زمان انتشار : ۹ آبان ,۱۳۹۶ | ساعت : ۲۲:۰۲ | کد خبر : 462678 |

واقعیت‌افزوده و روزنامه‌نگاری تحلیلی؛ رضاییان بررسی کرد

مجید رضائیان، مدرس روزنامه‌نگاری/عکس: روزبه فولادی،شفقنا

شفقنا رسانه- رضاییان، مدرس روزنامه نگاری امروز بعدازظهر در نمایشگاه مطبوعات درباره وب هوشمند و روزنامه نگاری تحلیلی سخنرانی کرد که مهمترین‌ بخش‌های آن را در ادامه می‌خوانید:

  • در سال گذشته عرض کردم؛ شبکه های اجتماعی کمتر دارای اطلاعات هستند و ما را با فکت جلو بردند ودر ادامه کار به پسا فکت کشیده شد؛ بویژه از  سال ۲۰۱۰ که یک کوچ اتفاق افتاد و شبکه های اجتماعی بر روی موبایل ها آمدند و مارا با پسا فکت جلو بردند که همین موضوع به روزنامه نگاری لطمه  زیادی وارد کرد.
  • در وب۳ اما، ما به جهان جدیدی پرتاب می شویم و به ارتباطات دو سطح جدید اضافه می شود. یکی از این سطح ها اینترنت اشیاء است. به این صورت است که دیگر ما وارد دنیای آنلاین حسی- تصویری خواهیم شد. پیش بینی من این است که در سال ۲۰۲۰ وارد فضایی می شویم که همه چیز –به دلیل هوشمند شدن- روزنامه نگاری ما را تحت تاثیر جدی قرار خواهد داد؛ اما در تعارض خرد و نظم یا نیاز به فهمیدن و تکنولوژی؛ روزنامه نگاری خرد و پویش فهم بازنده و تسلیم تکنولوژی نخواهد شد.
  • در سال ۲۰۲۰ خیلی از کارها که قرار است انجام شود؛ دیگر انجام نمی شود چون ربات ها آن را انجام می دهند و سونامی در دو سطح اتفاق می افتد. یکی اشتغال و دیگری گردشگری. بدین معنا که خیلی از مشاغل از بین می روند و بیشتر به فضای وب می روند در این صورت وقت ما در فضای واقعی اضافه می آید به همین خاطر سونامی گردشگری در دو شکل واقعی و مجازی اتفاق می افتد.
  • واقعیت افزوده موضوع جدیدی است که در چند سال آینده به وجود می آید. طبق تعریفی که ما روزنامه نگاران از روزنامه نگاری- در هر ژانری داریم- روزنامه نگاری و بویژه فرم خبر، از سه عنصر عینیت، واقعیت و حقیقت تشکیل شده است. یعنی در واقع روزنامه نگاری فرایندی از درک واقعیت به همراه عینیت است تا زمانی که منعکس می شود. ولی در حال حاضر می گویند واقعیت افزوده مخاطب را به هرکجا که بخواهید با استفاده از تکنولوژی می برد. پروژه ای که دانشگاه استنفورد آن را اجرا کرد و برخی از رسانه ها به ویژه نیویورک تایمز با بازسازی بمب باران حلب مخاطبان را با واقعیت مجازی یا VR در روزنامه نگاری – به عنوان شکل جدیدی از روزنامه نگاری آینده- مواجه ساخت. در اینجا پژوهشگران روزنامه نگاری دانشگاه استنفورد معتقدند؛ بازسازی رویداد به وسیله دوربین ۳۶۰ درجه، واقعیت را به نوعی بازسازی می کند که مخاطب در قالب اول شخص مستقیماً با رویداد ارتباط می گیرد و این نوعی از تجربه روزنامه نگاری جدید می تواند باشد.
  • مخالفان این ایده پژوهشی می گویند؛ درست است که VR در روزنامه نگاری آینده مخاطب را با اصل خود رویداد رودر رو می کند و در او حس همدردی را بر می انگیزد، اما این بازسازی واقعیت هست اما فاقد عینیت است، بنابراین نام تجربه نمی توان بر آن نهاد.
  • ما همیشه می گفتیم که رسانه یکی از معنای آن «واسطه» است. اما در واقعیت افزوده گفته می شود که شما سوار بر تکنولوژی خود رویداد را می بینید و واسطه حذف می شود. تا جایی که می گویند واقعیت مجازی، می تواند نوعی از روزنامه نگاری شود. اما سردبیر وال استریت این را قبول ندارد و معتقد است: «من تا آن اندازه نمی توانم جلو بروم که واقعیت افزوده را آینده روزنامه نگاری بدانم. همانطور که تلویزیون، رادیو و عکاسی را در زمان قبل به عنوان آینده روزنامه نگاری نمی توانستم قلمداد کنم.»

خود من نقدهایی به این نوع از روزنامه نگاری آینده دارم

  • نقد ۹ گانه بر روزنامه نگاری واقعیت افزوده:۱- شخص می تواند با استفاده از فیلمی که از طریق دوربین ۳۶۰ درجه گرفته شده و یا به صورت سه بعدی و شبیه سازی شده، اتفاق پلاسکو را تجربه کند، در محیط حرکت کند، نگاهی به اطراف بیندازد؛ احساس همدلی کند و درک زیادی از واقعه داشته باشد. ولی در ادامه چه؟ اسم این تجربه به نظر من روزنامه نگاری نیست اینجا فقط یک ارزش افزوده داریم.۲- یک پروسه در روزنامه نگاری وجود دارد از درک واقعیت تا انعکاس واقعیت. تکنولوژی سرمنشأ درک واقعیت شده است، از طریق تصویر سه بعدی یا دوربین ۳۶۰ درجه درک واقعیت را برای برخی فراهم کرده ولی من معتقدم این همه ی ماجرا نیست.

    ۳- در این حالت واقعیت بیشتر در دسترس قرار گرفته نه اینکه یک مدل جدید به روزنامه نگاری اضافه شده باشد. روزنامه نگاری یک فرایند است نمی توان فقط بر یک قسمت تمرکز کرد و آن را نوع جدیدی از روزنامه نگاری خواند. کل فرایند-از درک واقعیت تا انعکاس-باید مورد توجه قرار گیرد.

    ۴- شما با استفاده از تکنولوژی در مکان زلزله حضور دارید؛ شما فقط دیدید که زلزله شده و ساختمان هایی از بین رفته و انسان هایی زخمی و کشته شدگان حادثه را مشاهده می کنید ولی آیا می دانید ساعت و زمان دقیق زلزله کی بوده؟ چندمین زلزله در آن منطقه بوده؟ تعداد پس لرزه ها چقدر بوده؟ نقطه ی دقیق حادث شدن زلزله کجا بوده؟

    ۵- «به گفته ی منطقیون عامل مادی در پدیده را به شما می دهد ولی عامل معنوی را به شما نخواهد داد» این همان نقطه ی محکمی است که روزنامه نگاری تحلیلی بر آن تکیه زده است.

    ۶- تردید ندارم کسانی که می گویند «گفتار-متن» در ساخت مستندهای خبری و گزارشی بر خلاف حس تجربه ی شخصی مخاطب یا کاربر است، می خواهند هفت میلیارد انسان را ربات کنند. یکسری ربات که برخلاف روزنامه نگاری تحلیلی دنبال تجربه و تحلیل رویدادها نیستند در اینجا ما یک برگشت به عقب داریم: «بازگشت به قرن ۱۹». در آن زمان فقط انعکاس خبر ارزش داشت؛ یعنی فقط رویداد اصالت دارد پس متن و روزنامه نگاری را رها کنیم که هر فرد خودش به دنبال یک رویداد برود؟ گرچه این اتفاق با شتاب تحولات تکنولوژی و با آمدن روزنامه نگاری واقعیت مجازی از یک سو و وب هوشمند و اینترنت اشیاء از سوی دیگر، قطعا رخ خواهد داد؛ اما بر این باورم که جای روزنامه نگاری تحلیلی را نمی گیرد. هر چند که چالش های روزنامه نگاری و رسانه ها از سال ۲۰۲۰ میلادی به مراتب بیش از امروز خواهد شد.

    ۷- روزنامه نگاری واقعیت مجازی برای تأثیرگزاری بیشتر بر مخاطب و «تجربه حضور حسی-تصویری» به عنوان «اول شخص» مورد استفاده قرار گرفته است. در حال حاضر به علت جدید بودن این تکنولوژی و اینکه هنوز کاملا فراگیر نشده، سئوالات بیش از پاسخ هاست.

    ۸- توسعه تکنیکی واقعیت مجازی و استفاده آن در روزنامه نگاری، هنوز در ابتدای راه است. برخی روزنامه نگاری واقعیت مجازی را «نهایت روزنامه نگاری» می دانند و عده ای بر این باور هستند؛ فقط یک «ارزش افزوده» و «حضور فرد در رویداد»- به کمک ابزار تکنولوژیکی – مهیا شده است و این را نمی توان به حساب نهایت روزنامه نگاری گذاشت.

    ۹- برای ساخت فیلم مستند و خبر در روزنامه نگاری واقعیت مجازی، محدودیت های زیادی وجود دارد. هزینه تولید و پساتولید-برای رسانه ها و سردبیران-بسیار بالاست. کاربر به «اپلیکیشن خاص» و «هدست مخصوص» نیاز جدی دارد. نحوه «روایت داستان» در روزنامه نگاری واقعیت مجازی با چالش های زیادی همراه بوده، هنوز توافق نظری در مورد نحوه روایت خبر و استفاده از «گفتار-متن» وجود ندارد. واقعیت مجازی بین «مجاز» و «عینیت» ارتباط برقرار کرده اما عینیت همه چیز را در «واقعیت» نمی سازد؛ فراموش نکنید که واقعیت از عینیت فراتر است.

    بر خلاف فیلم سازی سنتی که در آن کارگردان مشخص می کند بیننده از چه قابی چه نمایی را ببیند، در فیلم های واقعیت مجازی این بیننده است که تصمیم می گیرد در فضای فیلم به کجا نگاه کند. وقتی بیننده چنین آزادی عملی در اختیار دارد، چطور می توان داستان را روایت کرد؟چنین آزادی عملی سبب خواهد شد بیان داستان در فیلم های واقعیت افزوده چالش هایی برای کارگردان ایجاد کند. کارگردان می تواند با تمهیداتی توجه بیننده را به سمتی که می خواهد جلب کند و او را به آن سمت بکشد.

انتهای پیام

media.shafaqna.com

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here