انتقاد تیترها از تمرّد وزرا از شفاف‌سازی/ گزارش خوب «شرق» از «ارزبگیران موبایلی»

شفقنا رسانه- حضور رهبری انقلاب اسلامی در مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین (ع) یکی از خبرهای اصلی امروز بود که روزنامه‌های وطن امروز، صبح نو، کیهان، جمهوری اسلامی، قدس، ایران، همشهری و اعتماد در عکس‌های اصلی به آن پرداختند. در تیترها هم «انسجام»، «تقویت ارتباط با مردم»،‌ «اقتدار» و «اهمیت ایستادگی و تسلیم نشدن» مورد توجه قرار گرفت. در مجموع صبح نو چینش بهتر و متفاوت‌تری داشت که با کمترین عناصر تلاش کرد محتوای خبر را توضیح دهد. قدس، جمهوری اسلامی و همشهری ضعیف‌ترین انتخاب عکس را داشتند و حتی مثل عکس‌های معمولی ایران، جوان و کیهان به عناصر خبری در انتخاب دقت نکردند. وطن امروز اگر چه زاویه‌ی متفاوت‌تری داشت اما اندازه‌ی تیتر می‌توانست کمی کوچکتر باشد تا عکس در نیم‌تای اول بهتر دیده شود. چینش اطلاعات در اعتماد هم اگرچه در جای درستی بود و عکس زاویه‌ی متفاوت‌تری داشت اما نتیجه چندان رضایت بخش نیست.

یکی از خبرهایی که باعث موضع‌گیری روزنامه‌ها و حمایت از وزیر ارتباطات به خاطر شفاف‌سازی در زمینه‌ی ارز دولتی شد، واکنش سایر وزرا به این شفاف‌سازی بود که در اغلب روزنامه‌ها تیتری به خود اختصاص داد و علاوه بر شریعتمداری، وزیر صنعت، معدن و تجارت؛ وزرای بهداشت و اقتصاد هم در سیبل این انتقادات قرار گرفتند که درباره‌ی شفاف‌سازی اما و اگرهایی را مطرح کردند و در مواردی از انتشار لیست ارزبگیران بازار موبایل انتقاد کردند. بهار همین نکته را به تیتر ساده‌ و کم نکته‌اش آورد: «انتقاد از وزیر جوان» در حالی که بعد مهم این خبر نه انتقاد از شخص خاصی که مقاومت در برابر شفاف‌سازی است. همبستگی هم از «دوئل در پاستور» نوشت ولی به جای وزرای دیگر، حسن روحانی را در مقابل جهرمی، وزیر ارتباطات قرار داد در حالی که حتی در روتیتر هم از حمایت رئیس جمهور خبر داده است. به طور کلی پرداخت روزنامه در این زمینه ضعیف است. سازندگی واکنش وزیر صنعت، معدن و تجارت به انتشار لیست را «تمرد وزیر از رئیس» خواند و در تیترهای دیگر هم به تغییر کابینه بویژه تیم اقتصادی پرداخت و وعده داد نظرخواهی از بخش خصوصی را در این زمینه منتشر کند.

شرق هم با رویکرد مشابهی از «سرپیچی وزیر از دستور رئیس جمهور» نوشت اگرچه در متن تاکید کرد وزیر در نهایت اعلام کرده فایل شرکت‌هایی را که تخصیص ارز به آنها بلامانع است، برای رئیس بانک مرکزی فرستاده است اما نگاه منفی این وزیر به شفاف‌سازی وزارت ارتباطات و البته توضیحش درباره‌ی واردات خودرو در زمان غیرفعال بودن سامانه ثبت سفارش را بازتاب داد: «او در بخش دیگری از سخنان خود تکذیبیه وزارت صنعت را تکذیب کرد و گفت: به‌هیچ‌وجه وزارت صنعت هک‌شدن سایت ثبت سفارش را رد نکرده است، شش‌هزارو ۴۸۱ خودروی غیرقانونی وارد کشور شده بود و قاضی سراج پنج‌ هزار خودرو را اعلام کرده بود. ما هیچ نظر منفی‌ای روی این موضوع نداریم، ما که عقلمان پاره‌سنگ برنمی‌دارد و خودمان تخلف را شناسایی کرده و آی‌پی‌های مربوطه را وزارت صنعت به دستگاه‌های نظارتی ارائه کرده است. اگر فردی دستگیر شده است، هر ارتباطی با داخل دارد، باید مشخص شود و تا آخرین لحظه با متخلفان ثبت سفارش واردات خودرو برخورد خواهیم کرد، اما کار وزیر ارتباطات درست نبوده است، بنابراین من نباید کار اشتباه وزیر ارتباطات را تکرار کنم.» کار مهم روزنامه اما گزارش مبتنی بر آمار و اطلاعات وزارت ارتباطات است که مهمترین دریافت‌کنندگان ارز بازار موبایل را پیگیری کرده، تاریخچه‌ای از مشهورترین‌ها ارائه داده و قیمت‌های نهایی را در بازار موبایل دنبال کرده است. اگر از بعضی اظهارنظرها در متن با اغماض بگذریم، این گزارش یکی از کارهای خوب تحقیقی است که با رعایت برخی نکات نگارشی و فنی در ارائه اطلاعات می‌توانست کار دقیق‌تری و بهتری شود(اینجا). نکته‌ی مهم دیگر این گزارش دسترسی نداشتن به اطلاعات در بانک مرکزی است که با نگاهی به سامانه‌ی دسترسی به اطلاعات هم به نظر می‌رسد این بانک هنوز به سامانه متصل نیست و خوب است دلیل آن مشخص شود بویژه با اهمیتی که این روزها آمار و اطلاعات این سازمان می‌تواند در اختیار شهروندان رسانه‌ها قرار بدهد.

خراسان هم با عکسی مناسب با ایده‌ی تیتر یعنی «مجبور به پذیرش شفافیت‌ ارزی» انتخاب کرد که شریعتمداری را بدخلق در حال نوشیدن آب نشان می‌دهد و در زیرتیتر نوشت: «بهانه‌جویی‌های وزارت بهداشت و اقتصاد ادامه دارد. آرمان امروز هم اگرچه در متن از وزیر صنعت انتقاد و از وزیر ارتباطات حمایت کرد اما در تیتر طولانی و عکس نگاهی خنثی را بازتاب داد: «موافقم؛ اسامی دریافت‌کنندگان ارز دولتی را اعلام کنید». ایران و جوان در دو نگاه متفاوت این جدال‌ها بر سر سفافیت ارزی را پوشش دادند؛ اولی نگاهی خوشبینانه‌تر در پیش گرفت و با تیتر «دولت روی خط شفافیت» وضعیت را توصیف کرد و حداقل در تیترها آخرین موافقت‌ها را دید در حالی که جوان از «رانت‌خواران در پناه وزیران!» نوشت و اما و اگر وزیر بهداشت و اقتصاد را در کنار این تیتر قرار داد. همشهری هم با مروری بر آخرین اظهار نظر و جدال‌ها که آن را به «کشمکش بر سر شفافیت» تعبیر کرد، گزارش خوبی هم از وضعیت دارو به عنوان یکی از کالاهای مهم و اساسی نوشت. در متن هم با افراد مرتبط گفت‌وگو کرد و پیشنهادش را در نتیجه‌ی همین گزارش به زیرتیتر صفحه اول آورد: «ارز دولتی دارو در اتاق شیشه‌ای قرار بگیرد».

گزارش فرعی همبستگی درباره‌ی وضعیت آب خرمشهر و آبادان هم چندان قوی نیست. مشخص نیست منبع مصاحبه‌های این گزارش روزنامه است یا رسانه‌ی دیگری و در مواردی اشکالاتی در نثر دارد از جمله در شروع متن نوشته شده است: «بحران بی آبی در استان‌های جنوبی به خصوص آبادان و خرمشهر پدیده تازه‌ای نیست که…» قرار دادن استان‌های جنوبی در کنار آبادان و خرمشهر دو شهر از استان خوزستان درست به نظر نمی‌رسد و بهتر است کمی دقیق‌تر کلمات انتخاب شود. علاوه بر این تیتر درباره‌ی تاثیر شوری آب در این مناطق بر نخلستان‌ها نوشته شد درحالی که به جز یکی دو نقل قول کوتاه و گذرا در متن استنادی برای آن وجود ندارد.

سیدعلی میرفتاح سردبیر اعتماد هم در بخشی از یادداشت امروزش (اینجا) از فرصت تاریخی بی‌نظیری نوشت که تحولات اخیر در جهان بویژه رفتار ترامپ برای ایرانیان فراهم آورده تا «اولا نسبت‌مان را با نظام سلطه بازتعریف کنیم، ثانیا از پیله تعارفات و تشریفات و عادت‌های ناخوشایندی که از بد روزگار به دور خود تنیده‌ایم بیرون بیاییم؛ ثالثا آن وحدت و انسجام ملی را که به دلایل نفسانی/ سیاسی سال‌های متمادی به بهانه‌های واهی به تعویقش ‌انداخته‌ایم تحقق بخشیم.» و با اشاره به مشکلات موجود از جمله در زمینه‌ی رسانه‌ در کشور ادامه داد: «در این چهل سال خطا هم کم نداشته‌ایم. بسیاری فرصت‌ها را سوزانده‌ایم و بسیاری از سرمایه‌ها را مادی و معنوی هدر داده‌ایم. بدترین نقطه ضعف‌مان در این مدت وضعیت رسانه‌های‌مان بوده است. حقیقتا در این زمینه اگر خون گریه کنیم جا دارد. ما با نظام سلطه درافتاده‌ایم اما در امر رسانه آنقدر بد عمل کرده‌ایم که خودمان، خودمان را دریبل می‌زنیم و عامدا عالما جا را برای رقبای خطرناک باز می‌کنیم.» در پایان‌بندی‌اش هم با یادی از مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی به رئیس جمهور پیشنهاد کرد:‌«روحانی در تجربه عبور از بحران همواره کنار هاشمی بوده اما بنا به هر دلیلی شباهتی به او ندارد. توقع بجایی هم نیست که او شبیه هاشمی باشد. نه. او باید شبیه خودش باشد اما نه شبیه رییس‌جمهوری که جلوی مجری‌های تلویزیونی ظاهر می‌شود و می‌خندد و تصویر گل و بلبل ارایه می‌دهد. از اینکه روحانی به دوربین نگاه کند و طوری همه خبرها را رفع و رجوع کند که آب توی دل مردم تکان نخورد، کاری از پیش نخواهیم برد. نمی‌گویم بیاید توی دل ملت را خالی کند؛ نه. اما می‌گویم طوری حرف بزند و دستور بدهد و برنامه‌ریزی کند که مردم قوت قلب بگیرند و از جان و دل برای کشور مایه بگذارند. حقیقتا مهم‌ترین اقدام دولت همین است که جبهه مقابله با ترامپ را توسعه دهد و همه را-تاکید می‌کنم همه را- برای مقابله با بدخواهان این ملک اهورایی به میدان بیاورد که الیس صبح بقریب.»

 

 

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here