رحمانیان: رسانه‌ها موضوع ارز بگیران دولتی را نیمه‌کاره رها نکنند

شفقنا رسانه-زهرا حکیمی: پس از انتشار لیست ارز بگیران دولتی و دستور رئیس‌جمهور به دستگاه‌های ذی‌ربط برای شفاف شدن موضوع، شاهد یک فضای روانی در بین جامعه و رسانه‌ها نسبت به این مسئله و تیم اقتصادی دولت بودیم. برخی‌ها به اطلاع‌رسانی و مانور رسانه‌ها انتقاد کردند که با انتشار این لیست موجب سیاه نمایی و برهم زدن آرامش در جامعه می‌شوند و برخی دیگر هم شفافیت را جز کارهای اصلی رسانه دانستند. اما رسانه‌ها چقدر در شکل‌گیری این فضا نقش داشتند؟ برای حل آن باید چکار کنند؟ اساساً چرا رسانه‌های ما در این مورد خاص و سایر موضوعات مشابه تمایلی برای رفتن به سمت روزنامه‌نگاری تحقیقی ندارند؟

مهدی رحمانیان مدیرمسئول روزنامه شرق درباره نقش رسانه‌ها در شکل‌گیری فضای روانی ایجادشده به شفقنا رسانه می‌گوید: واقعیت این است که رسانه‌های ما به معنای واقعی کلمه آزاد نیستند تا بتوانند نقش مثبت و برجسته‌ای در رونمایی از کسانی داشته باشند که به شکلی با رانت اقتصادی زندگی می‌کنند و یا شرکت‌هایی که از رانت بهره می‌برند و نهایتاً هم به فساد ختم می‌شود.  اما اگر گاهی روزنه‌ای پیدا شود،  مثل داستان اخیر، وزیر ارتباطات جرقه‌ی این آگاهی‌رسانی را زد و  اسامی برخی از شرکت‌هایی که به حوزه‌ی ایشان مربوط می‌شد و در کار واردات موبایل و وسایل الکترونیکی بودند را منتشر کرد و  بعد رسانه‌ها مقداری به آن پرداختند، و متعاقب آن برخی دستگاه‌های دیگر  هم ناچار  شدند که دست به این کار بزنند.

او ادامه می‌دهد: من بر این باور هستم که رسانه‌ها می‌توانند مناسب‌ترین بازوی دولت و دستگاه‌های نظارتی برای شفاف کردن جامعه و فساد زدایی باشند ، البته منوط بر این که به رسانه‌ها اعتماد شود ، از محدودیت آن‌ها کاسته شود و اگر وارد این حوزه‌ی اطلاع‌رسانی و شفافیت شدند با آن‌ها برخورد قهری نشود. طبیعتاً اگر جایی رسانه‌ای هم اشتباه کرد حتماً باید  متناسب با آن اشتباه با او برخورد شود، اما باید اجازه داده شود تا رسانه‌ها فرصت نورافکنی به تاریکخانه‌های رانت و فساد را داشته باشند تا دیگر کسی به خودش اجازه ندهد در جامعه به سمت فساد میل پیدا کند.

 

با این حال رسانه‌های ما چقدر می‌توانند برای حل بار روانی ایجادشده، ورود کنند و کمک‌کننده باشند؟ رحمانیان پاسخ می‌دهد: این بار روانی، بخشی از مسائلی  است که در زیرپوست جامعه در حال اتفاق افتادن است و الان هم آشکارشده و رسانه نمی‌تواند آن را لاپوشانی کند. طبیعی است که رسانه باید در شفاف کردن این فضا به جامعه کمک کند و رسانه می‌تواند در ارائه و رونمایی از آن افراد و شرکت‌هایی هم که سالم کار می‌کنند کمک کند تا جامعه گمان نکند که همه فاسد هستند، مگر این که خلاف آن ثابت شود. به نظر من هیچ دلیلی بر  پوشاندن این وضعیت وجود ندارد،  چون در این سال‌ها همیشه  تلاش شده که این پوشیده شود و همیشه گفتیم که ان شاء الله این درست می‌شود و هیچ‌وقت  درست نشده است، به نظر من این فضا باید مقداری از حالتی که هست بیرون بیاید و شفافیت پیدا کند.

اگرچه بر اساس فشار و پیگیری‌های خبرنگاران، دولت مجبور به افشای لیست ارز بگیران دولتی شده است. با این حال برخی این نقد را دارند که رسانه‌ها با این پیگیری‌ها موجب سیاه نمایی شده و آرامش جامعه را بر هم می‌زنند. مدیرمسئول روزنامه شرق دراین‌باره توضیح می‌دهد: من فکر می‌کنم ما نباید  واقع‌نمایی را به سیاه نمایی ترجمه کنیم و جلوی هرگونه آگاهی‌رسانی را بگیریم. این اشتباه است که هر وقت  اتفاقی می‌افتد  و رسانه‌ها می‌خواهند به آن شفافیتی ببخشند عده‌ای پیدا می‌شوند و می‌گویند این سیاه نمایی است. باید بین سفید نمایی ، سیاه نمایی و  واقع‌نمایی تفکیکی صورت بگیرد. یعنی جامعه نه یکسره سیاه است و نه یکسره سفید. بلکه ترکیبی از این‌ها است. جامعه وقتی که رنگ سفیدش بر رنگ سیاهش غلبه کند، جامعه‌ای قابل دفاع است،  اما متأسفانه اگر سیاه بر سفید غلبه کند در آن صورت باید به فکر راه‌کارهایی برای این جامعه بود.

با این حال به نظر می‌رسد در ورود رسانه‌ها به این موضوع بیش از هر چیزی خلأ روزنامه‌نگاری تحقیقی احساس می‌شود تا رسانه صرفاً به انتشار لیست بسنده نکند و گزارش‌های تحقیقی جهت روشن شدن اوضاع انجام دهد. رحمانیان می‌گوید: به‌شدت این خلأ وجود دارد. در این سال‌ها هم  تلاش‌هایی شده است اما از آنجا که در ایران برخی جریان‌ها  و مسئولین به‌جای این که  رسانه‌ها را کمک‌کار خود بدانند، مخل می‌دانند. هیچ‌وقت فرصت این نشده که روزنامه‌نگاری تحقیقی به شکل جدی پا بگیرد و آثار مثبت خودش را نشان دهد.

 

او درباره پرداختن رسانه‌ها به چنین موضوعاتی پیشنهاد می هد: رسانه‌ها در این زمینه به سهم خودشان دارند کار می‌کنند. من فکر می‌کنم مسئولین باید مقداری اجازه دهند رسانه‌ها فرصت پیدا کنند، اتاقک‌های شیشه‌ای را برای مسئولین تدارک ببینند تا آن‌ها در دل  آن اتاقک شیشه‌ای فکر انحراف از سرشان بپرد و بتوانند به نحو مطلوب کار کنند. اگر این اتفاق نیفتد و قرار باشد تصمیم‌ها پشت درهای بسته گرفته شود ما همواره با این مسائل روبرو خواهیم بود. مدتی تب آن بالا می‌گیرد ، باز فروکش می‌کند و حاصلی نخواهد داشت.

رحمانیان ادامه می‌دهد: رسانه‌های حرفه‌ای باید این موضوعات را به صورت مداوم تا رسیدن به نتیجه دنبال کنند رسانه نباید این قبیل موضوعات را نیمه‌کاره رها کنند، آفت رها کردن نیمه‌کاره در حقیقت بیشتر از این است که به آن پرداخته نشود.

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here