زمان انتشار : ۱۶ مرداد ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۳:۱۹ | کد خبر : 472820 |

یک پیشکسوت مطبوعاتی: تخصص در تحریریه ها جدی گرفته نمی شود

شفقنا رسانه-سمیرا بختیار: هر ساله با نزدیک شدن به روز خبرنگار مشکلات و انتظارات آنان بیشتر از همیشه خود را نشان می دهد.از وضعیت حق تحریری گرفته تا مشکلات معیشتی.اما این روزها که افکار عمومی بیشتر به دنبال اخبار اقتصادی،سیاسی و اجتماعی  است، مردم از رسانه ها و خبرنگاران انتظار دارند تا با خبرهای تحلیلی و درست به آنها اطلاعات واقعی بدهند.برای همین انتقاد به کار رسانه ها و روزنامه نگاران از دید پیشکسوتان مطبوعاتی  می تواند به رسانه ها کمک کند تا ارتباط بیشتری با جامعه برقرار کنند و در کنار مسئولان راهگشای مشکلات باشند.

مسعود شهامی پور که از دهه ۵۰ وارد کار روزنامه نگاری شده  و معاون سردبیر چندین نشریه چون آفتاب گردان،گلستانه و  روزنامه ایران  بوده، رسالت واقعی خبرنگاران را در گرو وضعیت جامعه می بیند و به شفقنا رسانه  می‌گوید: وضعیت جامعه به‌جایی رسیده است که شاد شدن آن با یک حرکت زیر بنایی و اساسی ایجادمی شود به نظرم الآن  قوی ترین  سینمای کمدی هم به کمک بیاید،بازهم کارساز نیست. از طرفی  رسانه تابع وضعیت سیاسی و اقتصادی جامعه است .تا زمانی که زمینه‌های آزادی  کار رسانه‌ها فراهم نشود،آن‌ها  نمی‌توانند کاری کنند.یک‌زمانی ادبیات در تنگنا بود برای همین متوسل به استعاره می‌شد ولی  رسانه چطور می‌تواند به استعاره متوسل شود .رسانه فقط با واقعیات سروکار دارد .برای همین  اگر رسانه‌ها را آزاد بگذارند جز آنکه به مردم واقعیات را بگویند،نمی‌توانند کار دیگری کنند.

بی‌اعتمادی یا حس مسئولیت

او با اشاره به نفوذ رسانه‌های مجازی و کم شدن اعتماد مخاطب به رسانه‌های رسمی بیان می‌کند: به نظرم  وجهی از این بی‌اعتمادی  به رسانه‌های داخلی درست نیست به دلیل اینکه رسانه‌های مجازی وقتی با سرعت بیشتر در دسترس مردم هستند قبل از اینکه خبری به دست رسانه‌های رسمی برسد توسط رسانه‌های مجازی منتشر می‌شود برای همین رسانه‌های رسمی از خبرهایی که قبلاً در جامعه پخش‌شده صرف‌نظر می‌کنند ،برای همین طبیعی است که مخاطب بیشتر به سمت رسانه‌های مجازی می‌رود . از طرفی رسانه‌های مجازی چون در برابر مطالبی که منتشر می‌کنند مسئول نیستند، آزادترند و خبرهای درست و نادرست را باهم به دست مخاطب می‌رسانند برای همین انتظاری را در مخاطب مبنی بر سرعت زیاد و نبود مسئوولیت از رسانه‌های رسمی و مطبوعات ایجاد می‌کنند.

شهامی پور ادامه می‌دهد: درحالی‌که رسانه‌های رسمی نمی‌توانند هر خبر و شایعه‌ای را به مخاطب برسانند برای همین بی‌اعتمادی می‌تواند  ناشی از این مسئله  شکل‌گرفته باشد .البته بخشی از آن‌هم به متولیان امر برمی‌گردد که اجازه انتشار برخی از مطالب را به خبرنگاران نمی‌دهند .پس خبرنگار از ترس موقعیت خودش هم که شده این کار را انجام نمی‌دهد. یعنی صرف بازگو کردن، استراتژی بقاء را برای رسانه‌های داخلی مطرح می‌کند. بالاخره باید این رسانه‌ها حضورداشته باشند تا بتوانند کار را ادامه دهند وگرنه با یک تک‌شماره، رسانه نمی‌تواند وظیفه خود را انجام دهد.

از اثر گذاری تا مدیریت اخبار

اما این پیشکسوت مطبوعاتی به کم شدن اثرگذاری رسانه‌ها انتقاد دارد و با اشاره به دوران خبرنگاری خود روایت می‌کند:  بالاترین تأثیر رسانه را در دوران انقلاب دیدم یعنی وقتی خبرهایی را که در راستا و همزمان با اعتراضات مردمی  منعکس می‌کردیم، متوجه می‌شدیم که این تأثیرگذاری تا چه اندازه  بر روی حرکت‌های مردم  نتیجه‌بخش بوده است. حتی این تأثیر را  در واکنش‌های مسئولان، می‌توانستیم تشخیص بدهیم .فرض کنید در یک بخش کوچکی در استان ایلام، سپهبد بدری( به نظرم استاندار ایلام بود) مستقیماً با تحریریه روزنامه تماس گرفته  و گفته بودند این جنگ‌ها و درگیری‌هایی که شما اطلاع‌رسانی می‌کنید کار نیروهای تحت فرمان من نیست و چنین کاری نکرده‌اند.یعنی می‌خواهم بگویم که حتی مسئولین چنین حساستی نسبت به رسانه و اطلاع‌رسانی آن‌ها داشتند.

او که بیش از ۱۰ سال خبرنگار حوزه جنگ بوده ، با اشاره به ملاحظات و مدیریت اخبار در آن دوران تعریف می‌کند: اخبار جنگ ماهیتاً کنترل‌شده بود و ما مجاز نبودیم هر خبری  را منتشر کنیم به دلیل اینکه جنگ  با ملاحظات و مسائل  امنیتی خاصی همراه بود. بزرگ‌ترین اخبار منفی مربوط به خرمشهر بود. زمانی  که اولین بار نیروهای عراقی به گمرک خرمشهر حمله کردند .یادم  هست که ما تا اینجای ماجرا را که مربوط به ورود نیروهای عراقی بود نوشتیم .اما  وقتی این نیروها به خود خرمشهر رسیدن و درگیری در خیابان‌های خرمشهر شروع‌شده بود ما فقط اخبار مربوط به منطقه درگیری را اطلاع‌رسانی می‌کردیم.برای همین  اگر خواننده خبرهای هرروز را با روز قبل مقایسه می‌کرد متوجه می‌شد  که درگیری‌ها در حال دور شدن از مرز است تا زمانی که خرمشهر از کنترل نیروهای ایرانی خارج شد ما بازهم تیتری مبنی بر اینکه خرمشهر اشغال یا تصرف شد، نداشتیم.  ولی خواننده حس می‌کرد خرمشهر ازدست‌رفته است یعنی این مدیریت خبر توأم با انتشار آن بود. خبر به‌گونه‌ای مدیریت می‌شد که رسانه‌ها تیتری که مربوط به شکست خرمشهر بود را کار نکنند. زمانی که خرمشهر” خونین‌شهر” نام گرفت بین سطور و مفهوم خبر معلوم می‌شد  که خرمشهر ازدست‌رفته است .در  نقطه مقابل این اوضاع، وقتی خرمشهر از چنگ دشمن خارج شد “خرمشهر آزاد شد” را تیتر یک کردیم. برای همین  مدیریت خبر در این‌گونه موارد خیلی کاربرد داشت.

رسانه های آزاد را با بی بند و باری مترادف گرفته اند

شهامی پور که در حال حاضر از اعضای انجمن پیشکسوتان مطبوعات است  برای اثرگذاری بیشتر رسانه‌ها پیشنهاد می‌دهد: باید در حال حاضر اجازه دهند که رسانه‌ها و خبرنگاران بدون واهمه کار خود را انجام دهند یعنی رسانه را به‌عنوان ابزار نظام بدانند نه در برابر آن .متأسفانه خیلی از دستگاه‌ها رسانه  را به‌عنوان ابزارهای کمکی خود نمی‌دانند. در این سال‌ها به صداوسیما خیلی بهاداده شده ولی می‌بینیم این رسانه نتوانسته با جامعه ارتباط برقرار کند. از طرفی دیگر خیلی‌ها از ابتدا  وجود رسانه‌های آزاد را با بی بند وباری مترادف گرفته‌اند و یک معنای نادلخواه از آزادی در ذهن مسئولان ایجاد کرده‌اند  درحالی‌که آزادی برای یک رسانه توانایی ایجاد می‌کند.

او توضیح می‌دهد: خب وقتی رسانه‌ای  آزاد نباشد ناتوان هم می‌شود چطور می‌توان در یک محیط محدود، خبرنگار از هیئت کارمند گونه‌ای خود خارج شود . برای همین ناتوانی رسانه‌ها بیشتر به خاطر محیط بسته  آن‌ها است .در دوران ما هم عوامل محدودکننده زیاد بود ولی خب من  در دوره‌ای خبرنگار بودم که به نظرم کمتر خبرنگاری در طول عمر حرفه‌ای خود  در کشورش با  جنگ و انقلاب  روبرو بوده است . از این لحاظ خیلی احساس وجد می‌کردم و  واقعاً عاشق کارم شده بودم.شاید همین عشق بود که باعث می‌شد کمتر متوجه  محدودیت‌ها شوم. مثلاً می‌دانستم اخبار جنگ را به خاطر مسائل امنیتی نمی‌ شود، منتشر کرد ولی در ذهن من به‌عنوان سانسور معنا نمی‌شد .

خبرنگار  نباید سالی یک‌بار سرویسش را عوض کند

شهامی پور آرزو دارد که خبرنگاران دنبال گزارش‌های تحقیقی بروند و صرفاً کار خبری نکنند او می‌گوید: در حال حاضر خبرنگاران دیگر دنبال گزارش‌های میدانی نیستند و کار میدانی  برای رسانه شرکت در نشست ها و مصاحبه های حضوری معنا دارد. بیشتر گزارش‌ها در حال حاضر بی‌رمق هستند و بیشتر شبیه مقاله است .نمی‌دانم چرا خبرنگاران برای خبرهای میدانی دیگر رغبت و تحرکی ندارند، این را می‌توان از حال حاضر روزنامه‌ها فهمید.

او برای بهتر شدن این وضعیت چند توصیه دارد: به نظرم برای بهتر شدن حال خبرنگاران باید دبیران تحریریه‌ها به آن‌ها تلنگر جدی بزنند. ما یک دوره‌ای  در دهه ۶۰ و ۷۰ سردبیر و دبیران زیادی بدون اینکه مراحل ترتیبی را بگذرانند به‌صورت یک موج وارد تحریریه‌ها کردیم.درحالی‌که  این افراد  باید قبل از دبیر یا سردبیر شدن  از دوره خبر آوردن  شروع می‌کردند  تا به خبرنگاری و بعد خبرنگاری ارشد برسند  و بعد دبیر شوند.پس وقتی ما چنین دبیرانی را در تحریریه‌ها داریم چطور ممکن است خبرنگار آن امکان رشد داشته باشد. از طرفی دیگر امروزه  مطالعه خبرنگاران کم شده  حتی روزنامه خود را نمی‌خوانند. خبرنگاران باید تا می‌توانند رمان، داستان کوتاه و ادبیات بخوانند.  کسی که خبرنگار است وقتی از او پرسیده می‌شود، آخرین کتابی که خوانده‌ای کی بوده ،باید کتاب‌خوانده شده‌اش مربوط به شب گذشته باشد نه اینکه فکر کند که چند ماه پیش چه کتابی را خوانده است.متأسفانه اطلاعات خبرنگاران  محدود است .

این روزنامه‌نگار پیشکسوت بیان می‌کند: ما باید خبرنگاران تخصصی داشته باشیم . در دوران قبل از انقلاب که وارد روزنامه  کیهان شدم ،یادم هست که هر خبرنگاری یک تخصص داشت. متأسفانه الآن  تخصص را در تحریریه‌ها جدی نمی‌گیرند. خبرنگار  نباید سالی یک‌بار سرویسش را عوض کند باید یک سرویس معین داشته باشد تا تخصص خود را پیدا کند اگر این عوامل با آزادی رسانه همراه شود آن موقع می‌توان از رسانه‌ها انتظار انتشار خبرهای خوب و حرفه‌ای  را هم داشت.

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here