مدیرعامل «برنا»: جایگزینی تکذیبیه با خبر قبلی یک نوع تقلب است

شفقنا رسانه- ورود اینترنت به عرصه‌ی خبر، سرعت انتشار و تولید را بسیار بالا برده و مزایای بسیاری برای رسانه‌ها داشته است. امکان ویرایش و اصلاح خبر که در رسانه‌ی چاپی امکان‌پذیر نبود و می‌توانست فرصتی برای کم کردن غلط‌های تایپی و املایی در رسانه‌های آنلاین باشد، فرصتی برای دو گروه فراهم کرده است تا بعد از انتشار مطلب بر روی سایت، آن را تغییر دهند. گروه اول در درون تحریریه که می‌تواند اشتباهات تایپی، املایی، اطلاعات و جهت‌گیری متن را اصلاح کند و گروه دوم بیرون از تحریریه شامل مصاحبه‌شوندگان و ذی‌نفعان اعم از چهره‌های علمی تا سیاسی و نهادها است که از تحریریه یک رسانه می‌خواهند تغییراتی در متن اعمال کنند. آنچه همیشه در حد اصلاح اشکالات تایپی، املایی، سمت افراد و مشابه آن نمی‌شود و گاهی تا تغییرات اساسی نوشته‌ی اولیه و حتی اعمال فشار برای برداشتن مطلب و حذف کامل آن از سایت است. نوشته‌ای که ممکن است به صورت‌های مختلف از جمله در رسانه‌های رسمی دیگر بازنشر شود و حتی تبعات حقوقی برای بازنشر کننده داشته باشد. به نظر می‌رسد این اعمال فشارها از سوی ذی‌نفعان که پیش‌ازاین به شیوه‌های حرفه‌ای مثل اصلاحیه، جوابیه، تکذیبیه و مشابه آن در رسانه (مطابق ماده ۲۳ قانون مطبوعات) بازتاب پیدا می‌کرد و مخاطب می‌توانست از حواشی پیش‌آمده قضاوت دقیق‌تری درباره‌ی رویه‌ی حرفه‌ای یک رسانه و صداقت مصاحبه‌شوندگان در ارائه اطلاعات داشته باشد؛ به یک سانسور غیر سازمان‌یافته، مداوم و همیشگی میل کرده است. آن‌چنان‌که مقاومت تحریریه‌ها مطابق اصول حرفه‌ای و قانون مطبوعات در برابر فشار برای اعمال برخی تغییرات غیرطبیعی و غیرحرفه‌ای می‌نماید. اما پذیرش تحریریه‌ها در برابر چنین تغییراتی چه قدر در تکرار چنین درخواست‌هایی تأثیر می‌گذارد؟ آیا مقاومت مدیران رسانه‌ها در این زمینه‌ها کمتر شده است؟ برای بازگرداندن رویه‌های حرفه‌ای در این زمینه چه باید کرد؟

محمد مبین مدیرعامل خبرگزاری برنا به شفقنا رسانه می‌گوید: به نظرم این کار اصلا حرفه‌ای نیست. مگر ما می‌توانیم خبری که در روزنامه منتشر شده را پاره کنیم تا آن مصاحبه یا گزارش از بین برود؟ خب خبر هم به همین منوال است. مگر می‌شود در یک خبرگزاری به راحتی خبر را حذف کرد. به نظرم توهین به یک رسانه است. ممکن است خبرنگار خبری را مثل یک نقل قول، اشتباه  به کار برده باشد برای این منظور می‌توان آن را در قالب خبر دیگری توضیح و آن را تکمیل کرد.

او مثال می‌زند: سه نماینده مجلس با خبرنگار ما مصاحبه کرده بودند مصاحبه‌های آنان جابه‌جا آماده و منتشر شده بود که به فاصله سه دقیقه از خروجی خبرگزاری برداشته شد. یکی از نماینده‌های مجلس با عصبانیت تمام تماس گرفت و به ما می‌گفت چرا این کار را کردید و ما هم  توضیحات لازم را گفتیم که چه عواملی باعث انتشار آن مصاحبه اشتباهی شده است. منظورم این است که اساسا ممکن است یک خبرنگار اشتباه کند ولی این که خبر را از روی سایت برداریم اشتباه است. می توان آن را تکذیب کرد. راه‌های مختلفی برای آن است حتی می‌توان ذیل همان خبر آن را تکذیب کرد.

مبین با تاکید بر این که خبر اصلاحی در قالبی دیگر منتشر شود، می‌گوید: اگر خبرنگاری در هر خبرگزاری اشتباهی کرده است، باید آن خبر اصلاح و ویرایش شود ولی در خبری جداگانه. تعبیر من یک تعیبر روزنامه‌ای است. من همین را در خبرگزاری به خبرنگاران می‌گویم که قبلا ما خبرها را درست یا غلط در روزنامه منتشر می‌کردیم، و برای اصلاح و تکذیب آن جداگانه باز خبری چاپ می‌شد ولی الان افراد مصاحبه شونده توقع دارند خبر را از روی سایت برداریم. ما به شدت در برابر این موضوع مقاومت می‌کنیم و هیچ گاه این کار را نمی کنیم. ولی اگر اصلاحی باشد آن را در خبر جداگانه‌ای اصلاح می‌کنیم تا مخاطب هم بداند کدام خبر اصلاح شده است.

این مدیرعامل انتقاد می‌کند: به نظرم با این کارها به اعتماد مخاطب لطمه زده می‌شود. چه خبر را یک نفر دیده باشد چه هزار نفر. بالاخره آن خبر دیده شده و کسی که این خبر را ببیند دیگر بازگشت به متن ندارد تا ببیند چه اتفاقی برایش افتاده است. پس در مجموع اعتبار فرد مصاحبه شونده هم در اینجا مطرح است. آنچه در قانون مطبوعات هم به آن اشاره شده که توضیح متن اصلاحی باید در همان جایگاه و با همان شرایط منتشر شود تا مخاطبی که خبر قبلی را دیده، این خبر جدید را هم ببیند.

او توضیح می‌دهد: به نظرم این کار به اعتبار طرف مصاحبه یا هر نهاد و سازمان دیگری هم کمک می‌کند. فلسفه تکذیب، اصلاح و تصحیح همین است که مخاطب یک خبر جدید بخواند. اگر غیر از این باشد و ما همان تکذیبیه را جایگزین خبر قبلی کنیم، یک نوع تقلب است و هیچ تاثیری در ذهن مخاطب ندارد چون مخاطب قبلا مطلب را خوانده است.

مبین با اشاره به ضرورت مقاومت اهالی رسانه در برابر چنین درخواست‌هایی بیان می‌کند: این کار نباید در رسانه‌ها ادامه داشته باشد چون به نوعی به همه رسانه‌ها سرایت می‌کند و شخص مصاحبه شونده به رسانه‌های دیگر هم برای حذف و ویرایش خبر فشار می‌آورد. درست است مسائل مربوط به امنیت ملی یا مسائل مهم‌‌تر و استثنائاتی هم وجود دارد که ما هم قائل به آن‌ها هستیم ولی این که به یک روال تبدیل شود -که متاسفانه شده و به راحتی تماس می‌گیرند و می‌گویند فلان رسانه خبر ما را  برداشته پس شما هم بردارید- اتفاق خوبی نیست.

او ادامه می‌دهد: حتی ما تماس‌هایی را مبنی بر حذف خبرهایی در چند سال پیش هم داریم و ما باید کلی جستجو کنیم و طبق تحولاتی که دستخوش تغییرات شده آن خبر را پیدا کنیم. یعنی بعضی از اهالی و اصحاب رسانه  این روال را جا می‌اندازند که بی‌احترامی به خود است. به این فکر کنیم که این خبر ثبت شده، پس این احترامی است که برای خود و مخاطب قائل می‌شویم. دوم این احترام به طرف مصاحبه شونده است. وقتی خبر یا گزارش خود را حذف کنیم یک نوع  بی‌احترامی به سوژه، مصاحبه شونده و رسانه می‌کنیم، چرا که آدم‌های سانسورپذیری هستیم و به راحتی در برابر فشار دیگران کوتاه می‌آییم.

مبین مثال می‌زند: به یاد دارم یک مهندس با ما تماس گرفت و درخواست کرد گفت‌وگوی او در سال ۸۸ درباره گلخانه‌ها را از روی سایت برداریم، چون برایش دردسر شده است ولی ما مقاومت کردیم و گفتیم خبر را برنمی‌داریم. ما را به شکایت تهدید کرد ولی گفتیم نمی‌توانید شکایت کنید چون چند سال از زمان انتشار خبر گذشته است و طبق قانون نمی‌تواند شکایت کند. خب پس این فشارها از آرشیو تا خبرهای روز وجود دارد و ما هر روز شاهد آن هستیم. هر چند نمی‌گویم این کار اصلا در خبرگزاری ما انجام نشده ولی در ۹۰ درصد موضوعات مقاومت کردیم و خبر را در قالب خبر دیگری اصلاح و منتشر کردیم.

او یادآور می‌شود: خبری درباره دیدار اعضای یک باشگاه با وزیر ورزش کار کردیم که به فاصله ۵ دقیقه متوجه شدیم، خبر درستی منتشر نکردیم و این اشتباهی از طرف یکی از همکاران ما بود. وقتی متوجه شدیم خبر را حذف و یک خبر عذرخواهی کار کردیم. یا مواردی بوده که متوجه شدم خبر از بنیان اشتباه است و آن را حذف کردیم و خبر درست را جایگزین کردیم حتی توضیح هم آوردیم که خبر قبلی چه بود و الآن درست آن کدام است. برای این که رسانه‌ها از این خبر با این تیتر و شماره استفاده نکنند و مخاطب و رسانه آن را به طور مشخص ببیند.

مبین با اشاره به تجربه دیگری بیان می‌کند: در خبری که مربوط به تصادف اتوبوس دانش آموزان در جنوب کشور بود، ما با یکی از نماینده‌های مجلس مصاحبه کردیم و آن نماینده مجلس راهنمایی رانندگی را در این باره مقصر دانست و طبق تماسی که راهنمایی رانندگی با آن نماینده جهت صحت و سقم این خبر  می‌گیرد، نماینده می‌گوید به این شکل نگفتم و در مصاحبه این حرف را نزدم. به همین خاطر راهنمایی و رانندگی ما را تحت فشار قرار داد که این مصاحبه را حذف کنیم که ما فایل صوتی را برای راهنمایی و رانندگی گذاشتیم و آنها متوجه این شدند ما اشتباهی نکرده‌ایم حتی لحن واقعی آن نماینده در صوت بیشتر نمایان شد. برای همین خبر هم حذف نشد.

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here