شفقنا رسانه- زکیه جورابراهمیان: اینترنت و فضای رسانه های اجتماعی، ارتباطات را یک مفهوم فردی می دانند تا یک مفهوم عمومی. چیزی که امروز شاهدش هستیم ساده سازی ای است که گوگل و بقیه شبکه های اجتماعی انجام دادند. در آینده چه کسی اینترنت و شبکه های اجتماعی را کنترل خواهد کرد. آیا این فرایند به وجود آورنده  فضای عمومی واقعی است یا به جای آن همبستگی را از بین می برد. اینها بخشی از صحبت های هلگه رونینگ مدرس ارتباطات و رسانه نروژی در سخنرانی «شبکه های رسانه ای: جهانی یا محلی، مدنی یا چالشی» است.

به گزارش شفقنا رسانه، این سخنرانی با حضور سیدوحید عقیلی، رییس دانشکده علوم ارتباطات و خبر دانشگاه آزاد اسلامی، تژا میرفخرایی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و جمعی دیگر از مدرسان و دانشجویان ارتباطات در دانشکده‌ی علوم ارتباطات و خبر دانشگاه آزاد تهران مرکز برگزار شد و عقیلی صحبت های هلگه رونینگ را برای حاضران ترجمه کرد.

هلگه رونینگ بحث خود را با این سوال آغاز کرد که ما چه پیش آگاهی از مفهوم اخبار داریم؟ مساله این است که نمی توانیم اخبار را پیش بینی کنیم. ما چگونه از طریق رسانه های جدید دیجیتالی اخبار  را دریافت و تفسیر می کنیم. ما به علائم و مفاهیمی که اتفاق می افتد، توجه می کنیم و پیام ها، نگرش ها و ذهنیت خود را به آنها ربط می دهیم. آیا تکنولوژی ها و رسانه های جدید، فضاهای همگانی جدیدی را شکل می دهند؟ چگونه فضاهای همگانی با هم ارتباط پیدا می کنند؟ آیا رسانه های جدید اجتماعی هستند؟ ما چه پیش آگاهی از یک اتفاق داریم؟ آن اتفاق چگونه تبدیل به خبر می شود؟

بین آزادی بیان و حریم خصوصی تناقض وجود دارد

این مدرس ارتباطات با طرح این سوال که چه کسی مسوول انتقال مفاهیم و محتوا در چت روم ها و شبکه های اجتماعی  است، گفت: تولید محتوای خشونت آمیز در شبکه های اجتماعی نیازمند نظارت است. افراط گراهای راست و کسانی که افراط گری دینی را هدایت می کنند، می توانند فضایی را ایجاد کنند تا ناظرین بتوانند مسائل مربوط به تنفر و انزجار را به نحوی کنترل کنند. در بسیاری از کشور ها نظارت و محدودیت هایی بر شبکه های اجتماعی  وجود دارد. تناقضی بین آزادی بیان، حریم خصوصی افراد و تولید کننده واقعی پیام وجود دارد. شکی نیست که  فضاهای ارتباطی زیادی در اینترنت وجود دارند و در عین حال بعضی از این فضاها به طور بالقوه فضایی برای انجام کارهای غیر قابل پیش بینی فراهم می کنند. باید خطوط بین مشروعیت دادن، سانسور اخبار و اجازه به افراد برای بیان عقاید شان را رسم کنیم. طرفداران فضای آزاد به چه صورت عمل می کنند؟ در چنین فضایی به نظر می رسد که پیام ها، پژواک صحبت های بین افراد مختلف است. آیا احترام به حریم خصوصی و عقاید شخصی در جهت بیان عقاید از توطئه جلوگیری می کند؟ یکی از راه حل های جلوگیری از سوء استفاده های ارتباطی در فضاهای تکنولوژیکی و مجازی استفاده از  گفت وگوی های رو در رو است. اینترنت به سبب ایجاد چنین موقعیت هایی، وسیله بسیار خارق العاده ای است. در سال ۲۰۰۱ یک متخصص ارتباطی در کتابی در مورد اینترنت و تکنولوزی های جدید، در مورد  فضاهایی برای آزادی بیان، پیشبرد دموکراسی و توجه به محیط زیست صحبت کرده بود اما امروزه صحبت این است که این مسائل به چه صورت عملی می شوند.

ارتباطات رو در رو فراموش شده است

این محقق حوزه مردم شناسی با تاکید بر این نکته که در مورد توانایی تکنولوژی های ارتباطی مبالغه  و گزافه گویی شده است، گفت: این مساله باعث شده فضای ارتباط رو در رو در فضاهای شهری با توجه به انگیزه های اجتماعی، فراموش شود. نویسنده ای گفته است «دنیا به سوی آزاد شدن حرکت نمی کند». بنابراین بهتر است نگاهی اجمالی به گذشته داشته باشیم. در دهه ۱۹۷۰ هانس؛ جامعه شناس آلمانی در مقاله خود تحت عنوان «چگونه یک جامعه شکل می گیرد»، به جای استفاده از یک روش بدبینانه، تمرکز اصلی خود را به این موضوع اختصاص داد که چگونه می توانیم از رسانه ها در راه تعامل و گفت وگو در جامعه استفاده کنیم. چیزی که هانس در دهه ۷۰ نوشت، چیزی است که امروزه ما با آن رو به رو هستیم. هانس برای اولین بار در تاریخ رسانه ها توانست یک اجتماع باور نکردنی برای فرایند جامعه پذیری به وجود آورد، به طوری که توانست ابزار عملی در دست رسانه ها را به خدمت بگیرد. چیزی که تا به امروز راجع به آن پیش بینی نشده بود. در این زمینه رسانه هایی مثل سینما در خدمت جامعه نبودند بلکه از وجود اجتماع جلوگیری می کردند. در گذشته بحث فرستنده و گیرنده مطرح بود اما در حال حاضر تکنولوژی ها بحث اصلی خود را بر روی سازگار کردن و گرفتن بازخورد، متمرکز کرده اند. نویسنده دیگری پیش بینی می کرد که در آینده رسانه ای به وجود می آید که ویژگی گرفتن بازخورد را خواهد داشت. و آن همان رسانه ای است که ما را بر سر دوراهی شک و تردید قرار داده است. کتاب “فضای عمومی” در سال ۱۹۷۲ توسط الکساندر کلوگه،  جامعه شناس و فیلم ساز آلمانی نوشته شده است. عنصر اصلی این کتاب رشد رسانه ها، ازدیاد فضای عمومی و مصرف در جوامع است. در این رابطه، فضاهای ارتباطی فقط برای کسانی که در همان اردوگاه ها زندگی می کنند، محدود می شود.

شبکه های اجتماعی کارکرد اطلاع رسانی دارند

این مدرس ارتباطات در ادامه به طرح چند پرسش پرداخت و گفت: آیا می توانیم برای مقابله با فضای تجاری، فضای عمومی ایجاد کنیم؟ فضاهای ضد فضای تجاری کدامند؟ قرار گرفتن فضای عمومی در برابر فضاهای تجاری، یکی از چالش هایی است که در اینترنت با آن رو به رو هستیم. فضاهای عمومی قدیمی که از قبل به آنها عادت کردیم، چگونه با فضاهای عمومی جدیدی که ساخت فضاهای تجاری هستند، تعامل دارند؟ فضای شبکه های اجتماعی دنیای عجیبی است که شاکله های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی دارند. این فضاها گفت وگو های چند وجهی برای آینده به وجود می آورند و کار کردن در این فضاها بسیار چالش برانگیز است. این فضاها صرفا کارکرد اطلاع رسانی دارند.

رونینگ در پایان گفت: می توانیم از شبکه های اجتماعی برای مقابله با حکومت های اقتدارگرا استفاده کنیم. آیا هدف فضای عمومی فراجهانی، تولید فضای عمومی جهانی است یا سود و کالایی شدن؟

در ادامه این سخنرانی، میرفخرایی با اعلام این خبر که آقای هلگه رونینگ برای پذیرش پایان نامه های دوره های کارشناسی ارشد و دکتری دانشکده علوم ارتباطات و خبر اعلام آمادگی کرده اند، گفت: دانشجویان می توانند از این استاد ارتباطات از طریق ایمیل و زمان هایی که در ایران حضور دارد به عنوان  استاد راهنمای پایان نامه های خود استفاده کنند. رئیس گروه ارتباطات اسلو، برای همکاری بین دانشگاه اسلو و دانشگاه آزاد تهران مرکز اعلام آمادگی کرده است.

رونینگ در پاسخ به این سوال که چرا جوانان وقت خود را صرف شبکه های اجتماعی می کنند، گفت: این مساله یکی از دغدغه های جدی من است. استفاده از شبکه های مجازی باعث می شود ارتباطات بین فردی، رو در رو و رسانه های بهتری را از دست دهیم. هرچند این شبکه ها باعث می شوند ما با فضاها و کشورهای دورتر در ارتباط باشیم، اما از طرف دیگر باعث می شوند ما ارتباطات روزمره خود را از دست بدهیم. تکنولوژی های جدید شمشیر دو لبه هستند. تکنولوژی ها هم می توانند مورد استفاده خوب قرار بگیرند و هم مورد سوء استفاده قرار بگیرند.

انتهای پیام