رئیس اتحادیه ملی خبرنگاران افغانستان: آزادی بیان داریم ولی رسانه آزاد نداریم

عکس: روزبه فولادی

شفقنا رسانه- محمد فهیم دشتی، رئیس اتحادیه ملی خبرنگاران افغانستان در گفت و گو با شفقنا رسانه گفت: یکی از مشکلاتی که در افغانستان داریم وابستگی رسانه ها است اگرچه آزادی بیان داریم ولی رسانه آزاد نداریم و رسانه‌هایمان یا به کشورهای خارجی یا گروه‌های سیاسی، دولت و … وابسته هستند.

اهم سخنان رئیس اتحادیه ملی خبرنگاران افغانستان را در ادامه می خوانید:

در هر جایی از دنیا کمتر اتفاق می افتد تا اهالی رسانه به صورت مستقیم با مخاطبش ارتباط داشته باشد، برگزاری نمایشگاهی به این بزرگی زمینه ای برای ارتباط با مردم و مسئولان رسانه‌ها ابتکار خوبی است.

سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۰ در افغانستان دوره ای تاریک بود و طالبان بر ما مسلط بودند. در این دوره دو رسانه (رادیو و روزنامه) داشتیم و هر دو بنگاه تبلیغاتی رژیم طالبان بودند. بعد از سرنگونی این رژیم شاهد رشد بی‌سابقه رسانه‌ها بودیم.

در حال حاضر ۱۵۰ کانال تلویزیونی ، ۲۱۰ پایگاه رادیویی ، ۷۵ رسانه چاپی و ۳۰ خبرگزاری داریم و این در کشوری مانند افغانستان که ۳۰ میلیون جمعیت دارد و بیش از ۶۰ درصد آن بی‌سواد هستند و کمتر از ۱۰ درصد به اینترنت دسترسی دارند، این تعداد رسانه زیاد است.

شاید علت تعداد زیاد رسانه‌ها به این برگردد که ما نزدیک به نیم قرن استبداد داشتیم و به همین دلیل اعتماد اجتماعی در افغانستان پایین آمده است و هر کسی تلاش می کند برای بلند کردن صدایش رسانه خاص خود را داشته باشد. از طرفی دیگر مخاطب ما گزینه های فراوانی دارد و می تواند هر گزینه ای را که با فکر و سلیقه اش برابر باشد، انتخاب کند.

آزادی بیان در افغانستان هم از لحاظ قانونی تضمین شده و هم از لحاظ عملی وجود دارد. یعنی مانعی بر سر راه خبرنگار افغانستان در زمینه گفتن و نشر هیچ خبری وجود ندارد.

می‌توان گفت ما در منطقه بهترین قانون‌ها و بیشترین آزادی‌ها را داریم ولی هنوز انتظارات ما را برآورده نکرده است.

مشکلات زیادی داریم. یکی از مشکلات بزرگ در افغانستان نبود کادر حرفه ای است. در کشوری که قبلا دو رسانه داشته و الان با تعداد زیادی رسانه روبه رو است کادر لازم و متخصص وجود ندارد.

مشکل بعدی وابستگی رسانه ها است اگرچه آزادی بیان داریم ولی رسانه آزاد نداریم و رسانه‌هایمان یا به کشورهای خارجی یا گروه‌های سیاسی، دولت و … وابسته هستند.

مشکل دیگر نبود امنیت است. همان طور که برای شهروندان امنیت نیست برای خبرنگاران هم وجود ندارد. در ۱۵ سال گذشته ۷۲ همکار از دست دادیم.

در کنار قتل خبرنگاران در ۱۵ سال گذشته نزدیک به هزار مورد خشونت علیه خبرنگاران شامل خشونت فیزیکی یا تهدید و بازداشت داشتیم.
در دولت آقای کرزای به پیگیری قضایی خبرنگاران خیلی پرداخته نمی‌شد.

بیشترین تعداد مخاطب در افغانستان را رادیو دارد چون نیازی به برق و سواد ندارد. به همین خاطر بیش از ۷۰ درصد مخاطب رسانه ها شنونده های رادیو هستند، بعد تلویزیون و رتبه سوم برای رسانه های چاپی است.

رسانه‌های اجتماعی هم در افغانستان نو ظهور هستند و به سرعت کاربران‌شان افزایش می‌یابد.

در مجموع حرفه خبرنگاری یک بدی دارد. خبرنگار در هر جای دنیا دنبال خبر بد است. بدترین خبر در سطح دنیا بهترین خبر یک خبرنگار است.

من جدای از گرایش‌های سیاسی و زبانی سعی دارم به عنوان یک شهروند افغانستان صحبت کنم. یک خبرنگار خوب باید بدون ورود به سلایق شخصی قضایا را بیان کند.

در افغانستان به دلیل استبداد در چند قرن گذشته تنش شدید قومی داریم. از رسانه در افغانستان اکثرا به عنوان یک وسیله برای مقابله با قوم مخالف خود استفاده می‌شود و این از بدی‌های رسانه‌های ما است. اگر به صفحات اجتماعی کاربران افغانستان سربزنید پر از فحش، تعصب، برتری خواهی و… است.

جنگ دو گونه تخریب دارد، یکی فیزیکی مثل از بین رفتن ساختمان‌ها که قابل ترمیم و بعدی تخریب معنوی است که همه روابط از هم می‌پاشد و اثرات آن بعدا مشخص خواهد شد؛ مثل تعصب، ستیزه جویی، خشونت، جهل و… .

در دولت جدید به محض برخورد با مشکلی ریشه‌های آن را بررسی می کنند و اگر نیاز به استناد قانونی باشد، آن را به وجود می‌آورند. برخورد با رسانه‌ها هم این طوری است. برای اولین بار دولت موجود با هماهنگی خبرنگاران به بررسی قضایا اقدام کرده است. در زمینه تأمین امنیت خبرنگاران همکاری‌های خوبی با نهادهای صنفی آغاز شده است.

خبرنگاران ما این باور را دارند، رسانه، وسیله‌ای است که می‌تواند صلح، امنیت و فرهنگ را تبلیغ کند.

متأسفانه ما اصلا در افغانستان رسانه تخصصی نداریم چون هنوز درگیر جنگ هستیم. هرچند علاقه و فکرش را داریم اما فضا و زمینه‌ای برای این کار نداریم. ما هنوز دنبال این هستیم که چگونه از جنگ رها شویم و بعد به این موضوعات بپردازیم.

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here