زمان انتشار : ۱۶ تیر ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۱:۴۷ | کد خبر : 471656 |

دلیری:رسانه ها مراقب اعتماد عمومی باشند

شفقنا رسانه- سمیرا بختیار:پس از انتشار لیست ارز بگیران دولتی و دستور رئیس‌جمهور به دستگاه‌های ذی‌ربط برای شفاف شدن موضوع، شاهد یک فضای روانی در بین جامعه و رسانه‌ها نسبت به این مسئله و تیم اقتصادی دولت بودیم. برخی‌ها به اطلاع‌رسانی و مانور رسانه‌ها انتقاد کردند که با انتشار این لیست موجب سیاه نمایی و برهم زدن آرامش در جامعه می‌شوند و برخی دیگر هم شفافیت را جز کارهای اصلی رسانه دانستند. اما رسانه‌ها چقدر در شکل‌گیری این فضا نقش داشتند؟ برای حل آن باید چکار کنند؟ اساساً چرا رسانه‌های ما در این مورد خاص و سایر موضوعات مشابه تمایلی برای رفتن به سمت روزنامه‌نگاری تحقیقی ندارند؟

رابطه شفافیت با کاهش فساد

جواد دلیری سردبیر «روزنامه ایران» به شفقنا رسانه می گوید:  اساساً بین شفافیت و آزادی جریان اطلاعات با کنترل و کاهش فساد نسبت و رابطه وثیقی وجود دارد. این را هم تجربه‌های جهانی ثابت کرده، هم تجربه ملی در طول تاریخ نشان داده است. وقتی که حوزه عمومی حوزه گشوده و فعالی نباشد و مطبوعات و رسانه‌ها نتوانند نقش نظارتی خود را ایفا کنند، فساد که پدیده‌ای است که در فضاهای بسته و تاریک شکل می‌گیرد، گسترده‌تر خواهد شد. بدون شک رسانه ها و پیگیری و  نقش آنها در شفافیت سازی اقتصادی و تابیدن نور در تاریکخانه های اقتصادی مهم و جدی بوده است هرچند که در این مسیر با مشکلات و موانع و محدودیت هایی هم مواجه بوده اند .

او ادامه می دهد: اما با این حال رسانه به‌ عنوان صدای رسای جامعه که نمایندگی افکار عمومی را نیز داراست نقش بسزایی در ایجاد شفافیت در اقتصاد جامعه خواهد داشت. چنانکه فضای سیاسی به رسانه امکان دهد و رسانه وظیفه خود را به خوبی انجام دهد، متخلفین جرات تخلف و تصرف بیت المال را نخواهند داشت و استرس افشا شدن جرایم و تخلفات، آنان را محدود خواهد کرد. رسانه های گروهی که هزینه چندانی  بر دولت وارد نمی‌کنند، می توانند با نظارت بر رفتار مسوولان و سازمان‌ها به خود دولت کمک کنند. همچنین رسانه های گروهی هزینه های اجتماعی و سیاسی فساد را افزایش داده و انگیزه های ارتکاب تخلف را کاهش می دهند. فعالیت رسانه‌ها، در مقابل اعمال نفوذ و زد و بندها برای عدم پیگیری و پوشش متخلفان ایستادگی می کند. فعالیت آزاد رسانه‌ها، روز به روز می تواند عرصه را بر سوء استفاده کنندگان تنگ تر کند . اگر در جهان، رسانه ها بی اثر بودند، انبوه جنایت‌ها، فعالیت مافیاها، باندهای فساد اداری و اقتصادی به‌راحتی، فضا را بر همگان تنگ می‌کردند.

دلیری با اشاره به ضرورت رسانه های آزاد در جامعه تاکید می کند: رسیدن رسانه‌ها و نظام ارتباطی به وضع مطلوب را باید ضرورتی دانست که هم دولت و نظام مدیریتی و اجرایی کشور از آن سود می‌برند و هم جامعه و بخش‌های غیردولتی و هم خود رسانه‌ها از آن منتفع و بهره‌مند می‌شوند. پس شکل‌گیری و تقویت این نظام هم امری صرفاً دولتی یا مدنی و غیر‌دولتی نیست. بلکه، هر کدام از این بخش‌ها، در آن سهم موثری را دارند. البته به دلیل اینکه رشد و توسعه مطبوعات و رسانه‌ها، محصول و معلول شرایط آزاد است و نقش نهادهای حاکمیتی در فراهم کردن زمینه‌های آزادی، نقش مهم‌تری است، پس مسوولیت بیشتر بر عهده نهادهای رسمی، اعم از نهادهای سیاست گذار و نهادهای مدیریتی و نهادهای قانون گذار و نهادهای حقوقی و قضایی است.

شرط رسانه های آزاد؛همکاری دولت و جامعه مدنی است

این سردبیر بیان می کند: ولی، در سمت مقابل هم این نکته وجود دارد که خود جامعه مدنی هم وقتی که از قوت و قدرت بیشتری برخوردار باشد، می‌تواند نهاد همسنگ حاکمیت باشد. به عبارت دیگر، رسانه‌های آزاد و مستقل، هم به جامعه کنشگر و فعالی نیاز دارند و هم به نظام و دولت توسعه‌گرا و حمایتگر. یکی به تنهایی مساله را نمی‌تواند حل کند. دولت باید زمینه را فراهم کند و خود رسانه‌ها هم باید رشد کنند. اگر این وضعیت نباشد، دوباره ناموزونی که در توسعه ارتباطی رخ می‌دهد، مثل همین وضعیتی می‌شود که الان گرفتارش هستیم،اتفاق می افتد. یعنی در یک‌سو رادیو و تلویزیونی قرار دارد که از بیشترین سطح پوشش فنی و فیزیکی برخوردار است و به همین دلیل است که کمتر از ضرورت‌های دیگر ارتباطی تمکین می‌کند و اصلاً نگران اعتماد مخاطب و جلب مشارکت نخبگان نیست. و در برابرش هم یک بخش بسیار ضعیفی از نظر امکانات و اعتبارات، به عنوان مطبوعات مستقل قرار دارد و در کنار اینها هم فضای غیررسمی، در چارچوب شبکه‌های اجتماعی و مجازی شکل گرفته است. این یعنی بد‌قوارگی نظام ارتباطی.

دلیری با توضیح درباره مولفه های یک رسانه نظاره گر در جامعه می گوید: جامعه نظاره‌گر یا جامعه کنشگر باید در کنار رسانه نظاره‌گر یا رسانه کنشگر قرار بگیرد. الزاماتی که رئیس‌جمهور و معاون اول ایشان و دولت به دنبال آن است به نظر من خوب است و جامعه هم نسبت به آن حساس شده و قطعاً نهادهای مدنی هم از آن استقبال می‌کنند. جریان‌های سیاسی هم حتی با گرایش‌های مختلف، از این کار حمایت کرده‌اند. اما باید به لوازم بعدی آن هم توجه کرد. لوازم بعدی‌اش، توانمند کردن رسانه‌هاست. منظورم از رسانه هم در بیرون دستگاه اجرایی و رسانه‌های مستقل است و هم در درون دستگاه‌های اجرایی. یعنی وجود نهادهای اطلاع‌رسانی و روابط عمومی‌های فعال، توانمند و سالم هم باید جزء لوازم این کار باشد. وجه رسانه‌ای‌اش هم همان‌طور که می‌دانید، تقویت رویکردهایی است از جنس روزنامه‌نگاری تحقیقی. یعنی توجه داشته باشیم که کار رسانه‌های آزاد و آزادی اطلاع‌رسانی، بیشتر نقادانه و گفت‌وگویی است تا کار افشاگرانه و سمت و سو گرفتن به سوی روزنامه‌نگاری زرد و جنجالی. الان گاهی ما به اشتباه فکر می‌کنیم روزنامه‌نگاری جنجالی و پر‌هیاهو همان روزنامه‌نگاری تحقیقی یا روزنامه‌نگاری نقاد و روزنامه‌نگاری آزادانه است. در حالی که اساس آن نوع روزنامه‌نگاری انتقادی، گفت‌وگویی، مشارکتی، و محور آن، شفافیت به عنوان لازمه و مقدمه گفت‌وگو و مشارکت است.

او ادامه می دهد: از سوی دیگر رسانه‌ها بازتابی از رویدادها را انتقال می‌دهند و اگر مشکلی در سطح جامعه باشد، رسانه‌ها مجبورند که واقعیت آن را بازتاب دهند اما اگر مشکلی در جامعه مطرح می‌شود، باید سعی شود که در کنار آن راه‌هایی برای رفع آن مشکل در رسانه‌ها گفته و همچنین مشارکت‌هایی که مخاطبان می‌توانند برای رفع آن مشکل داشته باشند، نشان داده شود.اگر رسانه‌ها نکات منفی را می‌بینند، باید نکات مثبت که می‌تواند قدم‌هایی باشد تا مشکلات را حل کند هم دیده شود. درواقع این مساله کمک می‌کند که رسانه درباره خبری که ناامیدی ایجاد می‌کند، راه‌ حلی بدهد تا جو ملایم‌تر شود و مخاطب احساس نکند که در بن‌بست قرار گرفته است.

مرز ظریفی بین کشف تا انتشار وجود دارد

دلیری با اشاره به نقش رسانه ها در تقویت اعتماد عمومی بیان می کند: در همین ماجرای شفافیت سازی  اقتصادی از یک سو رسانه ها باید هرگونه رانت و فساد و مشکل را بازگو نمایند وبر پیگیری و نظارت تاکید کنند  درعین حال مراقب  باشند که اعتماد مردم لطمه نبیند و مردم  فکر نکنند همه جا فساد بوده و رانت و دزدی و… از سوی دیگر باید موضوع شفافیت و صداقت با مردم  را پیگیری نمایند تا این مساله که یکی از ارکان مهم ارتباط ملت و حاکمیت است تقویت شود . اطلاع رسانی و اعلام مفاسد و رانت ها و کشف تخلفات نباید به اعتماد عمومی نیز لطمه وارد کند اینجا مرز ظریفی بین کشف و انتشار است که رسانه ها باید به ان توجه کنند . همچنین ممکن است مشکل اقتصادی وجود داشته باشد، به این معنا که کالایی گران می‌شود یا کمبودی در جامعه اتفاق می‌افتد، بنابراین باید با توجه به صحبت‌های کارشناسان و دست‌اندرکاران راه‌حل‌هایی برای مبارزه با گرانی و رفع کمبود به مردم آموزش داده شود.

او توضیح می دهد:  برای مثال اگر در رسانه همیشه گفته شود که آب نداریم یا کمبودی وجود دارد خود به خود ناامیدی را در سطح جامعه رواج می‌دهیم.اما در کنار آن باید راه‌هایی برای صرفه‌جویی ارائه شود. این راهکارها باعث می‌شود که احساس کنیم بن‌بست مطلقی وجود ندارد وگرنه رسانه نمی‌تواند در شرایطی که آب نداریم بگوید آب وضع خوبی دارد. این مساله حتی مردم را به مصرف تشویق می‌کند و خیال آن‌ها را آسوده خواهد کرد؛ بنابراین رسانه‌ها باید واقعیت‌ها را انعکاس دهند اما از اینکه مخاطب حس کند بن‌بستی وجود دارد، جلوگیری کنند و راهکار بدهند.رسانه‌ها وظیفه دارند که مشکلات را ببیند و در کنار آن راهکار پیدا کنند در نتیجه کار درستی انجام می‌شود اما اگر فقط مشکل را در نظر بگیرند و راهکاری ارائه ندهند، ناامیدی رواج پیدا می‌کند.

 

 

انتهای پیام

media.shafaqna.com

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here