که ممکن است در دو روزنامه‌ با جهت‌گیری‌های کاملا متفاوت سیاسی مثل شرق و جوان اتفاق بیفتد. جوان البته مصاحبه را با تحلیل خود درآمیخت که کار درستی نیست و می‌توانست نظر خود را جدا از اصل خبر منتشر کند. در عکس هم تصویر روزنامه‌ی حزب سازندگی در دفاع از تصمیم چند ماه پیش جهانگیری برای تثبیت قیمت دلار قرار داد. در بخشی از این متن آمد: «…اشاره لیلاز به اینکه «من پشت پرده را نمی‌دانم»، درباره حرف‌های برخی افراد بی‌خاصیت دولت و مجلس و برخی افراد عموماً مزدور جناح‌های سیاسی است که می‌گویند «دولت اختیار ندارد.» همین دیروز در دو محل جداگانه، یک نماینده و یک وزیر از همین جنس افاده‌ها بروز دادند. غلامرضا حیدری، نماینده مجلس گفت: «ساختار قدرت (در ایران) به گونه‌ای است که اختیارات یک‌جا و مسئولیت‌ها جای دیگری است.» در عسلویه نیز بیژن زنگنه اختلال در موضوعی را بهانه کرد و گفت: «این هم مثل خیلی چیز‌های دیگر که در پشت پرده است و اختیارش دست دیگران است (!)» البته در کشور ما سازوکاری وجود ندارد که موقع انتشار حرف مفت از سوی مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس، آن‌ها را وادار به اثبات حرف‌های‌شان کند و معمولاً این حرف‌های عامه‌پسند با استقبال هم روبه‌رو می‌شود و اگرچه تأثیر خود را در حد جنگ روانی دشمن بالفطره بر جای گذارد، اما در زمان اظهار، با خنده و شوخی از آن می‌گذرند…»
صبح نو هم با تیتر «دلار روانی ۱۴۰۰۰ تومانی» درباره‌ی دلایل این افزایش قیمت یادداشتی نوشت و در بخشی از آن توضیح داد: «در این میان البته برخی می‌گویند که هنوز هم صرافی‌های غیرمجاز نفس می‌کشند و همین امر سبب می‌شود که اگرچه ممکن است دفتر و تشکیلاتی برای خود نداشته باشند، اما عوامل و دلالان‌شان بدون هیچ برو و برگردی، نرخ در بازار تعیین کنند؛ به‌خصوص اینکه به‌هر‌حال قبل از اعلام دولت مبنی بر قاچاق بودن هر گونه خرید و فروش ارز خارج از سیستم بانکی، آن‌ها مجموعه‌ای از ذخایر را در اختیار داشتند که به درستی در یک فضای زیرزمینی و غیرشفاف وارد عمل شدند و بازار را کنترل کردند. این در حالی است که هم اکنون اگرچه دیگر بازار ارز ایران شخصیت‌هایی همچون جمشید بسم‌الله را به خود نمی‌بیند که آشکارا نرخ تعیین کرده و در فاصله میدان فردوسی تا چهارراه استانبول فریاد بزند، اما نوچه‌هایش هنوز هم مشغول به فعالیت بوده و در بازار نرخ تعیین می‌کند. نکته دیگر که باید به آن توجه شود گفته‌هایی است که بسیاری در بازار ارز شایعه می‌کنند، که «عوامل بانک مرکزی و صرافی‌های بانکی، خود لیدرهای چنین بازارهای شبانه‌ای هستند» که باید مراجع نظارتی در مورد صحت و سقم این ادعا نظر دهد. به هر حال داستان هر چه که باشد، اکنون نبض بازار ارز حداقل در دست دولت نیست، چراکه اگر بود نرخ نباید تا این میزان آن هم به صورت غیرمنطقی و بدون هیچ پشتوانه و دلیل عقلانی بالا رود.»

همشهری هم تیتر یک را به مجموعه مطالب مربوط به بازار ارز و ریشه‌ی افزایش قیمت‌ دلار اختصاص داد. دبیر گروه اقتصاد و بورس روزنامه هم تحلیلی در صفحه اول نوشت و مهمترین راهکار خروج از وضعیت فعلی را مشخص شدن نسبت حاکمیت و دولت با مدل اقتصادی مطلوب انها دانست: «فاش بگوییم تنها درصورتی که حاکمیت رویکرد خود را در برابر مدل اقتصادی بازار آزاد مشخص کند،  راه‌های عبور از تنگناها و نوسان‌ها در دسترس خواهد بود. در این شرایط است که می‌توان برای کنترل حجم نقدینگی فکری کرد. اگر آزادسازی اقتصادی در صنایع خودرو،  پتروشیمی و فولاد اتفاق بیفتد برای کنترل پول‌های پر قدرت می‌توان راهکارهای مالی دقیق ارائه داد،  مثلا با توجه به جذابیت ایجاد شده در بورس برای سهام این شرکت‌ها می‌توان افزایش سرمایه با صرف سهام را در دستور کار قرار داد و پول‌های پرقدرت را در این نوع اوراق که پس از مدتی به سهام همان شرکت‌ها تبدیل می‌شوند،  جذب کرد. از اینگونه راهکارها در کیسه کارشناسان مالی به وفور یافت می‌شود اما ابتدا باید تکلیف دولت و حاکمیت با مدل اقتصادی مطلوبش روشن شود.»

جمهوری اسلامی، قانون و ستاره‌صبح از جمله روزنامه‌هایی بودند که نطق دیروز دو نماینده‌ی مجلس شورای اسلامی را مهم دیدند. ستاره‌صبح عکسی بی‌کیفیت از دو نماینده به صفحه اول آورد و از «نطق‌های صریح و بی‌پرده» نوشت و قانون با عکسی از پروانه سلحشوری او را «پرچمدار امید» خواند. حداقل در صفحه اول، نشانی خاصی از تحلیل وجود ندارد جز موضع‌گیری مثبت به این نطق‌ها. جمهوری اسلامی سرمقاله را به همین صحبت‌های روز گذشته اختصاص داد و در بخشی از آن نوشت: «…نمایندگان مجلس حق دارند از مشکلات مردم بگویند ولی فقط حرف نزنند بلکه با طرح‌های دقیق و حساب شده، راهکارهای صحیحی ارائه دهند و دولت را در حل مشکلات یاری کنند. روشی که اکنون بعضی از نمایندگان در پیش گرفته‌اند، متاسفانه این تصور را در افکار عمومی به وجود آورده که این افراد از هم اکنون در فکر جلب آراء بخشی از مردم در انتخابات دور بعدی هستند. ما نمی‌خواهیم چنین تصوری را نسبت به شما تایید کنیم ولی صادقانه به شما توصیه می‌کنیم به جای تزریق ناامیدی به جامعه و زیر سوال بردن ارکان نظام و ناکارآمد جلوه دادن قانون اساسی و دولت و نهادهای مختلف، درصدد امید بخشیدن به مردم برآئید و با اقدامات عملی و دور از شعار و خودنمائی، به مجموعه دست‌اندرکاران برای حل مشکلات کمک نمائید. چنین روشی است که می‌تواند دفاع از حقوق مردم تلقی شود و توطئه دشمن را نیز خنثی کند.»

 

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here