«برجام»، «پاموک» و «ماهاتیر» محور تیترها شدند/فینالیست شدن فوتسال بانوان در حاشیه

شفقنا رسانه- روزنامه‌های امروز اگرچه تیترهای متنوعی داشتند اما در چند محور اصلی اتفاقات روزهای اخیر، خود را تعریف کردند. بازدید رهبری انقلاب اسلامی از نمایشگاه کتاب تهران به عکس اول صبح نو، سیاست روز، وطن امروز، خراسان، جام جم، اطلاعات و ایران آمد که تیتر صبح نو نسبت به سایرین بهتر و متفاوت‌تر بود. عکس خراسان و وطن امروز هم از نظر محتوا متفاوت‌تر بودند. برجام و آخرین تحولات آن هم یکی از موضوعاتی بود که با رویکردهای متفاوت نسبت به یکدیگر در تیتر و عکس این روزنامه‌ها و جوان، حمایت، رسالت، کیهان، شرق، روزان و جمهوری اسلامی دیده شد. بعضی‌ها به استراتژی اعلام شده یعنی مذاکرات با اروپایی‌ها و گرفتن تضمین برای اجرای برجام با دیگر طرفین این توافق پرداختند. پیروز مجتهدزاده، کارشناس امور بین الملل در مصاحبه با صبح نو گفته: «هر چند دونالد ترامپ از برجام خارج شد ولی ما نباید حرکات هیجانی و احساسی در برابر آن انجام دهیم. کشورهای اروپایی طرف قرارداد، خروج آمریکا از برجام را قبول ندارند و با سیاست‌های برجام موافق هستند. حتی سازمان‌ملل هم در برابر خروج آمریکا از برجام موضع گرفت. بهتر است هیجان را کنار گذاشته و به دنبال عملی کردن آن باشیم.»

سیاست روز نگاهش به مسئله داخلی بود و از دولت خواست عذرخواهی کند. بعضی‌ها صرفا نقل قول‌ها را بازتاب دادند و بعضی مثل خراسان تلاش کردند تحلیلی از قابلیت‌های اقتصادی ایران در مقابله با تحریم ارائه کنند. خراسان در یادداشت روز هم به این موضوع پرداخت و در کنار آن با مروری بر بعضی از مشکلات اقتصادی فعلی ابراز نگرانی کرد که اینها مشکلاتی ایجاد کند: «با این حال اقتصاد ایران با چالش هایی مواجه است که همچنان در ادامه مسیر و مواجهه با تحریم ها باید برای مدیریت آن فکری کرد. شکنندگی بازار ارز در برابر تهدیدهای سیاسی یکی از این موارد است. واقعیت این است که نظام ارزی با وجود کمرنگ شدن نقش دلار، همچنان به اخبار سیاسی منفی واکنش نشان می دهد. بخشی از این واکنش نه به تحولات سیاسی پیش رو که به نااطمینانی به سیاست های دولت باز می گردد. این که دولت با چه منطق و فرمولی نرخ ارز را تعیین می کند و این که اختلاف نظرهای درون دولت برای مدیریت بازار ارز، در بدترین شرایط رسانه ای می شود، نشان می دهد که نظام ارزی کشور به عنوان نخستین خاکریز مواجهه با تحریم ها، به اندازه تهدیدات سیاسی، با معضل مدیریتی مواجه است.» بازتاب تظاهرات پس از نماز جمعه در واکنش به بیرون آمدن آمریکا از برجام هم در چند روزنامه تکرار شد. جوان آن را «پژواک ترامپ غلط می‌کند» دانست و کیهان پیام آن را «آتش بزن به برجام» تعبیر کرد که محور تیترهای قبلی این روزنامه هم بود. حمایت و رسالت هم از «خشم انقلابی» و «ایران یک صدا علیه آمریکا» نوشتند.

مدیرمسئول جوان هم در بخشی از سرمقاله با عنوان «صلح و جنگ چگونه رقم می‌خورد؟» تحلیل کرد: «به زیباکلام‌های وطنی بنگرید. اسرائیل چندین بار در سال گذشته به مواضع ما که برای مبارزه با تروریسم استقرار یافته است، حمله کرد. او ساکت بود، اما به محض اینکه یک بار پاسخ داده شد – که آن هم معلوم نیست از سوی ایران بوده یا سوریه- به میدان می‌آید و اعتراض می‌کند و رسانه‌های اسرائیل از سخنان وی به عنوان «حرف درست» یاد می‌کنند. تنها آورده مذاکره هسته‌ای اثبات حقانیت نظام جمهوری نسبت به غرب بود. تا دیروز وقتی مسئولان نظام از «دشمنی امریکا» و عدم اعتماد به نظام سلطه سخن می‌گفتند عده‌ای به سخره می‌گرفتند، اما امروز دیگر در مقابل سخنان زیر حرفی برای گفتن ندارند: «آن روز می‌گفتیم مسئله امریکا با ایران مربوط به انرژی هسته‌ای نیست و اینها بهانه است، می‌گفتند نه، این جور نیست. حالا دیدید که اینجوری هست. ما برجام را پذیرفتیم، اما دشمنی‌ها با جمهوری اسلامی تمام نشد. حالا مسئله حضور ما در منطقه و مسئله موشک را مطرح می‌کنند، اگر این را هم قبول کنیم تمام نخواهد شد. مسئله دیگری را شروع می‌کنند، علت مخالفت امریکا با نظام جمهوری اسلامی این است که امریکا به طور کامل سلطه داشت و انقلاب دست آنها را کوتاه کرد.» (۱۹/۲/۹۷) »

روزنامه ایران هم مطالب ویژه‌ای برای نمایشگاه کتاب، حاشیه‌های آن و همچنین اهمیت و ضرورت کتابخوانی تدارک دید و هم برای پرداختن به مذاکرات هسته‌ای مجموعه‌ای از واکنش‌ها را بازتاب داد و تحلیل کرد. یکی از تیترهای فرعی این بخش روزنامه به واکنش مخالفان و منتقدان دولت بعد از خروج آمریکا از برجام پرداخت: «مخالفانی با چشمان کاملاً بسته!» و در متن با مرور این واکنش‌ها گلایه کرد: « در چنین شرایطی سخن از وحدت داخلی در مقابل اقدامات مثلث مخالف ایران یعنی امریکا، اسرائیل و عربستان سعودی، زیاد مطرح می‌شود. حتی خود منتقدان دولت هم تأکید می‌کنند که چنین وحدتی لازمه ادامه مسیر کشور و نظام است. اما در همین شرایط، سؤالات بی پاسخی هم وجود دارد؛ از جمله اینکه نادیده گرفتن پاسخ‌های محکم دولت به طرف امریکایی آیا می‌تواند  نفعی برای منافع ملی داشته باشد؟»

روزنامه شرق هم با تیتری خبری دربار‌ه‌ی مذاکرات ظریف درباره‌ی برجام در سرمقاله با اشاره به موضع‌گیری‌های اخیر منتقدان دولت نوشت: «شاید آنان برای ضربه‌زدن به دولت روحانی موقتا دیپلماسی را ناکارآمد جلوه دهند تا از این طریق به سیاست بازگردند و این بازگشت به سیاست اولویت‌شان است؛ تا بعد‌ از ‌آن با فراغ بال به سبک و سیاق خود به سوی دیپلماسی کشیده شوند. آنچه اکنون برای دولت روحانی مهم است، ازدست‌ندادن سیاست داخلی است. روحانی در کنار دیپلماسی جهان باید مواجهه‌ای واقعی با سیاست داخل ایران داشته باشد. بی‌تردید برای هر پیروزی در دیپلماسی باید مستظهر به پشتیبانی مردم بود. مردمی پای کار که تن به هیچ تحقیر داخلی و خارجی ندهند. چنین مردم و دولتی در تاریخ ایران سابقه دارد؛ و آن دوران محمد مصدق است. شاید راه سربلندی ما در احیای سیاست و مقابله با سلطه جهانی احضار دوباره این تاریخ باشد.»

روزان هم با تیتر «بازگشت به کانون مذاکرات» روایتی از سفرهای اخیر ظریف ارائه کرد و نقل قولی از یک نماینده مجلس را به صفحه اول آورد که گفته «طرح مجلس برای حمایت از دولت در برجام است». جمهوری اسلامی هم در بخشی از سرمقاله با تیتر «راه حفاظت از این سند افتخار» نوشت: «این روزها سخن از تردید در قابل اعتماد بودن سه کشور اروپائی زیاد گفته می‌شود. این درست است ولی دلیلی ندارد که روسیه و چین را فراموش کنیم. آنها هم به اندازه این سه کشور غیرقابل اعتماد هستند. این واقعیت را سوابق تاریخی روسیه و چین به روشنی نشان می‌دهد و حتی رفتار همین سال‌های اخیر این دو کشور در نوع تعاملشان با ایران در جریان تحریم‌های ظالمانه غرب غیرقابل اعتماد بودن آنها را به اثبات رساند. بنابر این، برجام را با حصول اطمینان به وفادار بودن این هر پنج کشور به تعهداتشان می‌توان ادامه داد و از امتیازات فراوان آن بهره برد. دوم آنکه با قطعی و غیرقابل انکار دانستن بدعهدی آمریکا در موضوع برجام، اندکی هم به نقش خودمان در بهانه دادن به رئیس‌جمهور آمریکا برای خروج از برجام بیاندیشیم. ما می‌توانستیم بسیاری از کارها را انجام دهیم بدون آنکه آن کارها را در بوق کنیم و به خاطر انجام آنها شیپور بزنیم. ذره‌ای تردید در ضرورت بالا بردن توان دفاعی و موشکی کشور جایز نیست، اما این کار را می‌توان مثل سایر کشورها بدون سروصدا و شعار و به رخ کشیدن‌ها انجام داد. چه چیز ما را به دردست گرفتن بوق و کرنا و جار زدن آنچه آن را جار نمی‌زنند وادار کرد؟ آتش زدن پرچم آمریکا در مجلس شورای اسلامی نیز پدیده جدیدی است که با هیچ منطقی سازگار نیست.»

حمله موشک‌های سوری به اراضی اشغالی که با تیتر «شب انتقام موشکی در جولان» به جوان آمده بود، در روزنامه‌های دیگر هم مورد توجه قرار گرفت. از جمله آرمان امروز به حواشی آن پرداخت و از «تله جنگ جولان» نوشت و در زیرتیترها تاکید کرد خویشتنداری مقامات دیپلماتیک و نیروهای مسلح ایران در برابر تحریکات نظامی رژیم صهیونیستی در محافل مختلف بازتاب مثبتی داشت. روزنامه در زیرتیتر دیگری به واکنش روس‌ها هم پرداخت که همین رویکرد یعنی محکوم نکردن اسرائیل توسط روس‌ها به محور تیتر قانون تبدیل شد: «رخصت جسارت» که با عکس انتخابی‌اش هم هماهنگ است. اگرچه بهتر است روزنامه‌ها برای مسائل منطقه مطالب خاص‌تری تولید کنند و صرفا با مرور واکنش ها و اخبار دیگران کار خود را تمام شده ندانند.

 

دو چهره غیرایرانی از سیاست و ادبیات هم به تیترهای اصلی روزنامه‌ها آمدند یکی بازگشت ماهاتیر محمد به سیاست در مالزی و دیگری گفت‌وگوهایی با اورهان پاموک نویسنده ترکیه‌ای. ابتکار، همدلی و سازندگی هر سه با رویکردی حماسی در تیترها، عکسی از ماهاتیر محمد را به صفحه اول آوردند و او را «معمار پیر مالزی»، «توسعه» و «سردار سازندگی» خواندند. چینش اطلاعات در صفحه اول سازندگی بهتر است. روزنامه همچنین مصاحبه‌ای با محمدرضا باهنر چهره سیاسی اصولگرا داشت که محور تیتر آن «برخورد با احمدی‌نژاد» بود. همشهری هم مصاحبه‌ای با باهنر در تیترهای صفحه اول قرار داد که گفته: «در تمام تریبون‌های رسمی به نارضایتی‌ها دامن زده‌ایم».

هفت صبح، شهروند و اعتماد به سفر پاموک به ایران پرداختند. اولی حاشیه‌های سفر را دید و لغو سخنرانی‌های پاموک را در کنار چند لغو برنامه‌ی مشابه تحلیل کرد: «دیپورتی‌ها!» شهروند و اعتماد مصاحبه‌هایی با او داشتند. شهروند از گفت‌وگوی بلندی نوشت که بخشی از آن به روزنامه امروز آمده است و در بخشی از آن پاموک درباره‌ی تعبیر «مرز شرق و غرب» که درباره‌ی او به کار می‌برند، توضیح داده : «شاید بیشتر از این‌که من تعمدا یا آگاهانه چنین قصدی داشته باشم؛ این منتقدین بودند که مرا پل شرق و غرب خواندند. آن‌هم پس از این‌که غربی‌ها به اصطلاح کشفم کردند و ترجمه آثارم روندی سریع به خود گرفت. اما در کل قصد من آن نبود و در حقیقت درباره مردمی می‌نوشتم که می‌شناختم‌شان. فقط همین.» همچنین در مصاحبه‌اش با اعتماد درباره‌ی مواضع انتقادی‌اش نسبت به حزب حاکم ترکیه و افزایش فشارها در سال‌های اخیر گفته:« من چیزهای زیادی را از سر گذرانده‌ام؛ برای مثال در زمان حمایتم از ارامنه، شهردار اسپارتا کتاب‌های مرا از تمام کتابخانه‌های آن شهر جمع کرد و سوزاند. من از مردم ترکیه هیچ ناراحتی به دل ندارم. انتقاد من به دولتی است که سعی می‌کند به آزادی اندیشه و بیان لطمه وارد کند. من از قشری هستم که باور دارم آینده ترکیه در عضویت اتحادیه اروپا است. دلیلش این است که باور دارم عضویت در اتحادیه اروپا به اقتصاد، فرهنگ و سیاست ترکیه کمک می‌کند.»

تیم ملی فوتسال بانوان ایران به فینال آسیا راه پیدا کرد و آفتاب یزد از معدود روزنامه‌هایی بود که عکس یک را به شادی این تیم اختصاص داد. حتی روزنامه‌های ورزشی این خبر را به صفحه اول نیاوردند و تیتر کوچک و کمرنگ روزنامه‌های گل و خبر ورزشی هم به سختی به چشم می آید. اغلب روزنامه‌های ورزشی چهره‌ای مردانه و بیشتر بازتاب اخبار تیم ملی فوتبال، پرسپولیس و استقلال بودند. مصاحبه‌های کوتاه با بازیکنان این تیم، گزارشی از سیر موفقیت‌ها و شکست‌های آن‌ها می توانست از مطالب خواندنی امروز باشد که به آن پرداخته نشد.

 

 

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here