عزاداری تیترها برای «جان‌های شعله‌ور»/تحلیل «شرق» از «ژن‌های خوب و مشکلات ارزی»

شفقنا رسانه- تصادف تانکر نفتی با اتوبوس مسافربری در سنندج و کشته شدن ۱۱ نفر از مسافران در اثر انفجار ناشی از این برخورد یکی از تیترها اصلی بود که در کنار عکس‌هایی از باقی‌مانده‌ی اتوبوس قرار گرفت. سیاست روز، روزان، جام‌جم، ایران، همشهری، هفت صبح، قانون، ابتکار، اعتماد، آرمان امروز و آفتاب یزد از جمله این روزنامه‌ها بودند که تیترها را با کلیدواژه‌هایی از آتش، شعله، فاجعه، شب و عزا نوشتند. در مجموع بیشتر خبرها رویکردی بازنشری داشت اگرچه در بعضی‌ روزنامه‌ها تلاش شد گزارش‌هایی از شاهدان عینی در کلیت کار مورد توجه قرار بگیرد یا مثل ایران سوگنامه‌هایی نوشته شد. با توجه به فاصله‌ی زمانی اتفاق تا انتشار ممکن بود بتوان محل حادثه، سابقه‌ی سایر تصادف‌ها در همین محل، مجوزهای ماشین‌های حامل سوخت و سایر سرنخ‌های فعلی این حادثه را بررسی و گزارش‌هایی در کنار خبر اصلی منتشر کرد. تلاش هفت صبح برای پیگیری همه‌ی شایعات درباره‌ی علت حرکت این تانکر نفتی در آن ساعت و محل خوب بود، اما کافی نیست. در روزهای دیگر هم امکان ادامه‌ی پیگیری سرنخ‌ها وجود دارد.

 

سفر علی‌اکبر ولایتی به مسکو امروز هم در صفحه اول‌ها دیده شد. جوان کار گرافیکی ضعیفی برای ایده‌اش استفاده کرد و با قرار دادن ولایتی در اندازه‌ای بزرگتر بین پوتین و ترامپ دیدار آنها را با توجه به «ملاحظات تهران» دانست. کیهان کمی فراتر رفت و با ادبیات همیشگی این روزنامه، سفر ولایتی را «تودهنی به آمریکا و اروپا» تعبیر کرد.

جوان تیتر یک را به موضوع قرعه‌کشی‌های صداوسیما اختصاص داد که پیش از این روزنامه‌های دیگر هم به زیاد شدن آنها واکنش نشان داده شده بود. در تیتر هم صداوسیما را «قمارخانه» توصیف کرد و در بخشی از متن با توضیح چگونگی زیاد شدن این قرعه‌کشی‌ها تحلیل کرد:«در شرط‌بندی‌ها یا قرعه‌کشی‌های تلویزیونی به مردم القا می‌کنند که برای موفقیت تنها باید شانس داشت و چنین نگاهی موجب می‌شود تا تقدیرگرایی و باور به شانس به عنوان مهم‌ترین عامل موفقیت در فضای عمومی جامعه فراگیر شود و چنین باوری روحیه کار و تلاش به عنوان موتور محرک جامعه و عامل اصلی عبور از چالش‌های اقتصادی موجود خدشه دار شود. به لحاظ تئوری‌های رشد، زمانی که ذهن افراد دچار آشوب شود، مطمئناً در مطلوبیت مدنظر آن‌ها در عرصه اقتصاد و بر فعالیت‌های تولیدی آن‌ها مؤثر خواهد بود. طبعاً زمانی که موجی از قرعه‌کشی‌ها در جامعه تحت عناوین مختلف صورت می‌گیرد، بر تشویش ذهن اقتصادی و رفتار اقتصادی افراد مؤثر خواهد بود و در پی آن فعالیت‌های تولیدی نیز با آسیب مواجه می‌شود.»

 

اجلاس سران ناتو در حالی که اروپا و امریکا بر سر برجام اختلاف‌نظرهای جدی دارند؛ به تیتر جمهوری اسلامی و شرق آمد. اولی تیتری به نقل از «سی‌ان ان‌» درباره‌ی کاهش اعتماد اروپا به امریکا انتخاب کرد و دومی این اختلاف‌نظرها را «شکاف در خط مقدم» تعبیر کرد که در کنار عکس خوبی از این اجلاس قرار گرفته و کاملا با سیاستگذاری روزنامه‌ هماهنگ است.

وطن امروز عکسی از پرچم‌های طرفین برجام گذاشت و با تیتر «بسته را باز کنید» از لزوم انتشار جزئیات بسته‌ی پیشنهادی اروپا برای حفظ برجام نوشت: «لزوم «انتشار بسته پیشنهادی اروپا» جهت تنویر بیشتر افکار عمومی و پرده‌برداری از چهره عریان و واقعی اروپای واحد است. براستی چه بسته‌ای توسط اروپا به ایران ارائه شده است که حتی کسی که برجام را به بار آورد، آن را مأیوس‌کننده می‌داند و مقامات و سیاستمداران ارشد اروپا نیز در قبال عدم پذیرش آن از سوی ایران به کشورمان حق می‌دهند؟ چرا در رسانه‌های اروپایی، اشاره‌ای به مفاد بسته پیشنهادی غرب به ایران نشده است؟ چرا رسانه‌های وابسته به جریان‌های راست میانه و سوسیال- دموکرات در اروپا که قدرت سیاسی این مجموعه را در دست دارند، در مقابل نارضایتی جمهوری اسلامی از بسته برجامی اروپا سکوت کرده‌اند؟ پاسخ این سوالات، کاملا مشخص است: بسته پیشنهادی اروپا حتی از سوی نزدیک‌ترین لابی‌های سیاسی و رسانه‌ای به این مجموعه نیز قابل دفاع نیست!»

شرق در تیتر یک مقاله‌ای از غلامحسین دوانی، عضو انجمن اقتصاددانان حرفه‌ای بریتیش‌کلمبیا منتشر کرد که چکیده‌ی تحلیل او درباره‌ی مشکلات ارزی اخیر را به تیتر آورد: «هبه ۵۰۰ میلیونی به ژن‌های خوب». در متن آمده است: «دولت در سه سال گذشته روزانه به بیش از ۷۰۰ صرافی دارای مجوز در سراسر کشور، حدود ۲۰ میلیون دلار ارز نقدی پرداخت کرده تا با توزیع بین متقاضیان، نرخ ارز را در بازار ثابت نگه دارد. در همان ایام، قیمت دلار در صرافی بین ۲۰ تا ۳۵ تومان ارزان‌تر از نرخ دلار در بازار بود. مثل همیشه صرافی‌های بانک‌های خصوصی که بیشترین ارز را دریافت کرده بودند، همه این مبالغ را در اختیار مردم قرار نمی‌دادند، بلکه عمده این ارز در اختیار سهامداران عمده این بانک‌ها و خواص مرتبط با آنها قرار گرفته بود. به زبان ساده، دولت با اتخاذ چنین روشی، هر روز به گروهی از دارندگان ژن خوب که همه هنرشان ماشین‌سواری و دوردور بود، روزانه ۵۰۰ میلیون تومان هبه می‌کرد. این سیاست از زمان ریاست‌جمهوری دکتر مهندس احمدی‌نژاد آغاز شد که ثمره آن، امثال بابک زنجانی بود که از همین پول‌های هبه‌شده به آن ثروت عظیم دست یافتند. این شیوه در دولت آقای دکتر روحانی بعد از مدتی توقف، دوباره آغاز شد؛ توزیع پول، ثروت و رانت بین گروهی ازجمله فرزندان برخی وزرا و وکلا (اصلاح‌طلب و اصولگرا) که موفق شده بودند با نزدیکی به مراکز قدرت، مجوز صرافی بگیرند. در حالی که دولت می‌توانست همین مبالغ را از طریق سیستم بانکی و با ثبت دقیق اطلاعات متقاضیان توزیع کرده و جریان گردش پول را کنترل کند، اما دولت توزیع و فروش ارز خارج از سیستم بانکی را ترجیح می‌دهد؛ برای اینکه اولا مقصد پول‌ها و خریداران واقعی ناشناس بماند و ثانیا سفره ریزه‌خواران خالی نماند. به ‌قول دادستان کل کشور، برخی مقامات کشور و فرزندان و وابستگانشان در قاچاق کالا سهم دارند (خبرگزاری فارس دوشنبه ۲۷ آذر ۱۳۹۶).
اتفاقات دی‌ماه سال گذشته و اعتراضات پس از آن، برای اولین‌بار گروه بزرگی از ثروتمندان و به‌ویژه کسانی که با رانت‌خواری، صاحب ثروت‌های هنگفت و بادآورده شده بودند و آن را در معرض خطر می‌دیدند، به فکر انداخت تا بخش مهمی از پول‌ها را به خارج از کشور و ازجمله به ترکیه، گرجستان، امارات، مالزی، مالت، کانادا و… منتقل کنند. در نتیجه، میزان تقاضای ارز به‌شدت افزایش یافت. از طرف دیگر، تهدید ترامپ به خارج‌شدن از برجام و استقرار مجدد تحریم‌ها، تقاضای دریافت ارز را چندین برابر کرد.»

سازندگی که دیروز ماجرای مستند «بی‌راهه» در تلویزیون را فراتر و به عنوان نشانه‌هایی از فیلترینگ اینستاگرام تعبیر کرده بود، امروز هم آذری جهرمی، وزیر ارتباطات را به صفحه اول آورد که همراستا با همین ایده پخش این اعترافات از صداوسیما را تحلیل کرده بود و البته آن را تلاشی برای انحراف افکار عمومی از  انتشار اطلاعات ارزبگیران دولتی مرتبط دانسته است. روزنامه وعده داده به همین بهانه عملکرد این وزیر جوان را بررسی کند.

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here