زمان انتشار : ۱۰ اردیبهشت ,۱۳۹۷ | ساعت : ۱۷:۴۰ | کد خبر : 469256 |

به رسانه های محلی و استانی بها داده شود/ در نشست «اطلاع رسانی در شرایط بحران» مطرح شد

شفقنا رسانه- نشست تخصصی «اطلاع‌رسانی در شرایط بحران » در دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها امروز با حضور جمعی از متخصصان ، پژوشگران و اهالی رسانه برگزار شد.

به گزارش شفقنا رسانه در ابتدای نشست اکبر نصراللهی، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد واحد تهران-مرکز گفت: همه ی کشورها و سازمان ها در معرض بحران هستند. هر جا بحران وجود دارد برای مدیریت آن نیاز به ابزاری چون رسانه است. اگر رسانه ها حرفه ای و آگاهانه اقدام کنند می توانند از بحران ها به عنوان فرصت استفاده کنند. از این جهت که می توانند مخاطب بیشتری جذب کنند و برای خود اعتبارزایی کنند ولی رسانه ها به جای اینکه مدیریت بحران کنند خودشان هنگام بحران دچار بحران می شوند.

او ادامه داد: پیش شرط مدیریت بحران توسط رسانه ها آگاه کردن خود، مردم و بعد مسئولان است. اگر رسانه ها درک کافی از بحران نداشته باشند نمی توانند مخاطرات را مدیریت کنند. حال سوال این است که آیا رسانه ها این شرایط را داشتند و آگاه و حساس بودند؟ سوال دیگر این است که آیا اقدامات رسانه ها به موقع بوده است؟ پاسخ این سوال ها منفی است یعنی رسانه ها نه آگاه بودند و نه به موقع خبررسانی کردند.

نصراللهی با اشاره به بررسی ها و مطالعات خود در چند ساله ی اخیر توضیح داد : روزنامه نگاری مخاطرات در مراکز آموزشی تدریس نمی شود این یعنی ضعف حرفه ای. متأسفانه درسی تحت عنوان مدیریت مخاطرات و بحران نداریم باید دستگاه های آموزشی در این باره اقدام کنند. از طرف دیگر رسانه ها شناخت ناکافی برای بسیاری از سوژه ها دارند همین باعث می شود بسیاری از سوژه ها پوشش داده نشود. در زلزله ی ملارد تهران به نظرم یک فرصت بود که ضعف رسانه ها، مردم و مسئولین نشان داده شد. چون رسانه ها شناخت و حساسیت لازم را در این باره نداشتند.

تاخیر در پوشش بحران سبب مخاطب گریزی می شود

او انتقاد کرد: از طرفی ما بحران ها را با تأخیر پوشش می دهیم و این باعث مخاطب گریزی می شود. اگر رسانه های رسمی به موقع این اتفاق ها را پوشش داده بودند طبیعی است که مردم سراغ رسانه های دیگر نمی رفتند که خودش تبعات زیادی داشت. مسأله ی بعدی این بود که بحران ها نامناسب پوشش داده می شد یعنی رسانه ها متمرکز بر لحظه ی وقوع و دوره ی بحران بودند به این معنا که وقتی نشانه های بحران کمرنگ شد رسانه ها هم دیگر خبری از بحران نداشتند. در حالی که رسانه ها باید بعد از بحران وعده ی مسئولان را پیگیری کنند اگر نکنند مردم ناامید و دنبال  رسانه های دیگر می روند.

این مدرس دانشگاه با اشاره به دیگر ضعف های رسانه ها تأکید کرد: ما نباید دو کلمه ی مخاطرات و بحران را به جای هم به کار ببریم مخاطرات به این معناست که هنوز تبدیل به بحران نشده ولی ظرفیت بحران را دارد اما بحران به این معناست که کارش از این نقطه گذشته و خودش به یک بحران واقعی تبدیل شده است. بعضی از مسائل چون ریزگرد، آلودگی هوا در حال حاضر یک بحران است بحران کمبود آب تا چند سال قبل مخاطره بود ولی الان یک بحران است. نکته ی بعدی این است که رسانه ها توجه سطحی و رویدادی به مخاطرات دارند و رسانه ها کارشان با بحران شروع و با بحران تمام می شود.

او افزود: در حالی که وقتی در کشوری همیشه دچار بحران هستیم باید یک ستاد دائمی بحران داشته باشیم و رسانه ها حساسیت لازم را داشته باشند. نقطه ضعف دیگر رسانه های ما غفلت از تحلیل محوری و حرفه گرایی در پوشش اخبار بحران است. متأسفانه رسانه های رسمی ما بیشتر رویداد محور کار می کنند در حالی که ما می بینیم رادیو و تلویزیون ۱۴۰ ساعت در روز خبر پخش می کنند. از طرفی دیگر تعداد روزنامه های ما کم نیست ولی کدام رسانه ها در هنگام بحران به تحلیل پرداخته اند؟ مگر ما فقط پلاسکو را داریم یا ریزگردها محدود به خوزستان است؟ کدام رسانه به صورت پرونده ای جامع در این رابطه کار کرده است؟

نصراللهی در ادامه ی انتقادات خود به رسانه ها بیان کرد: روزمرگی و ضعف نگاه به آینده از لحاظ ساختاری و محتوایی در رسانه ها هم زیاد دیده می شود مسائل دیگر چون غلبه ی شعار بر تحلیل، مسئول محوری بر مردم محوری، بحران افزایی بر بحران زدایی، طرح مشکل بر حل آن مواردی بود که به شدت در رسانه ها برای جذب مشتری و مخاطب دیده شد.

در ادامه ی این نشست احسان محمدی، روزنامه نگار و فعال رسانه ای با اشاره به اینکه فقط رسانه ها را مسئول و مقصر ندانیم، گفت: واژه ی بحران به تنهایی بار زیادی چون آشفتگی، استرس و نگرانی دارد و همه ی اینها ختم به دشواری در تصمیم گیری می شود. می خواهم از بعد دیگری به ماجرا نگاه کنم معتقدم که خود ما آدم ها گویا موضوع بحران را خیلی جدی نمی گیریم. گویا دیگر قرار نیست در تهران زلزله بیاید یا پاساژ و فروشگاهی چون پلاسکو تخریب شود. آیا در اینجا به تنهایی تقصیر رسانه هاست؟ ما در این کشور قادریم از کنار مسائل بزرگی چون سیل و زلزله بگذریم اما قادریم یک مومیایی را به بحران ملی تبدیل کنیم و ساعت ها در موردش مطلب بنویسیم و در نهایت یک بی اعتمادی شکل می گیرد.
او ادامه داد: وقتی بحرانی رخ می دهد باید به رسانه ها اعتماد کنیم ولی وقتی رسانه ها به شما اطلاعی نمی دهند شما مجبور می شوید به رسانه های غیرحقیقی رجوع کنید. برای همین در اینجا حرف از شایعه سازی می شود. بنده معتقدم شایعه حاصل ضرب ابهام در اهمیت است. یعنی وقتی اهمیت یک ماجرا برای مخاطب مبهم و تشریح نشود طبیعی است که شایعه فراگیر شود. ما می بینیم در جلسات و نشست های مختلف رسانه ها را شماتت می کنند واقعا چند خبرنگار آموزش دیده و متخصص در این حوزه داریم که بتوانند بر احساسات خود غلبه کنند.
این فعال رسانه ای با اشاره به وضعیت حاکم در مواقع بحرانی توضیح داد: جمله ای که در زمان بحران خیلی از همه می شنویم این است که می گویند غافلگیر شدیم از رسانه گرفته تا مدیری که خودش همایش و برنامه های زیادی را برای مدیریت بحران برگزار کرده است و معتقد است که ابعاد فاجعه اینقدر زیاد بوده که غافلگیر شدیم. وقتی زلزله ی کرمانشاه رخ داد تا ساعت ها ما دنبال این بودیم مرکز زلزله ایران بوده است یا عراق. یعنی حتی برای اصل این خبر یک روز منتظر بودیم . خود ما به عنوان شهروند کجای این ماجرا هستیم؟ با اینکه زلزله در تهران آمد و همه ی مردم خیلی ترسیدند اما تعداد کمی از ما در حال حاضر آمادگی بروز این بحران را داریم.
محمدی افزود: یا بعد از پلاسکو چند ساختمان و فروشگاه خود را بیمه کردند؟ به نظرم اینها جزء بدیهیات است و نیازی به آموزش تخصصی ندارد.

رسانه ها در مواقع بحران آگاهانه تر توئیت کنند

صدرا محقق، دبیر سرویس اجتماعی روزنامه ی شرق در ابتدای صحبت های خود گفت: در ایران دو شیوه صحبت کردن خیلی مرسوم است شیوه ی اول که خیلی رایج و محبوب است این است که همه چیز را تقصیر حکومت و مسئولان می دانیم و بعد خودمان تبدیل به یک منتقد جسور می شویم و از همه ی عوامل ماجرا سلب مسئولیت می کنیم که در بسیاری از موارد مسئولان هم این کار را می کنند. روش دیگر که زحمت زیادی دارد و باید ابعاد مختلف را ببینیم و نقش هر کدام از عوامل را باید لحاظ کنیم طبیعی است در این مورد تحقیق زیادی لازم است و تشویقی هم در نظر گرفته نمی شود.
او با اشاره به یکی از رسانه ها در زمان بحران گفت: می خواهم امروز به نقش توییتر اشاره کنم که در بحران هایی چون پلاسکو، زلزله ی کرمانشاه و سقوط هواپیمای تهران یاسوج نقش زیادی را داشت. یکی از ویژگی های توییتر این است که در نوشتن محدودیت کاراکتر دارید به همین خاطر کاربر باید به موجزترین شکل ممکن پیام خود را بنویسد و این خودش باعث آسیب هایی شده که در مواقع بحران در توییتر خبرهای بسیار اغراق آمیز و تأیید نشده ای منتشر می شود. متأسفانه این شهوت سرعت و اغراق آمیز در رسانه ها بسیار مشهود است.
این روزنامه نگار با توضیح درباره ی تبعات اطلاع رسانی در توییتر بیان کرد: ما در رسانه های رسمی یکسری خط و خطوط قرمز داریم که خبر بدون ملاحظه ی دبیر منتشر نمی شود ولی در توییتر این اتفاق به شکل دیگری می افتد و افراد بدون هیچ خط قرمز و بالادستی خبرها را منتشر می کنند متأسفانه افکار عمومی این اخبار را بیشتر می پذیرد و هر خبرنگاری که توییت عجیب تری منتشر کند پذیرش آن و اثرگذاری آن بیشتر است. این اتفاق برای رخدادهای بحرانی بیشتر می شود یعنی خبرنگارها فکر نشده توئیت می کنند.
او پیشنهاد می دهد: به نظرم خبرنگارها و رسانه ها در این موارد توئیت های فکر شده و آگاهانه تری بنویسند.

مسئولان دغدغه هایی را مطرح می کنند که موضوع روز نیست

به گزارش شفقنا رسانه، در ادامه ی این مراسم مهرداد خدیر، عضو شورای سردبیری پایگاه خبری عصر ایران با اشاره به اینکه مشکل از رسانه و خبرنگار نیست گفت: اینکه می گویند خبرنگار آموزش ندیده در این حوزه نداریم موافق نیستیم وقتی ما در جامعه ای زندگی می کنیم که مردم روزنامه نمی خوانند  فرقی نمی کند که روزنامه نگار هم اموزش داده شود. متأسفانه جامعه ی ما تقدیر زده است و روزنامه نمی خواند و هر چه قدر هم روزنامه نگاران تلاش کنند توذوقی می خورند. مثلا همین سوژه ی گورخواب ها که در روزنامه ی شهروند منتشر شد سردبیر این روزنامه از من خواست که آن را در سایت بگذارم. چیزی که در سایت بیشتر دیده شد حاشیه ها و مسائل سیاسی آن بود. در حالی که خبرنگار همین سوژه تلاش های زیادی را برای تهیه ی این گزارش کرده بود.
او افزود: وقتی ما در جامعه یک سیستم اداری داریم که افراد تا سی سال دیگر قرار است در آن به کار خود ادامه دهند در نتیجه نیاز نمی بینند که خود را به روز کنند در حالی که اگر همان اداره آنها را موظف کند کتاب هایی چون مدیریت بحران بخوانند جواب می دهد و از طرفی بتواند پاداشی برای این کار برای آنها در نظر بگیرد اثرگذار خواهد بود. ولی چون جامعه احساس نیاز نمی کند هر چقدر هم که روزنامه نگار تلاش کند دیده نمی شود. مشکلات ما از رسانه ها نیست مشکل جامعه ی ما این است که واقعیت ها را نمی گوید و مسئولان دغدغه هایی را مطرح می کنند که موضوع روز نیست. وقتی مردم از رسانه های رسمی واقعیت ها را نمی بینند طبیعی است که مردم سراغ رسانه های دیگر می روند.
این تحلیلگر رسانه ای با اشاره به خلأ رسانه های محلی در زمان بحران گفت: می بینیم که در این جلسه هم از رسانه های نوین صحبت می شود ولی به نظرم باید به رسانه های محلی و استانی بها داده شود مثل رادیو که به نظرم در شرایط بحرانی می تواند بهترین رسانه باشد. متأُسفانه ما مردمانی هستیم که در بزرگ نمایی کردن متخصص ایم در حالیکه باید این را بدانیم حادثه با بحران و مخاطره فرق می کند و نباید هر کدام از این کلمه ها را به جای یکدیگر به کار برد.

رسانه ها بی جهت بزرگنمایی نکنند

خدیر ادامه داد: مشکل اصلی ما در آموزش و پرورش است که دانش آموزان را در این حوزه با مفاهیم مدیریت بحران آموزش نمی دهند. در بحران ما رسانه ای ها باید به مردم کمک کنیم و اجازه ندهیم که رنج مردم زیاد شود. به نظرم خیلی راحت تر می توان برخورد کرد و رسانه ها انسان دوستانه تر باشند ولی در ایران چون بحران شکل امنیتی می گیرد این موضوعات خیلی رعایت نمی شود. مهم ترین کاری که رسانه ها باید انجام دهند این است که بی جهت بزرگنمایی نکنند و پیش از بحران به مردم هشدار دهیم که مثلا قبل از خرید خانه به مسأله ی ایمنی بودن آن در برابر زلزله توجه کنند نه نمای آن.

گزارش از سمیرا بختیار- زهرا حکیمی

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here