زمان انتشار : ۱۷ مرداد ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۳:۰۴ | کد خبر : 472882 |

بدیعی: خبرنگاران با کار تحقیقی خط قرمزها را از بین ببرند

شفقنا رسانه-زهرا حکیمی: هر ساله با نزدیک شدن به روز خبرنگار مشکلات و انتظارات آنان بیشتر از همیشه خود را نشان می‌دهد. از وضعیت حق تحریری گرفته تا مشکلات معیشتی. اما این روزها که افکار عمومی بیشتر به دنبال اخبار اقتصادی، سیاسی و اجتماعی  است، مردم از رسانه‌ها و خبرنگاران انتظار دارند تا با خبرهای تحلیلی و درست به آن‌ها اطلاعات درست دهند. برای همین انتقاد به کار رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران از دید پیشکسوتان مطبوعات و استادان این عرصه می‌تواند به رسانه‌ها کمک کند تا ارتباط بیشتری با جامعه برقرار کنند و در کنار مسئولان راهگشای مشکلات باشند.

مینو بدیعی، مدرس روزنامه‌نگاری و پیشکسوت عرصه مطبوعات خبرنگار را نماینده و وکیل وجدان اجتماعی در جامعه می‌داند و نقش بزرگش را داشتن مسئولیت اجتماعی در برابر میلیون‌ها مخاطب در جامعه عنوان می‌کند. او به شفقنا رسانه می‌گوید: خبرنگاران وظیفه دارند آنچه را که در سطح جامعه به وجود می‌آید انعکاس دهند. از تظاهرات مردم گرفته تا اعتراض، دستگیری، مشکلاتشان و… . این وظیفه‌ای بود که از همان دوره دانشجویی به ما یاد دادند و نسل‌های بعدی هم باید دنباله‌رو آن باشند. یعنی خبرنگار باید با مردم صحبت کند، نارضایتی‌هایشان را بپرسد، دلایل اعتراضاتشان را جویا شود و… . در آخر درباره دغدغه‌های مردم بنویسد. کسی که این کار را انجام ندهد اصلاً خبرنگار محسوب نمی‌شود و شاید بتوان گفت کارمند یک روزنامه است.

این پیشکسوت مطبوعات با بیان اینکه مشاهده گری یکی از اساسی‌ترین چیزی که باید به خبرنگاران یاد داد، می‌گوید: خبرنگار باید شاهد رویدادی باشد که در جامعه اتفاق می‌افتد. به‌عنوان مثال در زمان حمله داعش به مجلس خبرنگاری توانسته وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد که در زمان اتفاق در مجلس حضورداشته و با شاهدان عینی مصاحبه کرده است.

 

خبرنگار باید فعالانه عملکرد مسئولان را به چالش بکشد

بدیعی ضمن اشاره به اهمیت حضور فعال خبرنگار در گفتگو با مسئولان توضیح می‌دهد: گاهی خبرنگاران زیادی جمع می‌شوند و با یک ضبط‌صوت نزد مسئولان می‌روند و مسئولان هم یک‌طرفه حرف می‌زنند و خبرنگار هم بدون اینکه در جریان مصاحبه فعال باشد، صحبت‌هایشان را پیاده می‌کند. درحالی که خبرنگار وظیفه دارد مصاحبه‌شونده‌اش را به چالش بکشد. باید از میان سخنانش هم سؤال طرح کند و بپرسد. به چند پرسش آماده اکتفا نکند. خبرنگار اگر نتواند عملکرد یک مسئول را به چالش بکشد با یک کارمند عادی چه تفاوتی دارد؟ هرکسی می‌تواند چند سؤال آماده را از مسئولان و مصاحبه‌شونده بپرسد و ضبط کند. بنابراین مسئولیت اجتماعی خبرنگار در رویدادهای جامعه بسیار مهم است و اگر نتواند نقشش را به‌خوبی انجام هد بهتر است این حرفه را کنار بگذارد.

 

با این حال این نقد همواره از جانب مردم وجود دارد که خبرنگاران و رسانه‌ها گرفتار خط قرمزهایشان شده‌اند و نمی‌توانند آنچه در جامعه اتفاق می‌افتد بیان کنند. بدیعی دراین‌باره می‌گوید: همیشه در هر شرایطی خط قرمز وجود داشته است. استادان ما برایمان تعریف می‌کردند که در زمان رژیم سابق خبرنگاران خط قرمزهای زیادی داشتند و برای روزنامه‌های کشور اختناق وحشتناکی بود. ولی خبرنگاران آن دوره همواره راه شکستن خط قرمزها را پیدا می‌کردند. یعنی مواردی وجود داشته که خبرنگار اجازه نوشتن رویدادی را نداشته ولی با یک توصیف و تحلیل داستانی و با زبانی بی‌طرفانه آنچه خط قرمز بود را می‌شکستند. به عنوان مثال چریکی که در زمان گذشته با شاه همکاری نمی‌کرد و کشته بودنش تبدیل به قهرمان می‌شد. چون خبرنگار آن زمان می‌دانست که باید چگونه آن را به تصویر بکشد ولی الان خبرنگار ما این توانایی را ندارند.

او ادامه می‌دهد: اولین چیز برای یک خبرنگار توانایی نوشتن و تصویرسازی است و بتواند آنچه را که دیده به شکل غیرمستقیم بیان کند. استادان ما در این حرفه به ما می‌گفتند در خبرهایتان از صفت استفاده نکنید، بلکه به‌گونه‌ای سوژه را توصیف کنید که مردم خودشان ویژگی طرف را بفهمند. خبرنگاری کاری خلاقانه و هنرمندانه است. خبرنگار وقتی می‌خواهد از عملکرد یک فرد انتقاد کند باید تحقیق و پژوهش کند، دلایل مستند بیاورد ، مدرک ارائه دهد و بعد با قلمی قوی آن را بیان کند تا مخاطب پی به عملکرد بد طرف ببرد نه اینکه بدون مدرک او را نقد کند. خبرنگار با کار تحقیقی و پژوهشی می‌تواند خط قرمز را از بین ببرد.

خبرنگاران با تحقیق میدانی به سراغ سوژه بروند

این مدرس روزنامه‌نگاری با اشاره به‌ضرورت توجه به تحقیق‌های میدانی در پیگیری سوژه‌ها توضیح می‌دهد: خبرنگاران باید تا جایی که امکان دارد از کپی کردن مطالب دوری کنند. برای شناخت اولیه از سوژه می‌توانند از اطلاعات سایت‌های دیگر استفاده کنند ولی در نهایت باید خودشان با تحقیق میدانی به سراغ سوژه بروند. به عنوان مثال خبری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که «دولت ایران می‌خواهد جزیره کیش را به چین واگذار کند» منِ خبرنگار نباید ساده از این خبر بگذرم. باید تحقیق کنم، با چند مسئول صحبت کنم، اطلاعات آماری بگیرم، منبع موثق پیدا کنم و بر اساس آن خبر را تنظیم کنم. وقتی با تحقیق ، آمار و اطلاعات به سراغ سوژه بروید خطوط قرمز هم از بین می‌روند.

خبرنگاران آن دوره اهل مطالعه بودند

بدیعی به کم شدن اثرگذاری رسانه‌ها انتقاد دارد و با اشاره به دوران خبرنگاری خود روایت می‌کند:در دهه ۶۰ که فعالیت خبری زیادی داشتیم، تأثیرگذاری خبرنگاران و روزنامه‌نگاران بیشتر بود. این به چند دلیل برمی‌گردد. اول اینکه تعداد روزنامه‌ها محدود بود، در عین حال مردم به رادیو و تلویزیون اعتماد نداشتند و بیشتر به مطبوعات اعتماد می‌کردند. نکته بعدی این بود که در آن زمان اینترنت نبود و اطلاعات لازم را خبرنگاران می‌دادند. خبرنگاران آن دوره هم اهل مطالعه بودند.

او ادامه می‌دهد: از نسل خودمان دفاع نمی‌کنم ولی وقتی می‌خواستیم سوژه‌ای درباره تورم یا گرانی بنویسیم باید در زمان کم حداقل صد مقاله مطالعه می‌کردیم، سراغ خبرهای گذشته می‌رفتیم و آمارهای قدیمی را درمی‌آوردیم. در درجه اول از مردم سؤال می‌کردیم و انبوهی از اطلاعات را جمع‌آوری می‌کردیم و بعد سراغ کارشناس می‌رفتیم. کارشناس تحلیل می‌کرد که دلیل گرانی چیست، چرا نرخ ارز بالا رفته است و… در آخر تمام این سؤالات را باید نزد مسئولان می‌بریم و آن‌ها را به چالش می‌کشیدیم. خبرنگاران الان اصلاً سراغ مردم نمی‌روند. مسئولان را به چالش نمی‌کشند. تا به حال چه خبرنگاری وزیر کار را به چالش کشیده که دلیل این همه آمار بیکاری چیست؟

این مدرس روزنامه‌نگاری انتقاد می‌کند: خیلی وقت‌ها خبرنگارها می‌ترسند که کارشان را از دست بدهند و خیلی وقت‌ها هم سردبیران و مدیران مسئول به آن‌ها اجازه نمی‌دهند که چنین کاری بکنند. من اگر اطلاعاتی را جمع‌آوری می‌کردم که آمار نداشت دبیر سرویسم گزارشم را دور می‌انداخت و می‌گفت این آمار و اطلاعات ندارد. ولی الان خبرنگاران هر چیزی بنویسند چاپ می‌شود.

 

مردم حرف خود را در رسانه‌ها نمی‌بینند

بدیعی در پاسخ به این سؤال که چرا مردم اعتمادشان نسبت به رسانه‌های رسمی از بین رفته است، می‌گوید: مردم الان حرف خود را در رسانه‌ها نمی‌بینند. خودشان دنبال خبر می‌روند و در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند. خبرنگار باید وقتی سوژه‌ای را دنبال می‌کند به‌راحتی از کنار آن نگذرد و عناصر خبرش را قوی کند. اینکه خبری می‌رسد «مردی ۵۸ ساله دو تن سکه طلا خرید» خبرنگار باید به دنبال این باشد که این فرد چه کسی بوده؟ چگونه توانسته این کار را بکند؟ یعنی به چرایی و چگونگی آن بپردازد و زوایای پنهان موضوع را روشن کند. بنابراین چون گزارش میدانی و تحقیقی در رسانه‌ها ضعیف است مردم به آن‌ها اعتماد ندارند. به همین دلیل تیراژ مطبوعات پایین آمده است. اگر منِ خبرنگار در روزنامه کیهان خبر می‌خوردم، من را تنبیه می‌کردند ولی الان خبر خوردن معنی ندارد.

 

دنبال پر کردن صفحات نباشیم

بدیعی در انتقاد به این مسئله که رسانه‌ها این روزها به دنبال پر کردن صفحات هستند و کمتر به سمت تحلیل و موشکافی سوژه می‌روند، می‌گوید: پر کردن صفحات  در شرایطی که بمباران اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی، ، تلگرام و… صورت می‌گیرد چه فایده‌ای دارد؟ رسانه باید به دنبال خبر جدیدتر باشد و به موشکافی مسئله بپردازد و تحلیل کند. قبل به خبرنگارانی که پشت میز می‌نشستند و خبر می‌نوشتند خبرنگار آب پرتقالی می‌گفتند و همه او را مسخره می‌کردند ولی الان همه ما خبرنگار آب پرتقالی شدیم.

 

چاپ روزنامه به افراد متخصص سپرده شود

این مدرس روزنامه‌نگاری معتقد است که باید یک پاکسازی فکری از سطح مدیران رده بالا در رسانه‌ها تا سطوح پایین‌تر یعنی خبرنگاران و خبربیارها و … صورت بگیرد. او همچنین می‌گوید: دولت باید از تنبیه کردن روزنامه‌نگار و خبرنگار دست بردارد و فقط نقش نظارتی داشته باشد. از طرف دیگر هرکسی نباید روزنامه چاپ کند. بلکه باید افراد متخصص در این حوزه اقدام به این کار کنند. دانشگاه‌های ارتباطات هم باید دروسشان را ارتقا دهند. الان بحث روزنامه‌نگاری سایبر و روزنامه‌نگاری آنلاین مطرح است. اینکه چگونه می‌توان روزنامه‌های مکتوب را به روزنامه‌های دیجیتالی پرمخاطب تبدیل کرد. اخلاق روزنامه‌نگاری مثل گذشته تدریس شود. خبرنگاران سعی کنند حرف‌های مردم را انعکاس دهند و درصدد جلب قلب مردم باشند. چه اشکالی دارد که حرف یک کارگر معدن تیتر یک روزنامه شود؟ چرا باید حرف فلان وزیر بارها در صفحه اول روزنامه تکرار شود؟ حتماً باید حرف مسئولان تیتر شود؟ روزنامه‌ها باید به سمت مردم برگردند.

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here