حمایت تیترها از حقوق شهروندی «اقلیت‌ها»/ واکنش روزنامه‌ها به شفافیت ناقص در تلویزیون

شفقنا رسانه- همان طور که قابل پیش‌بینی بود با تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام برای تایید عضویت سپنتا نیکنام در شورای شهر یزد امروز این خبر به یکی از خبرهای اصلی روزنامه‌ها تبدیل شد. خبری که به درستی پیش از این رسانه‌ها پیگیر آن از مسئولان مرتبط بودند. آرمان امروز، بشارت نو، ابتکار، اعتماد، همدلی، همشهری و ایران از جمله روزنامه‌هایی بودند که عکس یا تیتر یک را در حمایت از تصمیم مجمع تشخیص قرار دادند.

اعتماد عکسی از جلسه رأی‌گیری در مجمع تشخیص را مثل چند رسانه‌ی دیگر انتخاب کرد که در زمان انتشار گفته می‌شد مربوط به زمان‌ رای‌گیری درباره‌ی وضعیت سپنتا نیکنام عضو شورای شهر یزد است اما بعد از جلسه مجید انصاری به جماران گفت این تصویر مربوط به رای گیری دیگری بوده است(اینجا). در چنین مواقعی اهمیت شرح عکس درست و دقیق برای رسانه مشخص می‌شود. شرح عکس‌های کلی که در بهترین حالت در بعضی رسانه‌ها اسم افراد هم در آن مشخص می‌شود، زمینه‌ی چنین اشتباهاتی را در ارائه‌ی عکس خبری(نه مطبوعاتی) فراهم می‌کند. سرمقاله را هم احمد مسجد جامعی عضو شورای شهر تهران نوشت: «…در قانون اساسی جمهوری اسلامی، مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی شهر و روستا برای آنها جایگاهی پیش‌بینی شده است تا مانند همیشه حق شهروندی را به زیباترین وجه مراعات کرده باشیم. ما در یزد و کرمان و تهران و شیراز و اصفهان و اهواز با زرتشتیان به آرامی زندگی کرده‌ایم. آنها نیز همیشه حق متقابل را به زیباترین شکل به جای آورده‌اند. در نهایت، من اگر روزی اهورا نیکنام فرزند تازه به دنیا آمده‌ سپنتا نیکنام را ببینم، برایش از حرف‌های این روزها نخواهم گفت. از حرف‌های آن روزها خواهم گفت. به او می‌گویم: ما خوب می‌دانیم که ایران قدر مشترک همه ما است…»

همدلی هم تیتر «سپنتا شد» را انتخاب کرد که چندان مفهوم به نظر نمی‌رسد. حتی اگر فرض کنیم معنی اسم «پاک و مقدس» را به عنوان تعبیر روزنامه برای تصمیم مجمع تشخیص به کار برده‌اند، باز هم تیتر در معنا ایراد دارد چرا که اساسا ریشه‌ی شکل‌گیری ماجرا نکته‌ی دیگری است.

ایران در انتخاب عکس‌ها هم جلسه مجمع تشخیص را دید هم حضور سپنتا نیکنام در شورای شهر یزد. مصاحبه‌ای کوتاه با نیکنام هم تدارک دید که در بخشی از آن گفت: «واقعیت این است که در مدتی که گذشت اخبار ضد و نقیض فراوانی به گوش می‌رسید. هیچ پیش‌بینی از نتیجه نداشتم اما ته دلم روشن بود که نتیجه‌ای خوش در این پرونده رقم خواهد خورد. از یک نقطه به بعد بحث برای من حیاتی شده بود. اوایل فقط موضوع من مد نظر بود اما عید امسال خبر‌هایی به گوشم رسید که امکان دارد بررسی لایحه عضویت اقلیت‌ها در شوراهای شهر به بعد موکول شود. این موضوع باعث نگرانی من شده بود. دوست نداشتم و ندارم که اولین و آخرین ایرانی غیر مسلمان در شوراهای شهر باشم و برای همین در مصاحبه با روزنامه ایران اعلام کردم که دیگر موضوع من سپنتا نیست و پیگیر حقوق اقلیت‌ها خواهم شد. واقعاً از این موضوع می‌ترسیدم و اگر هم قرار بود که موضوع من موقتاً حل شود و بررسی طرح عضویت غیر مسلمان‌ها به بعد موکول شود، قطعاً به شورای شهر نمی‌رفتم تا راه برای مشارکت همه ایرانیان برای ساخت ایران فراهم شود. از این لحظه به بعد همه با هم در کنار هم باید برای پیشرفت ایران کار کنیم و به منافع ملی بیندیشیم. بعد از آن در توئیتر و سایر فضاهای ارتباط جمعی نیز روی این نکته پافشاری کردم و خوشحالم که قرار نیست سپنتا نیکنام اولین و آخرین ایرانی غیر مسلمان باشد که در پارلمان‌های محلی عضویت دارد.»

همشهری بخش ویژه‌ای به ۱۰ سالگی برج میلاد به عنوان یکی از نمادهای تعلق شهری اختصاص داد و وضعیت نگهداری آن را بررسی کرد که در راستای سیاستگذاری روزنامه و خوب است.

ماجرای پرونده‌ی ثامن با حضور احسان علیخانی در برنامه تلویزیونی و دفاع او از خود و گزارش‌ها از دهمین جلسه علنی دادگاه رسیدگی به اتهامات این موسسه غیرمجاز مالی و اعتباری امروز هم به تیترها آمد. شرق که اولین بار گزارش مفصلی از جزئیات این پرونده منتشر کرد به عملکرد صداوسیما در حمایت از مجری تلویزیونی واکنش نشان داد: «دفاع از مردم یا دفاع از خود». در متن هم در تحلیل این برنامه با کامبیز نوروزی، کارشناس حقوق رسانه گفت‌وگو داشت که در بخشی از آن درباره‌ی تلاش برای انحراف افکار عمومی از مسائل اصلی پرونده و ثامن و تقلیل آن به دو سلبریتی توضیح داد:‌« نقطه کانونی این گزارش، اصلا سلبریتی‌ها نیستند. دقت کنید عدد حیرت‌انگیز ۱۲ هزار میلیارد تومان در‌این‌بین حیف‌و‌میل شده است. این معادل ۲۰ درصد بودجه عمرانی ایران در سال ۹۷ است. بزرگی این عدد واقعا حیرت‌انگیز است. نقطه کانونی این است؛ این مؤسسه کجا، چگونه، با چه ضوابطی و با کدام حمایت‌ها به سهولت این کارها را انجام داده است. از چه کسانی تقدیرنامه دریافت کرده است؟ بانک مرکزی، دیوان محاسبات، سازمان بازرسی کل کشور کجا بودند و چه می‌کردند؟ این مسئله شامل سایر صندوق‌های متخلف نیز می‌شود که بزرگی تخلفات آنان کمتر از ثامن نیست. مسئولان اقتصادی کشور چند سالی است که مرتبا از مشکلات متعددی که صندوق‌ها برای سیستم پولی و مالی کشور ایجاد کرده‌‌اند، صحبت می‌کنند. به‌هر‌حال در همین دولت دکتر روحانی، جلوی ادامه کار آنها با همه هزینه‌هایی که داشت، گرفته شده است. دولت ناچار شده چند هزار میلیارد برای پرداخت سپرده‌گذاران چند مؤسسه پرداخت کند. اینها موضوعات اصلی است که در گزارش «شرق» و یادداشت‌های «شرق» از گذشته تا امروز دنبال می‌شود. بهتر است صداوسیما به سمت مسائلی نرود که در مقابل این پرسش‌ها بی‌اهمیت است. فرض کنیم آقا و خانم ایکس مبلغ سه میلیارد وام ارزان‌قیمت گرفته‌اند. این در برابر آن ۱۲ هزار میلیارد چیزی نزدیک به صفر است. اگر رسانه‌ای مدعی است به دنبال حقوق مردم است، حتی اگر دیر مدعی این حقوق شده باشد، بهتر است این مسئله را در برنامه زنده خود دنبال کند.»

شهروند دفاعیات احسان علیخانی در برنامه‌ی تلویزیونی را که بدون حضور نماینده‌ی روزنامه‌ شرق برگزار شد، در مجموع مثبت دید و آن را شروعی برای شفا‌ف سازی در تلویزیون دید و در مطالبی از مهران مدیری هم خواست توضیحات را به صورت تلویزیونی مطرح کند. تیتر دیگر روزنامه هم نکته‌ای از صحبت‌های مسعود پزشکیان نایب رئیس مجلس شورای اسلامی است که گفته در این پرونده ۱۱ هزار سپرده گذار هرگز دنبال دارایی‌شان نیامده‌اند و بنا به گزارش روزنامه مبلغ بعضی از این سپرده‌ها ۲۰۰ میلیون تومان بوده است. روزنامه توضیحات یک کارشناس مرتبط با بانک مرکزی بدون نام را هم در پاسخ به این ابهام منتشر کرد که احتمال حساب‌سازی با نام اشخاص بدون اطلاع آنها را مطرح کرده است.

 سازندگی هم از «صندوق گیت» نوشت و وعده داد پاسخی به پرسش‌های دیگر درباره‌ی پرونده‌ی ثامن فراهم کند از جمله این که «چگونه یک دامدار، بانکدار شد؟» و سوتیترها هم ترکیبی از واکنش‌های روز گذشته، دادگاه علنی این پرونده و اطلاعات دیگری مثل رد شدن صلاحیت مدیرعامل این موسسه در سال ۹۲ توسط وزارت اطلاعات. خراسان و آفتاب یزد هم با عکسی مشابه از حاشیه‌های جلسه دادگاه رسیدگی به پرونده‌ی این موسسه غیرمجاز مالی اعتباری هم گزارش‌هایی منتشر کردند. هفت صبح هم حضور علیخانی در برنامه تلویزیونی را «ضدحمله سنگین تلویزیون» تعبیر کرد. بهتر است در کنار گزارش‌های رسمی، رسانه‌ها ابعاد و سرنخ‌های دیگر این داستان را پیگیری کنند.

سخنان رهبری انقلاب اسلامی در دیدار با وزیر امور خارجه و سایر مسئولان این وزارتخانه هم یکی از تیترهای مهم امروز بود که با محور ادامه مذاکرات با اروپا و معطل بسته‌ی آنها نشدن در اغلب روزنامه‌ها مثل جوان، جمهوری اسلامی، جام جم، قانون و اطلاعات آمد. وطن امروز کلیات این سخنرانی را به «درس خارج» تعبیر کرد و کیهان حمایت از تهدید نفتی رئیس‌ جمهور را به صفحه اول آورد.

جوان در حالی در تیتر یک از قطع شدن یارانه دلار سفر تفریحی خبر داد که حتی در متن هم مشخص نیست این خبر تکذیب شده، دوباره تایید شده باشد. نباید احتمالات را به عنوان خبر قطعی منتشر کرد حتی اگر در دیدگاه روزنامه این اقدام برای کشور حیاتی باشد.

مدیرمسئول جمهوری اسلامی با ابراز نارضایتی از برخی ناکارآمدی‌ها نوشت: «اگر به این موضوع به صورت ریشه‌ای نگاه کنیم به این نتیجه خواهیم رسید که قبل از دولت و یا لااقل همزمان با آن، باید در مجلس شورای اسلامی تحول مهمی صورت بگیرد. وزرائی که کارآمد نیستند، علت اصلی ناکارآمدی آنها توقعات و تهدیدات عده‌ای از نمایندگان مجلس است که از وزرا خواسته‌های شخصی و غیرقانونی دارند و هر جا با عدم تمکین وزرا مواجه شوند آنها را به سوال و استیضاح تهدید می‌کنند. متاسفانه بعضی از وزرا نیز بسیار ضعیفند و در مقابل این تهدیدها تسلیم می‌شوند. از طرف دیگر، هنگامی که یک وزیر در معرض استیضاح قرار می‌گیرد، به نمایندگان متوسل می‌شود و با وعده و پذیرفتن توقعات نابجای آنها تلاش می‌کند استیضاح را با پس گرفته شدن امضاء‌ها منتفی کند و یا آراء را به نفع خود سوق دهد تا بار دیگر رای اعتماد بگیرد و از سد استیضاح عبور کند.» در بخش دیگری هم تاکید کرد: «هم در مجلس، هم در دولت و هم در سایر دستگاه‌ها افراد شایسته و با تقوا و خدمتگزار که از بازی‌های سیاسی و مفاسد و بده بستان‌ها مبرا هستند وجود دارند ولی وجود آن دسته از افرادی که این ویژگی‌ها را ندارند و عملکردشان کشور را به وضعیت کنونی دچار کرده، برای بدتر شدن وضعیت کافی است و همه این واقعیت را بدانند که مردم تحمل ادامه این وضعیت را ندارند.
همانطور که رئیس‌جمهور درصدد ایجاد تغییراتی در کابینه برآمده، برای پاکسازی مجلس از عناصر نایاب نیز باید اقدام قاطعی صورت بگیرد. بده بستان‌های موجود میان مجلس و سایر دستگاه‌ها از جمله دولت نقض آشکار قانون اساسی است که تفکیک قوا و استقلال آنها و ممنوعیت مداخله در همدیگر را مقرر داشته است. نمایندگانی که قانون اساسی را نقض می‌کنند، برخلاف سوگند خود عمل کرده‌اند و شایستگی عضویت در مجلس شورای اسلامی را ندارند. بنابر این، خانه تکانی باید از مجلس شروع شود و در این اقدام ضروری با هیچکس نباید مدارا کرد.»

 

 

 

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here