«تهدید نفتی» تیتر پرتکرار امروز شد/گزارش خوب «سازندگی» از «مافیای خودرو»

شفقنا رسانه- عکس‌هایی از نشست خبری حسن روحانی و «الن برسه» روسای جمهوری ایران و سوئیس به روزنامه‌های امروز از جمله شرق، خراسان، جوان، همدلی و قانون آمد و به جز همدلی هیچ کدام اشاره‌ای به نام یا جایگاه فرد کنار رئیس جمهور نداشتند. اغلب روزنامه‌ها و حتی خبرگزاری‌ها خود را بی‌نیاز از نوشتن زیرنویس می‌دانند در حالی که نوشتن نام افراد در عکس، محل و حتی اطلاعاتی درباره‌ی محتوای موضوع می‌تواند به مخاطب کمک کند پیام عکس را بهتر دریافت کند و این نافی آن جمله مشهور یک عکس برابر هزاران کلمه نیست. زیرنویس به تکمیل پیام عکس کمک می‌کند حتی اگر عکس از نظر ویژگی‌های فنی و محتوایی بسیار قدرتمند باشد. درک هماهنگی تیتر و عکس بدون شناختن دقیق افراد سخت است و صرفا می‌توان برداشتی غیر دقیق از کلیت چینش تیتر و عکس داشت. تیترهای این روزنامه‌ها در کنار تیترهای ایران، فرهیختگان، اعتماد، ابتکار، صبح نو، رسالت، جمهوری‌اسلامی و قدس به نوعی به دیپلماسی و واژه‌ی نفت در مهمترین نقل قول روحانی در این سفر توجه کردند و بعد تحلیلی تیترها با کلمه‌های هشدار یا تهدید خود را نشان داد. خوب بود در کنار بازتاب این گفته به صورت خبری یا تحلیلی، تفسیر و تحلیل و بررسی احتمالات واکنش دیگر کشورها به‌ویژه ذی‌نفعان منطقه‌ای هم به روزنامه‌ها می‌آمد چرا که احتمالا اغلب خوانندگان این نقل قول را روز گذشته شنیده یا خوانده‌اند. به نظر می‌رسد حداقل در صفحه اول این رویکرد کمتر دیده شد و به‌جز سرمقاله‌های صبح‌نو و اعتماد و مطلب فرهیختگان با تیتر «تهدید نفتی از سوئیس» دیگر روزنامه‌های مورد بررسی بعد تحلیلی را در دستور کار خود قرار ندادند. در بین انتخاب عکس‌ها، عکس اعتماد با تمرکز بر چهره‌ی رئیس‌جمهور و متناسب با تیتر یکی از بهترین‌ انتخاب‌های امروز برای پوشش خبری این مطلب است.

صبح نو در بخشی از سرمقاله‌ی کوتاه خود تحلیل کرد: «جمهوری اسلامی توانمندی‌های وسیعی در اختیار دارد و از آنجا که درگیر یک جنگ چند سطحی است، می‌بایست همه مکانیزم‌های قدرت خویش را به‌کار بندد. یکی از ایرادهای وارد بر روند سیاست خارجی دولت کنونی در پنج‌ساله اخیر، تمرکز تک‌عاملی به یک مشکل و بی‌توجهی از ظرفیت‌های سایر بخش‌هاست. نمونه بارز آن، عمق استراتژیک گسترده ایران در آسیای جنوب‌غربی است که آن را در قامت قدرت منطقه‌ای مطرح کرده و متاسفانه از جانب برخی بخش‌های دولتی، تنزیل داده شد به این ادبیات که به‌جای هر قدرت منطقه، ما به‌دنبال منطقه قدرتمند هستیم. به این اعتبار، فرصت‌های زیادی از دست رفته، اما هنوز زمان باقی است و سخنان اخیر رییس‌جمهوری در دیدار با مدیران اجرایی با رویکرد داخلی و ایرانیان مقیم سوییس با رویکرد خارجی را می‌توان تحرکی مثبت برای احیاء و به‌روزرسانی ابزارهای متعدد کشور جهت حل مشکلات دانست.»

داوود آقایی هم در سرمقاله‌ی اعتماد نوشت: «در تحلیل‌ها و ارزیابی‌هایی که در مورد میزان ظرفیت دولت‌های اروپایی برای تضمین منافع ایران در برجام نوشته می‌شود، باید بپذیریم که اروپایی‌ها درواقع کنترل شرکت‌های چندملیتی را در اختیار ندارند. شرکت‌ها باید به سهامداران‌‌شان پاسخگو باشند و منافع سهامداران را تضمین کنند لذا سرمایه‌گذاران و شرکت‌های سرمایه‌گذار در محلی سرمایه‌گذاری می‌کنند که مطمئن باشند سودشان تضمین و تامین می‌شود. این شرکت‌ها در مورد سرمایه‌گذاری در ایران تعهدی حقوقی ندارند و به علت اینکه امریکا آنها را به‌شدت تهدید به تحریم کرده است، نگران هستند که خسارت‌ها و آسیب‌های شدیدی در صورت سرمایه‌گذاری، معامله یا تجارت با ایران به آنها وارد شود. دولت‌های اروپایی هرچند ممکن است اشراف، نظارت و کنترلی بر شرکت‌های بزرگ و چند ملیتی نداشته‌باشند، اما در مورد شرکت‌های کوچک‌تر که با امریکا در ارتباط تجاری و اقتصادی نیستند، از فناوری‌های بومی و محلی استفاده می‌کنند و وابستگی و روابط عمیقی با امریکا ندارند، عزم، اراده و تصمیم دولت‌های اروپایی می‌تواند تاثیرگذار باشد.»

هادی محمدی هم در تحلیل‌ خود در فرهیختگان از پیام نقل قول روحانی درباره‌ی صادرات نفت تاکید کرد: «آقای دکتر روحانی به‌خوبی تشخیص دادند و حمله به مواد و امکانات راهبردی ایران را با یک پاسخ راهبردی بیان کردند. بدیهی است اگر چنانچه آقای ترامپ و شرکای‌ آنها بخواهند از طریق افزایش تولید نفت به وسیله عربستان سعودی و بقیه شرکایشان، جایگزینی برای نفت ایران تهیه کنند و بعد از طریق فشار به کشورهای مختلف و خریداران نفت ایران بتوانند اختلالی در مبادلات نفتی یا مالی ایران به وجود بیاورند، این اقدام باید بتواند برای آمریکا هزینه مهمی حاصل کند. لذا پاسخ آقای روحانی، مبنی‌بر اینکه اگر چنانچه آمریکا از طریق اجبار و قلدری و سیاست سرگردنه بخواهد جلوی صادرات نفت ایران و کسب درآمدهای نفتی را از ایران بگیرد، قطعا باید منتظر اقدامات تلافی‌جویانه باشد، پاسخ دقیقی است. این موضوع دقیقا موضع انقلابی است که سیاست هزینه در مقابل تحریم را در مقابل آقای ترامپ و آمریکا قرار داده است. چگونگی اجرای این سیاست و راهبرد آقای روحانی با اشکال و ابزارهای مختلف می‌تواند محقق شود. از این رو الزاما این نیست که تنها با ناامن شدن خلیج فارس این اتفاق بیفتد و درواقع می‌تواند به طرق مختلف این مساله محقق شود؛ ولی آنچه مسلم است این که آقای دکتر روحانی در یک مسیر کاملا دقیق، پاسخ راهبرد ترامپ را دادند و تصریح کردند که در مقابل فشارهای ظالمانه، آقای ترامپ باید در انتظار اقدامات پرهزینه باشید.»

هفت صبح خاموشی‌های اخیر را مورد توجه قرار داد و با تیتر «حرف بزنید آقای وزیر» از سکوت وزیر نیرو ابراز نارضایتی کرد. پیگیری روزنامه از رویه‌ی خاموشی‌های بدون زمان‌بندی که مردم را با مشکلاتی در امور روزمره زندگی‌شان در خانه و حتی در محیط‌های کاری مواجه می‌کند، در نقل قول کوتاه مدیر روابط عمومی این وزارتخانه بازتاب یافت. همچنین نظر روزنامه درباره‌ی برخورد با مبدع روش آنچه «مدیریت بار» خوانده شده، در کنار آن نوشته شد:‌«هفت صبح معتقد است طراح چنین سیستمی مستحق تبعید به مناطق صعب‌العبور کشورهای همسایه است.» نمی‌توان این واکنش را درست یا غلط دانست اما روزنامه می‌توانست رویکرد راهکاری را اولویت بدهد یا بعد مشکلات را در نظر خود پررنگ‌تر به تصویر بکشد. این جمله اگر چه بانمک است و با سیاستگذاری روزنامه در تولید محتوا هماهنگ به نظر می‌رسد اما بیشتر شبیه آه‌ و ناله‌های شهروندانی است که دسترسی به ابزار انعکاس خواسته‌هایشان ندارند؛ در حالی که حداقل روزنامه دارای چنین جایگاهی نیست و با همین رویکرد طنز می‌توانست کمی مقتدرانه‌تر تیتر بنویسد. ایده‌ی علامت خطر برق گرفتگی در کنار پای وزیر نیرو هم خوب است اگر در کنار عکس بهتری قرار می‌گرفت که زمینه‌ی خلوت‌تری داشت یا حداقل به عنوان یک عکس مطبوعاتی -نه خبری- خلوت‌تر می‌شد.

آفتاب یزد پیگیر سرنوشت کاری سپنتا نیکنام، منتخب شورای شهر یزد شد و با طرحی از چهره‌ی او تیتر نوشت: «هنوز امیدوار هستم». فارغ از کیفیت محتوا و پرسش‌ها از این منظر که روزنامه سوژه‌های کمتر ‌به‌روز اما مهم را دنبال کرده و به تیترهای اصلی آورده، این کار خوب است. در سرمقاله هم با تیتر «حالا فهرست خودی‌ها را منتشر کنید!» به نواقص لیست ارزی اشاره کرده که موضوع مهمی است و خوب است در قالب پیگیری‌های خبری در سازمان‌های مرتبط هم تکرار شود.

واردات خودرو یکی از موضوعات چالش برانگیز سال‌های اخیر بوده است و شاید هیچ وقت به اندازه‌ی این روزها که دومینوی شفاف‌‌سازی ارزبگیران دولتی در جریان است، روزنامه‌ها نتوانسته‌ بودند سرنخ‌های این واردات را پیگیری کنند. سازندگی در تیتر اصلی‌اش از «افشای مافیای خودرو» نوشت و جزئیات مهمی از چهار خانواده در بازار خودرو به متن آورد و پیگیر قیمت‌های بازار هم شد. فارغ از جزئیات متن، این گزارش یکی از کارهای خوب تحقیقی روزنامه‌ها از نظر پیدا کردن پشت‌پرده‌ها و جزئیات غیرآشکار برای همه در روزهای گذشته است که می‌تواند مثال بارز ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خبرنگاران و رسانه‌های ایران برای ارائه‌ی گزارش‌های قدرتمند باشد. همان طور که شرق درباره‌ی بازار موبایل(اینجا) اطلاعات خوبی فراهم کرده بود و این بیش از هر نکته‌ی دیگری، اهمیت دسترسی آزاد به اطلاعات برای رسانه‌ها و شهروندان را نشان می‌دهد. آنچه هم منافع ملی را در نظر دارد و هم پیگیر حقوق شهروندان و مبارزه با فساد و رانت‌خواری است. البته از آنجا که این دسترسی به اطلاعات بر مبنای شکل ایده‌آل آن یعنی دسترسی به اصل اسناد میسر نشده و امکان برخی تغییرات در آن‌ها وجود دارد، مهم است در هیجانات این دسترسی‌ها اطلاعات درست از نادرست تمییز داده شود. همان طور که ابهامات لیست‌ها و نواقص آنها مورد توجه روزنامه‌ها قرار گرفت. خوب است برای مثال دسترسی به اصل اسناد مرتبط به مسئله‌ی ارز در همه‌ی وزارت‌خانه‌ها و نهادهای مرتبط پیگیری و نتایج آن به مخاطبان گزارش شود.

همشهری هم عکس یک را به مناسبت روز ملی دماوند به آن اختصاص داد و از «روزگار مکدر گنبد گیتی» نوشت. اگر زیرتیتر نبود شاید سخت‌تر می‌شد معنای مورد روزنامه‌ را دریافت. با این حال متن خوب است و به مشکلات محیط زیستی این منطقه در گفت‌وگو با کارشناسان مختلف پرداخته است.

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here