معاون وزارت ارتباطات: دولت کاری به داده‌ها ندارد/ ظرفیت دانشگاه برای آینده‌پژوهی فناوری استفاده شود

در گفت‌وگو با شفقنا رسانه مطرح شد؛

مقرراتی متناسب با فناوری آینده تدوین شود

امن‌سازی خدمات در فضای مجازی نیاز به سرمایه‌گذاری دارد

اقتصاد امنیتی حوزه بزرگی است

فعالیت ایرانی‌ها در توییتر ممنوع نیست

شفقنا رسانه- زهرا حکیمی-سمیرا سلطانی: اخبار زیادی هر روز می‌شنویم که سایت یک سازمان یا حساب کاربری شخصی مشهور هک شده و اطلاعات شخصی‌ افراد منتشر شده است اما بنا به دور یا نزدیکی قربانیان یا شهرت آنها میزان توجه به این اخبار کم یا زیاد می‌شود. اما این روزها دیگر امنیت داده دغدغه‌ی یک شخص یا یک شرکت نیست. حکومت‌ها بیش از همه باید مواظب امنیت سایت‌ها و امکانات الکترونیکی مرتبط به حاکمیت باشند و شاید اغراق نباشد اگر اهمیت آن را هم عرض امنیت ملی تعریف کنیم. مرتضی براری، معاون امور دولت و مجلس در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در گفت‌وگو با شفقنا رسانه توضیح می‌دهد امنیت مثل کیفیت است و نمی‌توانید بعد از تولید، کیفیت یک محصول را ارتقا دهید. او اگرچه قبول دارد آسیب‌پذیری در سایت های ایرانی از نظر امنیت وجود دارد اما از برنامه‌هایی می‌گوید که هشدارهای لازم را به این سازمان‌ها می‌دهد تا سعی کنند امنیت را ارتقا دهند. آنچه در ادامه می‌خوانید درباره‌ی وضعیت کلی امنیت داده در کشور با توجه به قوانین و در بررسی دقیق‌تر حریم خصوصی و امنیت داده در اپلیکیشن‌های ایرانی است.

یکی از روندهای پیش‌ِ رو برای آینده، مهمتر شدن امنیت سایبری نسبت به حریم خصوصی به عنوان موضوعی است که بحث فردی‌تری محسوب می‌شود. البته همه‌ی این مباحث به امنیت داده‌ها مرتبط است و هر چه کشور به سمت الکترونیکی‌تر شدن برود، قاعدتاً حفاظت از اطلاعات بیشتر اهمیت پیدا می‌کند. در قوانین چه قدر به این موضوع توجه شده است؟ چه خلاءهایی در این زمینه وجود دارد؟

خوشبختانه همزمان با توسعه، امنیت هم در اولویت ما بوده است. در هر سال تقریباً  ۱۰۰ ، ۱۵۰ یا ۲۰۰ میلیارد تومان از بودجه را برای توسعه‌ی بخش امنیت سرمایه‌گذاری می‌کردیم. یعنی اگر تقریباً اعتبار تخصیصی وزارت خانه ۱۵۰۰ میلیارد تومان تا ۲۰۰۰ میلیارد تومان در سال بود، تلاش ما این بوده که بین ۵ درصد در حوزه‌ی توسعه زیرساخت‌های امنیت هم سرمایه‌گذاری کنیم.

امنیت، بحث زیرساخت‌ها است که وظیفه‌ی حاکمیت است تا فضای امن برای داده‌ی کاربران ایجاد کند

امنیت، بحث زیرساخت‌ها است که وظیفه‌ی حاکمیت است تا فضای امن برای داده‌ی کاربران ایجاد کند. شما شاهد این هستید که چه مقدار از داده‌های ما از سرور خارجی وارد سرور داخلی شده است. تمام سایت‌های پرجمعیت از سرورهای خارجی به سرورهای داخلی مهاجرت کردند. بخش دوم مسئله خود کاربرها است. ما در فضای واقعی سعی می‌کنیم که اگر  در خیابان هم راه می‌رویم از خودمان حفاظت کنیم. ما به همه‌ی کاربران تاکید داشتیم که فضای مجازی همواره یک فضای شیشه‌ای است. مدل فناوری که ارتقا پیدا می‌کند، ممکن است بر فناوری‌های قبلی غلبه پیدا کند. به همین خاطر خود کاربرها –کاربر و سازمان‌ها- پروتکل امن‌سازی  اطلاعات را رعایت کنند. نیاز داریم برای جامعه فرهنگ‌سازی کنیم و به کاربران آموزش دهیم تا سعی کنند اطلاعات خیلی شخصی خود را در این فضا قرار ندهند.

نیاز داریم برای جامعه فرهنگ‌سازی کنیم و به کاربران آموزش دهیم تا سعی کنند اطلاعات خیلی شخصی خود را در این فضا قرار ندهند

به بحث‌های زیرساختی اشاره کردید اما مشخصاً چه بخش‌هایی ناظر بر امنیت داده‌ها است؟

ما تلاش کردیم تا یک سری مراکز به نام آپا در دانشگاه‌ها ایجاد کنیم. اینها گروه‌های امداد و پشتیبانی برای اتفاقات در فضای مجازی هستند. سعی داریم تا با نهادسازی در استان‌ها، برای حفاظت از داده‌ها تیم‌سازی کنیم. یکی از فعالیت‌های آتش‌نشانی این است که آموزش می‌دهد تا مردم از آتش‌سوزی خانه‌هایشان محافظت کنند، کپسول بگذارند، پیش‌بینی و پیش‌گیری کنند. اگر هم اتفاقی افتاد خودشان به عنوان امداد و نجات بروند و سریعاً آتش را خاموش کند. ما معادل این را در فضای مجازی در استان‌ها ایجاد کردیم که متولی آن هم سازمان فناوری و اطلاعات است. ما معاونت امنیت داریم که همواره در حال رصد فضای مجازی است. فضای مجازی به سازمان‌ها برای توانمندسازی‌شان در حوزه‌ی امنیت کمک می‌کند چون هدف این است که سازمان‌ها را  توانمند کنیم؛ همان طور که تلاش می‌کنیم تا به خانواده‌ها برای مدیریت بچه‌ها در این فضا آموزش دهیم.

گفته می‌شود سازمان‌های ایرانی مثل بانک‌ها، وزارتخانه‌ها و … از نظر امنیت داده‌ها بسیار آسیب‌پذیر هستند، و بعضی اخبار و اتفاقات تا حدی چنین وضعیتی را تأیید کرده‌اند. ارزیابی شما در این زمینه  چیست؟

وجود دارد و تأکید ما این است که سازمان‌ها این بحث را جدی بگیرند. ما همیشه گفته‌ایم امنیت مثل کیفیت است. این گونه نیست که شما محصولی را تولید کنید و بعد بخواهید کیفیتش را ارتقا دهید. کیفیت در ذات تولید وجود دارد. ما به دستگاه‌ها می‌گوییم فضای مجازی فضایی جدی است؛ وقتی می‌خواهید سایت، درگاه و یا پورتالی را طراحی کنید باید ملاحظات امنیتی را در طراحی‌تان لحاظ کنید. قبول دارم خیلی از سازمان‌ها این بخش را جدی نگرفتند. معاونت امنیت ما در حال رصد است و میزان آسیب‌پذیری آن‌ها را بررسی می‌کند.  هشدارهای لازم را به این سازمان‌ها می‌دهد تا سعی کنند امنیت را ارتقا دهند.

ما همیشه گفته‌ایم امنیت مثل کیفیت است. این گونه نیست که شما محصولی را تولید کنید و بعد بخواهید کیفیتش را ارتقا دهید. کیفیت در ذات تولید وجود دارد

معاونت امنیت ما در حال رصد است و میزان آسیب‌پذیری آن‌ها را بررسی می‌کند.  هشدارهای لازم را به این سازمان‌ها می‌دهد تا سعی کنند امنیت را ارتقا دهند

این هشدارها الزام‌آور هم است؟

بله، سازمان پدافند غیرعامل دستورالعمل‌هایی دارد و طبقه‌بندی هستند. مهم این است که کل شبکه از هر نوع حمله و آسیب‌پذیری‌ امن باشد.

 برخی معتقدند جنگ سرد سایبری در جریان است و یکی از دلایل آن را تجهیز شدن کشورهایی مثل آمریکا و روسیه به آخرین ابزارها برای امنیت سایبری خود می‌دانند. بویژه این که هر چه دولت‌ها و حاکمیت‌ها بیشتر به سمت الکترونیکی شدن بروند، به همان میزان هم ممکن است بیشتر در معرض خطر آسیب‌ها قرار بگیرند. در چنین شرایطی ایران از منظر قوانین، معاهدات و … در جهان چه جایگاهی دارد؟

خوشبختانه در این حوزه ما جزء کشورهایی هستیم که وضعیت خیلی خوبی داریم. همیشه تأکید شده که جزء ده کشور اول دنیا هستیم. من نمی‌خواهم عدد شاخص دهم. یعنی خوشبختانه همزمان با توسعه‌ی زیرساخت‌ها در کشور، این حوزه‌ها هم بسیار حائز اهمیت بوده که جدی گرفته شوند و تلاش‌هایی هم شده است. ما چند حمله را از  سر گذرانده‌ایم و خوشبختانه آسیب جدی  به زیرساخت‌های حیاتی نخورده است.

اگر قبول کنیم فضای مجازی به فضای دوم زندگی تبدیل شده است؛ همه‌ی سازمان‌ها برای این که کیفیت بهتری از خدمات ارزا‌ن‌تر و دسترسی آسان ارائه دهند، اطلاعات را به این فضا بردند

به بعضی از کشورهای دنیا مثل آمریکا به فضای سایبری حمله شده است و این حملات مصداق حمله اتمی به آن کشور محسوب می شود چون امروزه سازمان‌ها تمام داده‌ها، فرآیندها و کسب و کارهایشان را به فضای مجازی می‌آورند. اگر قبول کنیم فضای مجازی به فضای دوم زندگی تبدیل شده است؛ همه‌ی سازمان‌ها برای این که کیفیت بهتری از خدمات ارزا‌ن‌تر و دسترسی آسان ارائه دهند، اطلاعات را به این فضا بردند. تأکید این است همان قدری که برای مهاجرت داده‌ها از فضای  واقعی به فضای مجازی هزینه می‌کنند، باید برای مهاجرت خدمات به این فضا در راستای توانمندسازی، امن‌سازی یا پایدارسازی آنها نسبت به حملات و هکرها سرمایه‌گذاری شود. این جزء دغدغه‌های ما است که خوشبختانه دولت هم مصوبات خوبی در این حوزه دیده است.

پس در واقع  همکاری بین‌المللی هم در این زمینه داریم؟

بله، من شاهد هستم پلیس فتا در این حوزه با کشورهای دیگر همکاری‌های خیلی خوبی دارد. خوشبختانه در کشور نهادهایی در سازمان پدافند غیرعامل،  وزارت ارتباطات و پلیس فتا برای حفاظت از فضای مجازی اقدامات خیلی خوبی را انجام داده‌اند و خدا را شاکر هستیم که تا کنون آسیب جدی نداشته‌ایم. اگرچه بسیار مهم است سازمان‌ها و خانواده‌ها این فضاها را جدی بگیرند و خود آنها هم نقش‌آفرینی کنند.

اگر بخواهیم بحث را بر امنیت داده‌ها در اپلیکیشن‌های ایرانی بحث کنیم، وضعیت آنها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خوشبختانه در همه‌ی حوزه ها از جمله حمل و نقل، گردشگری، خرده فروشی، آموزش و… کسب و کارهای بومی شکل گرفته است. سرورهای آنها در بخش خصوصی امن است و دولت کاری به داده‌ها ندارد

تاکید ما این است که تمام اپلیکیشن‌های موجود در ایران سرورهای خود را به داخل کشور بیاورند. درست است ما نسبت به دنیا دیرتر شروع کردیم و چند سال دیرتر مجوز نسل سه و چهار اینترنت داشتیم. اما خوشبختانه در همه‌ی حوزه ها از جمله حمل و نقل، گردشگری، خرده فروشی، آموزش و… کسب و کارهای بومی شکل گرفته است. سرورهای آنها در بخش خصوصی امن است و دولت کاری به داده‌ها ندارد. امنیت داده‌های مردم در اختیار شرکت برای دولت مهم است و نباید از این داده‌ها سوءاستفاده شود. متأسفانه بعضی از کانال‌های معاند همیشه در حال تخریب فضای عمومی کشور برای ورود به بازار ما هستند و می‌خواهند به این اعتماد عمومی آسیب بزنند.

فکر می‌کنید صرفاً انتقال سرورها به داخل، امنیت اپلیکیشن‌ها را تأمین می‌کند؟

باید مدیریت کنیم از این داده‌ها سوءاستفاده نشود و در اختیار هر کسی قرار نگیرد

در این دولت تلاش جدی داریم که در خدمات ارزش افزوده‌ی موبایل با اجازه‌ی شخص تبلیغات شود

خیر. شما دقت کنید داده‌های مردم و بخشی از جامعه در دست بعضی شرکت‌ها است. ما باید مدیریت کنیم از این داده‌ها سوءاستفاده نشود و در اختیار هر کسی قرار نگیرد. ما می‌گوییم که دولت کاری به داده‌ها ندارد اما اعتقاد داریم اگر این داده‌ها دست یک شرکت با سرور داخلی باشد، باید یک سری استانداردها را رعایت کند تا داده‌ها امن باشند و از داده‌ها سوءاستفاده نشود.

ممکن است استفاده از داده‌ها امنیتی نباشد، بحث تجاری‌سازی هم مطرح است،  یعنی داده‌های ثبت شده در این  اپلیکیشن‌ها به شرکت‌های دیگر فروخته شود؟

اولاً ما منع کردیم. البته برای یک نوع کسب و کار از داده استفاده می‌شود اما کسی نمی‌داند این داده برای چه کسی است. به عنوان مثال شرکتی شماره‌های موبایل مردم را گرفته است و تبلیغ می‌کند. ما در این دولت تلاش جدی داریم که در خدمات ارزش افزوده‌ی موبایل با اجازه‌ی شخص تبلیغات شود. حتی الان که شماره‌های شخصی تبلیغات می‌کنند، سازمان تنظیم بحث‌های جدی دارد و باید ملاحظاتی انجام شود. حق ندارند بدون اجازه‌ی کاربر وارد حوزه‌ی آنها شوند و تبلیغات کنند.

اما بعضی از این داده‌ها اطلاعاتی دارد که شامل محدوده‌ی زندگی افراد و بعضی ترجیحات و سلایق آنها است، و ممکن است به شرکت‌هایی فروخته شود که استفاده از آنها مورد نظر مخاطب نباشد…

برای کمیسیون تنظیم مهم است. بله، این اطلاعات وجود دارد و ما می‌توانیم اطلاعات را کاوش کنیم که سیم‌کارت‌ها شب کجا اسکان پیدا می‌کنند. مشخص است محل کار و زندگی فرد کجا است اما در کمیسیون تنظیم، مقرراتی در حال وضع است و شما شاهد هستید جلوی خیلی از این استفاده‌ها گرفته شده است.

با این حال سال گذشته در آمریکا رشد تبلیغات در فضای مجازی از همه‌ی حوزه‌ها بالاتر رفته است. موبایل یک بستر است و کسب و کارها می‌توانند از این بستر استفاده کنند. ما نمی‌توانیم زیاد محدود کنیم. همان طور که تابلوهای خیابان، تلویزیون و رسانه‌ها تبلیغات می‌کنند، موبایل هم  وسیله‌ی خوبی برای تبلیغات ارزان است. شما نگاه کنید یک دقیقه  تبلیغات در تلویزیون چه قدر هزینه دارد. همه‌ی دنیا این کار را می‌کنند.

اما معمولاً استانداردهای مشخصی دارند…

بله. این استانداردها جزء اولویت‌های وزارت ارتباطات در کمیسیون تنظیم است. چون مهم‌ترین دغدغه وزیر، رئیس جمهور، دولت و وزارت رعایت حقوق شهروندی است. آقای وزیر یک نفر را به عنوان دستیار حقوق شهروندی انتخاب کرده است تا حقوق شهروندی را در این حوزه بررسی کنند، مطالعات میدانی انجام دهند و اگر خلاء مقررات وجود دارد، وضع شود.

یکی از نکات مهم که تا حدی به آن اشاره شد، چگونگی نظارت بر اپلیکیشن‌ها است. علاوه بر تنظیم یک سری قوانین و مقررات و نظارت دولت، نهادهای حاکمیتی و عمومی هم به تناسب موضوعات به این بحث وارد می‌شوند. همان طور که دیدیم وقتی یکی از تاکسی‌های اینترنتی بر داده‌های موبایل رانندگان خود اعمال نظر کرد، بر اعتماد عمومی مردم تأثیر گذاشت و افراد به آن واکنش نشان دادند و این نظارت را، نشان از دخالت در رفتار اپلیکیشن‌ها دانستند. فکر می‌کنید چگونه می‌توان این‌ نظارت‌ها را از هم تفکیک کرد؟

همان طور که تابلوهای خیابان، تلویزیون و رسانه‌ها تبلیغات می‌کنند، موبایل هم  وسیله‌ی خوبی برای تبلیغات ارزان است

ورود تکنولوژی و رشد آن هم مزیت هایی را به همراه دارد و هم یک سری تهدیدات و معایبی دارد. متأسفانه در دنیا  سرعت رشد فناوری از سرعت  قانونگذاری و مقررات‌گذاری بالاتر است یعنی ما همیشه عقب‌تر از فناوری هستیم. این خوب نیست. باید تلاش شود تا سرعت قانون‌گذاری و مقررات‌گذاری ما از سرعت فناوری بیشتر شود و بتوانیم فناوری را مدیریت کنیم. بحث‌هایی در این زمینه مطرح شده است و ما از لحاظ حقوقی در حال بررسی هستیم که آیا کسی می‌تواند وارد موبایل شما شود و ببیند چه اپلیکیشن‌هایی استفاده می‌کنید؟ این در حال بررسی است که آیا حقوق شهروندی نقض شده است یا خیر.

باید تلاش شود تا سرعت قانون‌گذاری و مقررات‌گذاری ما از سرعت فناوری بیشتر شود

اگر خدایی نکرده پایگاه داده شرکتی سرقت شود و استراق سمع صورت گیرد، کل بازارش را از دست می‌دهد. حفظ اطلاعات و امن سازی آن اصل کسب و کار شرکت است

به جواب قطعی هم رسیدید؟

هنوز در حال بررسی هستیم. به دوستان گفته‌ایم روی این موضوع کار کنند. اما در زمینه موضوعی که قبلا اشاره کردید در تکمیل سخنانم باید بگویم ما به شرکت‌های سازنده اپلیکیشن‌ها می‌گوییم استانداردهای امنیتی را رعایت کنند و ما عملاً امنیت را از این شرکت‌ها می‌خواهیم. اگر خدایی نکرده پایگاه داده شرکتی سرقت شود و استراق سمع صورت گیرد، کل بازارش را از دست می‌دهد. حفظ اطلاعات و امن سازی آن اصل کسب و کار شرکت است.

شاهد بودید وقتی یک نصف روز سرور یکی از اپلیکیشن‌های اینترنتی حمل و نقل به مشکل برخورد، کل شبکه مختل شد و  به زندگی مردم گره خورد. آقای وزیر دستور داد به این شرکت‌ها بگوییم تا سعی کنند سیستم پشتیبان هم تدارک ببینند. اگر در یک سیستم آنها مشکلی ایجاد شود، سیستم پشتیبان آنها همیشه فعال باشد و خدمات هیچ وقت متوقف نشود. پایداری خدمات بسیار حایز اهمیت است. اگر ما هم نگوییم آنها این کار را خواهند کرد چون بزرگ‌ترین مهاجرت تاریخی در  کشور ما در فضای مجازی اتفاق افتاد. مهاجرت از یک اتفاق در یک کانال، از یک شبکه به یک شبکه‌ی دیگر صورت گرفت. پس به همین خاطر  برای شرکت‌ها این حوزه، یک حوزه‌ی بسیار استراتژیک است.

بزرگ‌ترین مهاجرت تاریخی در  کشور ما در فضای مجازی اتفاق افتاد

از ظرفیت دانشگاه استفاده کنند و حوزه‌ی فناوری را آینده پژوهی و سعی کنند قوانین و مقرراتی متناسب با فناوری آینده تدوین کنند

اشاره کردید سرعت تکنولوژی بالا است و در زمینه‌ی قانونگذاری عقب‌تر از این سرعت موجود هستیم. فکر نمی‌کنید بهتر است با توجه به این شرایط به سمت سیاست گذاری و تعیین خط مشی کلان برای این حوزه رفت؟

ما الآن با دانشکده‌ی علمی-کاربردیِ وزارتخانه و پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات شروع به همکاری کردیم تا از ظرفیت دانشگاه استفاده کنند و حوزه‌ی فناوری را آینده پژوهی و سعی کنند قوانین و مقرراتی متناسب با فناوری آینده تدوین کنند. این بسیار حائز اهمیت است. از آن طرف هم در وزارتخانه دنبال ساز وکارهایی هستیم تا نهادی را ایجاد کنیم که قوانین مترتب با این کسب و کارهای جدید را شناسایی کند. اگر خلاء قانونی و تورم قانون داریم بتوانیم اینها را حل کنیم یعنی وزارتخانه به جد دنبال این موضوع است. اگر نتوانیم در این حوزه ورود پیدا کنیم، کسب و کارهای ما آسیب جدی خواهند دید و کسب وکارهای سنتی، سیستم‌های سنتی اجازه‌ی رشد این کسب و کارهای جدید را نخواهند داد.

به نظر شما آیا این امکان وجود دارد که در سال‌های آینده اساساً بخش فناوری را با قوانین کمتری اداره کنیم و بتوان با آیین‌نامه‌ها زمینه فعالیت را در این زمینه هموارتر کرد؟

ما خوشحال می‌شویم به جای مقررات گذاری، مقررات‌زدایی کنیم. این جزء اولویت‌های ما است. اما قبول کنید ما پایگاه داده‌ای از قوانین کشور داریم و به خاطر نبود فناوری در گذشته، یک سری قیود وجود دارد؛ مثلا وقتی بخواهید فیلمی تولید کنید باید از چند مرجع مجوز بگیرید. الآن شخصی آمده و می‌خواهد کلیپ طنزی درست کند. در این قوانین مثلا گفته شده ویدئو باید از چند دستگاه مجوز بگیرد. شما می‌خواهید طنز روز درست کنید و باید یک ماه به دنبال مجوز برای ساخت یک کلیپ باشید و تازه ممکن است مجوز هم نگیرید. بنابراین همان طور که می‌گوییم سیستم‌های ما باید چابک و به‌روز باشند،  قوانین ما هم باید این طور باشند و نیاز داریم سازمان قانون‌گذاری همیشه پویا باشد.

الآن شخصی آمده و می‌خواهد کلیپ طنزی درست کند. در این قوانین مثلا گفته شده ویدئو باید از چند دستگاه مجوز بگیرد. شما می‌خواهید طنز روز درست کنید و باید یک ماه به دنبال مجوز برای ساخت یک کلیپ باشید و تازه ممکن است مجوز هم نگیرید

به صورت کلی مشکلات امنیتی اپلیکیشن‌های ایرانی در چه زمینه‌هایی است و چه اقدامات امنیتی باید در این حوزه صورت گیرد؟

تمام اطلاعات مردم روی تبلت و موبایل‌ها رفته است و نیاز به اپلیکیشن هایی دارند که امنیت اطلاعات را تأمین کنند. بازار بزرگی است و ما باید در این راستا نیروی متخصص تولید کنیم، در دانشگاه‌ها به رشته‌ی امنیت بها دهیم و در طراحی‌ها درس‌های خاص این استانداردها را بگذرانیم. خیلی از دانشگاه‌ها رشته‌ی کامپیوتر دارند اما درصد کمی در حوزه‌ی امنیت دانشجو می‌پذیرند البته الآن به عنوان اختیاری در خیلی از رشته‌ها وجود دارد. اما نتیجه‌ی کلی این است که شخص یک شبکه را طراحی می‌کند ولی ملاحظات امنیتی آن را رعایت نمی‌کند. در وزارت علوم هم بر روی این مسئله بحث جدی دارند. امنیت یک نوع کسب و کار هم هست؛ یعنی جدای از تهدیدات، می‌تواند فرصت هم باشد.

در دانشگاه‌ها به رشته‌ی امنیت بها دهیم و در طراحی‌ها درس‌های خاص این استانداردها را بگذرانیم

آیا این آموزش‌ها می‌تواند از همان دوره‌ی ابتدایی آغاز شود؟

بله. یکی از اولویت‌های وزارت هم سواد رسانه‌ای است. به صورت جدی تلاش داریم تا سواد رسانه‌ای در محیط  دبستان و دبیرستان وارد شود. اما ما متولی توسعه‌ی زیرساخت هستیم و وزارت ارشاد متولی محتوا است. باید همه این وزارتخانه‌ها کمک کنند تا هم سطح فرهنگ جامعه ارتقا پیدا کند، هم امنیت در تمام لایه‌ها رشد کند.

باید همه این وزارتخانه‌ها کمک کنند تا هم سطح فرهنگ جامعه ارتقا پیدا کند، هم امنیت در تمام لایه‌ها رشد کند

فکر می‌کنید آینده‌ی فناوری اطلاعات در ایران، به چه سمتی برود؟

ما مجزا از دنیا نیستیم. سهم فناوری اطلاعات نسبت به ارتباطات در اقتصاد به شدت درحال رشد است. یعنی اگر الآن بگوییم تقریباً اقتصاد ICT  ما ۸۰ درصد در حوزه‌ی شبکه، ۲۰ درصد در حوزه‌ی محتوا و خدمات است. پیش­بینی می‌شود تا چند سال آینده بالای ۸۰ درصد خدمات و محتوا باشد. این نشان می‌دهد سهم بخش امنیت در حوزه‌ی فناوری اطلاعات به شدت پررنگ خواهد شد. اقتصاد امنیتی حوزه بزرگی است و مردم برای حوزه‌ی امنیت خودشان خیلی هزینه می‌کنند یعنی برای خیلی از فارغ‌التحصیلان این حوزه بازار بزرگی است. ما و دولت باید تلاش کنیم تا کسب و کارهای این حوزه رشد پیدا کند.

اقتصاد امنیتی حوزه بزرگی است و مردم برای حوزه‌ی امنیت خودشان خیلی هزینه می‌کنند یعنی برای خیلی از فارغ‌التحصیلان این حوزه بازار بزرگی است

فکر می‌کنید بقیه‌ی ارکان حاکمیت چه قدر می‌توانند نقش داشته باشند؟

در وزارتخانه تقریباً  ۹۲ درصد بازار را به بخش خصوصی واگذار کرده‌ایم. امنیت در شرکت‌های خصوصی جزء حوزه‌های استراتژیک است و اعتقاد داریم مردم، سازمان‌ها، نهادها، شرکت‌های خصوصی در این حوزه و … تلاش می‌کنند. اما دولت ارتقای امنیت شبکه‌ی ملی اطلاعات را جزء برنامه‌اش قرار داده است که خوشبختانه سه فاز آن افتتاح شده است. در آنجا ملاحظات امنیت شبکه‌ی زیرساخت را رعایت می‌کنیم یعنی حاکمیت سهم خود را با پیاده­سازی و توسعه‌ی شبکه‌ی ملی اطلاعات ایفا خواهد کرد.

نسبت شبکه ملی اطلاعات با فیلترینگ در آینده چه می‌شود؟

بحث فیلترینگ در همه‌ی دنیا وجود دارد و خاص کشور ما نیست. در فضای واقعی هم وجود دارد. در فضای واقعی ما اجازه نمی‌دهیم فرزند ما وارد دره شود. حفاظ یا سیم خاردار می‌گذاریم. همه‌ی اینها در فضای واقعی هم وجود دارد.

ملاحظات امنیت شبکه‌ی زیرساخت را رعایت می‌کنیم یعنی حاکمیت سهم خود را با پیاده‌سازی و توسعه‌ی شبکه‌ی ملی اطلاعات ایفا خواهد کرد

البته فیلترینگ در ایران فقط برای بچه‌ها نیست…

نه، می‌خواهم بگویم هدف ما از شبکه‌ی هوشمند فیلترینگ این است که از فضای آسیب زننده جلوگیری کنیم. این نسبی است. هوشمندسازی یعنی همین. باید تلاش کنیم تا به کسب و کار مردم آسیب نزنیم. مثلاً یک یا دو درصد محتواها و سرویس‌ها با قوانین کشور همخوانی ندارد. ما باید تلاش کنیم تا آن یک یا دو درصد خدماتی که مطابق با قوانین کشور نیست، اجازه‌ی رشد و توسعه نداشته باشد.

موارد فیلترشده‌ای وجود دارد مثل توئیتر که وزرا و بسیاری از چهره‌های سیاسی عضو هستند و فعالیت می‌کنند. دولت چگونه این مسئله را با رایزنی با مجلس حل می‌کند؟

توئیتر در یک شرایط خاصی فیلتر شده است. آن یکی دو درصدی که می‌گویم شامل حال اینها نیست. توییتر در دورانی تصمیم غلط گرفت یعنی برخلاف سیاست و قانون یک کشور تصمیمی گرفت و دولت وقت به همین خاطر تصمیم به فیلتر آن گرفت.

توئیتر در یک شرایط خاصی فیلتر شده است

البته شورای عالی فضای مجازی در این خصوص تصمیم می‌گیرد اما نکته ‌این است که فعالیت توئیتر در ایران ممنوع است ولی فعالیت ایرانی‌ها در توییتر ممنوع نیست

اما توئیتر به خودی خود منتشر کننده‌ی پیام نیست و کاربران در آن فعالیت می‌کنند…

منظورم این است که توئیتر بستر اغتشاش را ایجاد کرده بود. درباره این موضوع در آن شرایط خاص این تصمیم گرفته شده است، مهندس جهرمی هم در حال پیگیری هستند، به خود توییتر هم گفتند. شرایطی گذاشتند و امیدواریم این فضا باز شود. البته شورای عالی فضای مجازی در این خصوص تصمیم می‌گیرد اما نکته ‌این است که فعالیت توئیتر در ایران ممنوع است ولی فعالیت ایرانی‌ها در توییتر ممنوع نیست. این موضوع اصلی است. اگرچه ممکن است غیرقانونی بودن استفاده از فیلترشکن برای ورود به آن مطرح شود.