«انرژی» دغدغه‌ی تیترها شد/ گزارش «ابتکار» از «بی‌آبی خرمشهر»

شفقنا رسانه- افتتاح فاز دوم پالایشگاه ستاره خلیج فارس یکی از عکس‌ها و تیترهای اصلی امروز روزنامه‌ها بود که با توجه به آخرین تحولات نفت و منابع انرژی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند و البته مهم است در کنار بازتاب خبر به ابعاد دیگر موضوع پرداخت تا اهمیت آن برای مخاطب بیشتر مشخص شود و بتواند اطلاعات بیشتری برای تحلیل وقایع در این زمینه دریافت کند. ایران با نمایی از پالایشگاه و روحانی و زنگنه از پشت سر که زاویه‌ای کمتر رسمی محسوب می‌شود، نقل قولی از روحانی را بازتاب داد:«بخش‌های اقتصادی سودده را مردمی کنید». در کنار آن وعده داد با گفتارها و نوشتارهایی از دولتمردان و سیاسیون فرمان مقاومت روحانی را بررسی کند. این البته کار مهمی است اما می‌تواند در روزهای آینده کمی عملیاتی‌تر از بخش‌های مختلف دولت و حتی دیگر نهادهای حاکمیتی پیگیری شود. همان رویکردی که جواد دلیری، سردبیر در یادداشتی با اشاره به تلاش‌های وزیر نفت و بعضی اقدامات وزیر ارتباطات در روزهای گذشته به آن توجه کرد و در بخشی از متن نوشت: «باید ارتباط دولت با مردم از مجرای رسانه معتبر باشد تا امکان اصلاح  رویکردها و نقد جهت‌گیری‌ها در فضای جدید فراهم شود. همین موضوع هم مرجعیت را به رسانه‌های داخلی برخواهد گرداند، هم دولت را در بیان برنامه‌ها و نیازهایش یاری می‌دهد و هم مردم را برای مشارکت در فرآیند تصمیم‌سازی دخیل و شریک می‌کند. مردم ایران مردم نجیبی هستند اگر باور کنند و ببینند که تصمیم درست گرفته می‌شود و درست اجرا می‌شود، همراه و همیار دولتمردان هستند. مثلاً اگر قرار بر صرفه‌جویی است، دولت پیشگام شود، مردم پشت سر او حرکت خواهند کرد.»

جام جم، جوان، جمهوری اسلامی، رسالت و کیهان رویکرد رسمی‌تری در بازتاب خبر داشتند و بیشترین جلوه‌ی این رویکرد در عکس قابل مشاهده است که اگرچه عناصر خبر را دارد و مسئولان با پیش‌زمینه‌ای از پالایشگاه یا در مواردی تابلوی افتتاحیه دیده می‌شوند اما از نظر ویژگی‌های فنی جذابیت یا نکته‌ی خاصی ندارند که بتواند چینش آنها را از دیگران متمایز کند. جام جم و جوان افتتاح این فاز پالایشگاه را پاسخی به «تهدید نفتی آمریکا» و «حمله پیش‌دستانه به تحریم بنزین» تعبیر کردند که کمی فراتر از خبر رفتند و خوب است این رویکرد را در تولید محتوا دنبال کنند و نه صرفا در بازنشر اخبار. جوان در زیر تیتر وجه دیگری هم به خبر داد و با نام بردن از قرارگاه خاتم الانبیاء نقش آن را مهم دید که با توجه به وابستگی‌های سازمانی این روزنامه معنی پیدا می‌کند و بعد تبلیغاتی قوی‌تری نسبت به اطلاع‌رسانی صرف دارد. مجموعه تیتر در رسالت درباره‌ی این خبر معنای یکسان را با جمله‌های متفاوت بیان کرده‌اند و تقریبا به جز روتیتر هیچ نکته‌ای درباره‌ی اهمیت پالایشگاه نگفته است؛ به هر حال افتتاح این پالایشگاه بخش مهم خبر است که بخشی از ارزشمندی آن به نقش آن در سیاست خارجی مرتبط می‌شود. با رویکرد فعلی به جز روتیتر، مجموعه تیتر و عکس هیچ ارتباط و هماهنگی با هم ندارند و روزنامه می‌توانست عکس را از مصاحبه‌اش با معاون فرهنگی قوه‌ی قضائیه هم انتخاب کند. تلاش روزنامه در روزهای اخیر برای تولید مطلب مهم و قابل تحسین است به این امید که روزنامه در دام مصاحبه‌های خبری ساده گرفتار نشود. رویکرد گزارش محور و مصاحبه‌های پیگیرانه درباره‌ی عملکرد می‌تواند دید بهتری به مخاطب از تحولات جامعه بدهد و خوب است فضای رسانه‌ای و محتواهای ارائه شده از انتشار اظهارنظرها به پیگیری عملکردها تغییر مسیر دهد مگر آن که اساسا بحث اندیشه‌ای یا مربوط به مباحث غیر اجرایی باشد. کیهان و جمهوری اسلامی فقط خبر را به عنوان «بزرگترین پالایشگاه» توصیف کردند و نه بیشتر.

سیاست روز با عکسی معمولی از پالایشگاه افتتاح شده تیتر زد:‌«آدرس غلط به مردم ندهیم» و در روتیتر تاکید کرد نقش برجام در راه‌اندازی فاز دوم این پالایشگاه را بررسی می‌کند. با همین رویکرد، متن هم یادداشتی در واکنش به اظهار نظر یکی از کارشناسان در خبر منتشر شده در پایگاه اطلاع‌رسانی دولت بود و در بخشی از آن نوشت: «این گفته کارشناس مربوطه در حالی مطرح شده بود که قریب به ۲ سال و در درست در بهمن‌ماه ۹۵ یکی از بزرگترین تامین سرمایه‌های داخلی کشور رقمی در حدود ۳ هزار میلیارد ریال اوراق به منظور تامین مالی پروژه‌های مورد نیاز این پالایشگاه منتشر شد و دست‌اندرکاران این اقدام؛ تلاش برای انتشار آن را به واسطه رسالت پیش‌روی خود در راستای تحقق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی برشمرده و اعلام کردند.»

 

فرهیختگان کار متفاوت‌تری انجام داد، از «آینده‌ی امیدبخش نفت» نوشت و پیش‌بینی کرد با توجه به آخرین تحولات نفتی آینده‌ی بازار چگونه می‌تواند به نفع ایران باشد. فارغ از کیفیت متن، رویکرد راه‌حل‌یابی برای مشکلات مهم است که روزنامه در تیتر و سوتیتر مطلب به آن اولویت داد. در بخشی از متن آمده است: «در یک نگاه کلی و با لحاظ کردن تجربه سال‌های تحریم، می‌توان نتیجه گرفت که با خروج آمریکا از برجام و به تبع کاهش تولید نفت ایران در یک سناریوی کوتاه مدت صادرات نفت به حدود دو میلیون بشکه در روز و در سناریوی بلندمدت (همانند تجربه تحریم‌های ۲۰۱۱) صادرات نفت به حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا ‌کند.  در سناریوی بلندمدت با وجود کاهش ۱.۵ میلیون بشکه‌ای میزان صادرات، افزایش قیمت نفت (‌باتوجه به خروج حجم عمده‌ای از نفت ایران از بازار نفت) موجب افزایش درآمد نفتی شده و درآمدهای ارزی کشور در هر دو حالت کوتاه‌مدت و بلندمدت نزدیک به هم خواهد بود. بر این اساس و باتوجه به بازگشت شرایط کشور به سال‌های ۹۲ تا ۹۴، این حجم کاهش در فروش نفت تاثیرات چندانی بر کسری بودجه دولت نخواهد گذاشت و دولت می‌تواند با مدیریت ارز کشور، ضمن تامین نیازهای اساسی کشور و کاهش تقاضاهای کاذب در بازار ارز نسبت به مدیریت دارایی‌های ارزی خود اقدام کند.»

اعتماد در تحلیل آخرین اقدام عربستان در افزایش تولید نفت کشور گزارشی نوشت و این عمل را «بلوف نفتی» خواند و عکس خوبی هم متناسب با ایده‌ی روزنامه برای آن انتخاب کرد. در بخشی از متن تحلیل شده است: «در حالی که رسانه‌های غربی نگرانی‌ها از اختلال عرضه در بازار نفت را دلیلی بر افزایش قیمت نفت بعد از نشست هفته گذشته اوپک اعلام می‌کنند، عربستان با اعلام افزایش تولید خود بار دیگر بازار نفت را با شرایط جدیدی مواجه کرده است. طبق توافق اعضای اوپک قرار شد تا پایان سال ٢٠١٨ روال عرضه اوپکی‌ها بر مبنای تعهدات تولیدی انجام شود و تولیدکننده‌ای خارج از این روال تولیدش را افزایش ندهد تا ضمن رعایت سهمیه‌ها قیمت در بازار رعایت شود. در این شرایط در حالی که حتی بازار جهانی براساس گزارش بلومبرگ به تصمیم اوپک واکنش نشان نداده و قیمت‌ها همچنان در حد قبل از نشست باقی مانده است اعلام افزایش تولید عربستان می‌تواند بازار را کمی به هم بریزد؛ هرچند که طبق گفته حسین کاظم پور اردبیلی، نماینده ایران در اوپک این اقدام عربستان تمسخر اوپک است و احتمالا اوپک در واکنش به این تصمیم اجلاس اضطراری برگزار خواهد کرد. البته برخی کارشناسان معتقدند در چنین شرایطی باید درخواست برگزاری اجلاس سران ارایه شود.»

سفر رئیس دفتر رئیس جمهور به قم و دیدار با مراجع عظام تقلید و علما یکی از خبرهایی بود که مهمترین گفته‌ها و شنیده‌ها در  این جلسات به تیترها آمد. شرق رویکرد خنثی در تیتر انتخاب کرد و از «فرستاده در قم» نوشت و صرفا در روتیتر از حمایت آنها از دولت روحانی خبر داد. قدس رویکرد منتقدانه‌ را در پیش گرفت و در تیتر یک به این جمع‌بندی یعنی «تذکر به دولت برای مقابله با گرانی و فساد» اولویت داد. در کنار این خبر بعد از سخنرانی حسن روحانی درباره‌ی مقاومت در برابر مشکلات پیش رو و حمایت چهره‌های منتقد دولت و حامیان روحانی از این سخنرانی خراسان و شهروند تیترهای خوشبینانه انتخاب کردند. اولی آن را «اتفاق کم سابقه در سپهر سیاست ایران» خواند و از «حمایت همه‌ی جریان‌های سیاسی از دولت» خبر داد و دومی آن را «صف طولانی همراهی با دولت» توصیف کرد. در روزهای آینده حتما بررسی عملکرد و فراتر از اظهارنظرها رفتن می‌تواند به ارزیابی‌ دقیق‌تر شرایط کمک کند.

خبر اعتراض مردم به وضعیت آب در خرمشهر که به نظر می‌رسید با گزارش‌های میدانی و پیگیری از مسئولان باید به خبرهای اصلی صفحه اول بیاید، چندان جایگاهی در تیترها پیدا نکرد. خراسان در تیتری فرعی از تجمع به علت شوری آب نوشت و ابتکار شاید از معدود روزنامه‌هایی بود که عکس یک را به این نارضایتی اختصاص داد و در گزارش مصاحبه‌هایی تلفنی با مردم خرمشهر انجام داد و وضعیت را به روایت آنها توصیف کرد. تیتر هم «یزله دبه‌ها» تلاش خوبی برای تیتر متفاوت است. یکی از مردم خرمشهر در گفت‌وگو با روزنامه از نحوه توزیع آب می‌گوید: ««شایعه می‌شود. هر کسی به دیگری خبر می‌دهد که دارند آب پخش می‌کنند وگرنه هیچ رسانه‌ای نیست که زمان توزیع آب را به مردم اطلاع دهد. معمولا در هر محله‌ای یک زمین خالی مثل پارک، زمین فوتبال و … پیدا می‌شود که ماشین را نگه می‌دارند و بسته‌های آب را بین مردم توزیع می‌کند.» از او می‌پرسم خودش چطور آب خانواده را تامین می‌کند. می‌گوید: «ما تا آنجایی که بتوانیم آب معدنی می‌خریم و آنجایی که توانش را نداشته باشیم مثل بقیه زیر دمای ۵۰ درجه پشت سر می‌ایستیم تا دبه‌ها را از آب پر کنیم. آب لوله‌کشی به هیچ نحوی قابل آشامیدن نیست. از آب دریا شورتر است به اندازه‌ای که به تلخی می‌زند. بعد از استحمام هم مجبوریم یک بطری آب معدنی روی بدنمان بریزیم تا سرمان شوره نزدند و شوریش اذیت‌مان نکند. دستگاه تصفیه آب جوابگوی آب لوله‌کشی نیست، که اگر بود کارخانه‌های تصفیه آب در اطراف شهر امروز کارشان را تخته نمی‌کردند. آنها هم به خاطر بیش از حد بودن شوری آب و صدماتی که شوری آب به دستگاه‌ها می‌زند، کار را تعطیل کرده‌اند.»»

روزنامه ایران گفت‌وگوهای کوتاهی با مسئولان در استان خوزستان داشت که هم از اقدامات گفته‌اند و هم دلیل مشکل به وجود آمده. «علیرضا خلیلی» مدیر کل آبفای آبادان که در فاصله‌ای بسیار نزدیک با خرمشهر قرار دارد، به «ایران» گفت: «خوشبختانه شکستگی خط آبرسانی غدیر رفع شده است. از روز پنجشنبه تا صبح جمعه به این دلیل مجبور شدیم کل آب مصرفی آبادان و خرمشهر را از رودخانه بهمنشیر تأمین کنیم که البته لازم به ذکر است که آبرسانی قطع نشده بود ولی باز هم با کاهش کیفیت روبه‌رو شده بودیم. گفتنی است به طور معمول یک سوم آب شرب مورد نیاز آبادان و خرمشهر از رودخانه بهمنشیر و دوسوم از آبرسانی غدیر تأمین می‌شود. وی تأکید کرد: از دیروز عصر (جمعه) به مرور بر کیفیت آب افزوده شده است. به گفته خلیلی در هفته گذشته ۱۹۹ هزار و ۵۰۰ لیتر آب بسته‌بندی شده در نقاط مختلف آبادان و خرمشهر که مشکل آب شرب داشتند توزیع شده بود.» البته لحن این گفت‌وگو به مصاحبه کتبی نزدیک است ولی از ارزشمندی تلاش روزنامه برای پاسخگویی مسئولان کم نمی‌کند. با این حال ترکیب دو مطلب ایران و ابتکار می‌تواند یک کار شاخص و همه جانبه باشد که دید خوبی به مخاطب می‌دهد.

روزنامه سازندگی از صد شماره گذشته است و مصاحبه‌اش با اسحاق جهانگیری را به همین مناسبت به تیتر یک آورد. «چگونه با آمریکا مقابله کنیم؟» تیتر انتخابی روزنامه در کنار عکس معمولی از اسحاق جهانگیری است که چهره‌ای شاد دارد و با توجه به محتوای سوتیترها و تیتر بهتر بود از عکس دیگری استفاده می‌شد.

 

 

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here