شفقنا رسانه– همایش «بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان» با حضور حسین انتظامی معاون امور مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجت الاسلام والمسلمین حشمتی معاون قرآنی مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی، محرابی مدیر کل مطبوعات و خبرگزاری های داخلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فریدون عموزاده خلیلی نویسنده حوزه کودک و نوجوان و روزنامهنگار و مدیران مسوول نشریات کودک و نوجوان در محل مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی برگزار شد.
انتظامی با بیان این که در سیاست گذاری های وزارت فرهنگ و ارشاد توجه به نشریات کودکان در اولویت است، افزود: این نشست های مطرح شده مورد توجه ما بوده و امیدواریم منشأ اثر باشد و آفت مطبوعاتی نداشته باشد.
معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد با اشاره به تشکل نشریات در حوزه کودک و نوجوان گفت: نهادسازی در هر کار حزبی و سیاسی با مجوز رسمی امکان پذیر است. به همین خاطر است که دولت ها به تشکل سازی ورود پیدا می کنند. تشکل ها با اوج دولت ها در اوج هستند و با افول دولت ها افول می یابند.
رسانه نماینده افکار عمومی است
او در ادامه افزود: روح دموکراسی آیین پایین آمده است. در اکثر کشورها به نحوی دیکتاتوری حاکم است که این با استقبال عمومی افزایش پیدا کرده است. مشکل دیگر در حوزه نشریات کودک و نوجوان تئوری نمایندگی است، البته این در همه حوزه ها مصداق پیدا می کند یعنی فرد باید مرتب پاسخگو باشد. یکی از آسیب های رسانه این است که به یک بخش از کار اتکا می کنیم و از بقیه بخش ها غافل می مانیم. رسانه نماینده افکار عمومی و ناظر بر حاکمیت و روابط در سطح است. اما خود رسانه هم باید پاسخگو باشد چون داخل یک مجموعه قرار دارد. تشکل ها باید مرتب به مجموعه های داخلی پاسخ دهند
با لباس و آداب سیاست کار نمی توان صنفی یا رسانه ای کرد
او ادامه داد: در مکانیزم ورود افراد نباید مهندسی شود. بسیاری از تشکل ها و نهادها با این آسیب روبه رو هستند، چون تفاوت ما و دیگران معلوم نیست، شفاف سازی و چارچوب بندی مشخص نشده است. در نهضت سنت غربی که سوابق دیرینه دارند با نگاه به سوابق آنها متوجه نگاهشان می شویم که لیبرال، دموکرات گروه چپ گرا یا راست گرا هستند اما ما در تشکل ها حرف های کلی می زنیم.
انتظامی گفت: خوشبختانه به تشکل های جدید امید دارم چون در وهله اول نگاه سیاسی را کنار گذاشته اند، نگاه سیاسی در کار صنفی آسیب پذیر است. نمی توان با لباس و آداب سیاست کار صنفی یا رسانه ای کرد، چون هر کاری هویت خود را دارد. به عنوان مثال یک دکتر برای ورزش صبحـگاهی با روپوش سفید و ابزار پزشـکی خود نمی تواند به پارک برود و ورزش کند. هویت ورزشی آن در لباس ورزشی نـمود پیدا می کند. اگر دولت ها شعاری می دهند در عمل به نفع صنوف عقب نشینی کنند البته صنوفی که دارای شاخص باشند. یعنی برای برگزاری یک جشنواره دولت نگوید تصدی این برنامه با من است بلکه اختیار را به صنوفی بدهد که
شرط مشروعیت دارند و دارای شورای هماهنگی هستند. برای برگزاری همایش ها صنف با همان شرط مشروعیت می تواند اعلام کند که در چارچوب حاکمیت های مربوطه کارهای اجرایی را انجام می دهم.
انتظامی با این جمله سخنان خود را به پایان رساند که: اگر انسان احساس عقل کلی کند آغاز انحطاط است
عموزاده: کودکان بی پناهند
فریدون عموزاده خلیلی نویسنده و روزنامه نگار حوزه کودک و نوجوان در ابتدای سخنرانی اش از برگزاری چنین نشستی که ریشه آن به نهاد صنفی برمی گردد ابراز خوشحالی کرد و گفت: کسانی که در حوزه فرهنگ و کودک هستند می دانند دیواری کوتاه تر از دیوار کودکان نیست. ما سال هاست که شعار می دهیم کودکان آینده ساز ما و جامعه هستند، اما در عمل هیچ حمایتی از آنها نمی شود. کودکان بی پناه هستند و در عرصه فرهنگ مورد جفا قرار گرفته اند.
این نویسنده ادامه داد: همان طور که بچه ها می خواهند قامت بکشند و رشد کنند پدر و مادر مجبورند که برای رشد و پا گرفتن این نهال به آن رسیدگی کنند. در حوزه مطبوعات فرهنگ کودکان همین مثال صدق می کند، یعنی باید از این حوزه حمایت شود اما فقط در حد شعار است و عملی نمی شود. متأسفانه مطبوعات خصوصی و غیردولتی ما به دلیل عدم حمایت به مرور تحلیل رفتند و تعطیل شدند.
عموزاده وجود این تشکل را به عنوان مدعی، متولی و بازخواست کننده دولت و غیردولت و منابعی که سرمایه در اختیارشان است، دانست و اظهار داشت: طبق قانون می توانند بخشی از سرمایه را برای مطبوعات کودک و نوجوان که ساحت خوبی دارد، بگذارند چون این حوزه زنده است و می تواند روزانه، هفتگی و ماهانه کودک را از نظر فرهنگی تغذیه کند.
این روزنامه نگار در پایان سخنانش گفت: هر حرکتی در کشور رخ دهد که به رشد و ترقی مطبوعات کودک کمک کند حرکتی مبارکی است و ما از آن حمایت می کنیم. در عرصه دولتی هم باید مطبوعات کودک تشویق شوند و انگیزه داشته باشند که بیشتر از اینها به این نشریات و دنیای کودکان رسیدگی کنند.
حشمتی: جای کودکان در حوزه های قرآنی خالی است
حجت الاسلام والمسلمین حشمتی، معاون قرآنی مجموعه فرهنگی شهدای انقلاب اسلامی هم در این همایش گفت: حوزه کاری اینجانب در ارتباط با همکاران نشریات کودک و نوجوان است. ما در حوزه قرآن و اهل بیت (ع) بخش کودک و نوجوان را فراموش می کنیم، البته این فراموشی در حوزه های دیگر هم هست. در حوزه قرآن از این قشر عزیز استفاده نمی کنیم. تقاضای ما از نشریات کودکان این است در این حوزه بسیار مهم از عترت و قرآن، که کودک آن را نمی شناسد با توجه به اقتضای سنی استفاده کنند و طرح ها و ایده های عمومی ارائه دهند. موسسات قرآنی در سطح کشور فعالیت می کنند ولی به حوزه کودک و نوجوان که می رسیم دست ما خالی
است.
در آموزه های دینی از فیلم و انیمیشن استفاده کنیم
او افزود: آقای رحماندوست و خانم زنبقی که در عرصه مطبوعات کودک فعال هستند سی جزء قرآن را در این حوزه ترجمه کردند اما در حوزه نهج البلاغه و حدیث قرآنی کار خاصی انجام نشده و دست مان خالی است. صد موسسه مهد قرآنی دارند و آمادگی فراهم کردن این محیط را دارند که واحدهای خردسال را در این حوزه ها فعال کنند. ما هم با توجه به تأثیرگذاری و نتیجه خوب از این مهدها حمایت می کنیم و قصد توسعه آنها را داریم زیرا کودکانی که از این مهدها بیرون می آیند در درس هایشان هم موفق تر هستند. ما می توانیم در این زمینه از آموزه های دینی و قرآنی به صورت فیلم و انیمیشین در
نشریات کودکان و مطبوعات استفاده کنیم که کار انجمن با برکت و قوت پیش رود.
حوزه مطبوعات و حوزه قرآن همراه هم باشند
او تاکید کرد: حوزه معاونت مطبوعاتی در کنار حوزه قرآنی باید همراه باشد تا با همکاری های دو جانبه در این عرصه به پیشرفت های جدیدی در حوزه نشریات کودک و نوجوان دست یابیم. ما در معاونت قرآنی شورای کودکان را راه اندازی کرده ایم اما هنوز به طور کامل شکل نیافته و در سال ۹۴ شورای تخصصی کودک راه اندازی می شود.
حجت الاسلام حشمتی گفت: نیاز ما به مهدهای خصوصی بیشتر از مهدهای عمومی است، باید با همت و یاری دوستان در حوزه کودک در مهدها از اسباب بازی های فکری و تدوین مضامین قرآنی استفاده کنیم.
الوندی: کنوانسیون حقوق کودک، پذیرفته شده ترین سند بین المللی است
مظفر الوندی، دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق ملی کودکان گفت: در کنار قوانین داخلی که در حوزه کودک داریم، سند بسیار مهم بین المللی به نام کنوانسیون حقوق کودک است که پذیرفته شده ترین کنوانسیون به حساب می آید. شاید به خاطر ویژگی ها و مقطع سنی باشد که در آن مطرح شده است. این کنوانسیون طی چهار سال در سازمان ملل متحد امضا شد و همه کشورها به جز آمریکا و سومالی آن را پذیرفتند. جمهوری اسلامی ایران سه سال بعد از تنظیم سند به این کنوانسیون ملحق شد و در سال ۷۲ به تصویب مجلس شورای نگهبان رسید و شرط تحفظ داشت که اگر با مسائل شرعی و قانونی داخل کشور مغایرت داشته باشد عمل نکنند.
او افزود: راهکارهای قانونی برای اجرای آن در دولت ها وجود دارد و این است که نهادها و سازمان ها مسوول اجرای این کنوانسیون هستند. در ایران وزارت دادگستری بعد از ۱۸ سال مسوول اجرای این کنوانسیون شد و شورای هماهنگی با نمایندگان سازمان های دولتی و غیردولتی و اکثر نمایندگانی که در این حوزه هستند فعالیت خود را ادامه داد.
شناسایی الزامات کودکان بر عهده رسانه است
دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک گفت: معمولا مسائل کودکان و نوجوانان الزاماتی دارد که افراد جامعه چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی خود را ملزم می دانند وارد این حوزه شوند. یکی از این الزامات این است که جمعیت هدف را از نظر جامعه آماری بدانیم. کودک شامل همه جمعیت زیر ۱۸ سال می شود که در سال ۹۰ این جمعیت به ۲۳ میلیون رسید. الزامات حوزه کودک و نوجوان الزامات قانونی است. براساس قوانین متعدد و اسناد بین المللی که شاخص ترین آن پیمان نامه بین المللی تعهدات نسبت به کودکان است. الزامات کودکان را اهالی رسانه باید بدانند و بشناسند. بین کار
حرفه ای مطبوعاتی الزامات قانونی باید رعایت شود. به عنوان مثال محاکمه کودکان زیر ۱۸ سال در دادگاه علنی نیست و خبرنگار حق پوشش اخبار آن را ندارد.
او در ادامه گفت: حوزه کودک و نوجوان الزامات اخلاقی و عاطفی هم دارد که با توجه به مقطع سنی این الزامات همراه ما هستند. یعنی ما مشخص می کنیم که با کودک چگونه برخورد کنیم و توجه بیشتری به کودکان داشته باشیم. به همین دلیل کار در حوزه کودک، با مبانی اقتصادی و مالی ارزیابی و برآورد نمی شود. در این حوزه اگر کار از روی علاقه نباشد راه به جایی نمی بریم. وقتی وارد حوزه کودک می شویم باید اصولی کار کنیم. برای چاپ نشریه در حوزه کودک شاید فروش مالی چندانی نداشته باشد و آن نشریه در سبد فرهنگی خانواده جایگاه ویژه ای پیدا نکند اما این امر دلیلی برای تعطیل شدن نشریه نیست.
آرایش در تبلیغات کودکان تعریفی ندارد
الوندی در ادامه با بیان این که در بخش کودک و نوجوان باید محاسبات مالی را فراموش کنیم، چون به مقصد نمی رسیم، تصریح کرد: در این حوزه باید با ایده ها و آرمان ها پیش رویم. برخی نشریات برای رسیدن به مسائل مالی خود تبلیغاتی را انجام می دهند که با حوزه کودک و نوجوان سنخیتی ندارد. به عنوان مثال آرایش کردن نباید برای کودک تبلیغ شود. ما نباید در رقابت مطبوعاتی فکر تیراژ نشریه باشیم که هدف اصلی را فراموش کنیم. در بخش حرفه ای و اداری مهم است که از آرمان، عقیده و فکر در مورد کودک بهره مند شویم. در این نشست ها باید توجه بیشتری به این امر شود که از حوزه تبلیغات بی ربط در نشریات کودک پرهیز شود تا این نشریات آسیب پذیری کمتری داشته باشد.
به اصول بنیادی کودک توجه شود
مظفر الوندی بیان داشت: چهار اصل بنیادی در پیمان نامه کودکان هست که همه کشورها ملزم به رعایت آن حقوق با ساختارهای اداری و اجرایی هستند. یکی عدم تبعیض، که ما در این حوزه هیچ نوع تبعیضی را قبول نمی کنیم، مانند (نژاد، رنگ، پوست و آداب و سنن) و مطبوعات نقش مهمی را در این حوزه ایفا می کنند زیرا با شناسایی اقشار مختلف می توانند حقوق قائل شده به آنها را تفهیم کنند. دومین اصل، رشد و بقا است که از اهمیت بالایی برخوردار است. کشورهای عضو، حق ذاتی تمام کودکان را برای زندگی به رسمیت می شناسند. ما باید تمام تلاش مان برای زندگی کودکان باشد، یعنی کودک حق زندگی دارد. سوم
در هر تصمیمی رعایت مصالح عالیه کودکان پذیرفته شده است. هر تصمیم اجرایی و قضایی باید با مصالح عالی کودک باشد. اگر دیدیم که تصمیماتی گرفته شد که مصالح عالی کودک در آن قید نشده مطبوعات به خوبی می توانند آن را پوشش داده و پیگیری کنند.
او چهارمین اصل بنیادی در پیمان نامه کودکان را مربوط به کار مطبوعات دانست و افزود: کودک حق آزادی بیان و ابراز عقیده دارد. در این پیمان ذکر شده است که به این حق آزادی متناسب با سن، ایده و رشد کودک اهمیت داده می شود.
به مخاطب بیشتر توجه کنیم
او در ادامه گفت: مشکل تبلیغات در رساندن پیام این است که مخاطب را نادیده می گیرند. به عنوان مثال در برنامه های فرهنگی آموزش و پرورش به بسته های دستوری اکتفا می کنیم و بچه ها کار گروهی ندارند. مثلا در نشست همین امروز ما حضور هیچ کودکی را نمی بینیم. نگرش ما برای روز کودک اشتباه است باید در برنامه ها و همایش های مربوط به کودک و نوجوان از حضور خود کودک استفاده کنیم که بتواند انتظار خود را به مطبوعات بیان کند.
الوندی افزود: کشورهای عضو به اهمیت عملکرد رسانه های جمعی واقف بوده و تضمین خواهند کرد کودک به اطلاعات و منابعی دسترسی داشته باشد که اخلاق را در جامعه ترویج دهد.
او در پایان سخنانش گفت: هر کسی که در حوزه کودک حرفی برای گفتن، توصیه ای برای انتشار و طرحی برای ارائه دارد ما از آن استقبال می کنیم. درست است که کار اجرایی به عهده ما نیست، اما قدرت ارجاع دادن به حوزه های دیگر را داریم. ما باید از داشته های یکدیگر با خبر باشیم و حضور مستمر در این نشست ها و مجامع برای هم افزایی فکری کمک قابل توجهی می تواند داشته باشد.
سپیده خلیلی: پذیرای مطالب اجرایی و مسایل واقعی کودکان باشیم
دکتر سپیده خلیلی، نویسنده، مترجم، روانشناس و روزنامه نگار
گفت: یکی از مسائلی که در این ۲۵ سال با مطبوعات کودک و نوجوان مواجه هستم پذیرفتن مطالب اجرایی با مسائل واقعی نیاز کودکان است و تنها مجلاتی که در آن روانشناس خودش مطبوعاتی بوده، توانسته در این زمینه موفقیتی کسب کند.
از ایده های فانتزی ایراد نگیریم
او در ادامه افزود: یکی از تنگناهای مجلات کودکان تأکیدهای بی مورد و دخالت های رؤسا است. به عنوان مثال سال ۸۸ برای عکس روی جلد مجله ایراد رنگی گرفتند. عکس دایناسوری بود که روی چمن نشسته بود و برای این کار از ما ایراد گرفتند که چرا رنگ سبز را انتخاب کردیم و ما مجبور شدیم رنگ دایناسور را به صورتی و علف ها را به رنگ سورمه ای تبدیل کنیم. چرا برای مخاطبان این حوزه که کودکان هستند و روحیه لطیفی دارند چنین ایرادهایی گرفته شود. ما در حوزه مطبوعات که برای بچه ها کار می کنیم باید از هفت خوان رستم عبور کنیم. اگر بتوانیم نیازهای بچه ها را مطرح کنیم باید از دید لطافت و مهربانی وارد شویم.
در نشریات از فعالیت های دستی کودکان استفاده کنیم
این روزنامه نگار گفت: مسأله اخلاق، آزمایشات و فعالیت های علوم و دست ورزی یعنی تولید کارهای دستی در مطبوعات خالی است. برخی مجلات یکسویه و یک بعدی می شوند. مثلا فقط به نوشتن داستان بسنده می کنند، در صورتی که باید به همه نیازهای کودک توجه شود مخصوصا نیازهای علمی. ما در نشریات حوزه کودک و نوجوان محققی نداریم که بتواند برای کودک فعالیت علمی مناسب با توجه به شرایط سنی او تعریف کند، ممکن است شخصی سواد علمی را داشته باشد اما خلاءها مانع هستند.
در مطبوعات اخلاق ایرانی – اسلامی تبلیغ و ترویج شود
این نویسنده گفت: آمریکایی ها می گویند تو خوشحال باش این از همه چیز مهم تر است و خود را به سمت شادی سوق می دهند، اما این در فرهنگ ما مورد قبول و پسندیده نیست. بچه های ما فقط با کلمه “من” بزرگ می شوند. مثال ساده ای این امر را به وضوح نشان می دهد. وقتی مادری به کودکی می گوید برای تغدیه مدرسه ات خوراکی آماده کرده ام و خوراکی فقط مال خودت است به کسی نده، بقیه اش را در مسیر برگشت خودت بخور. این همان معنی “من” را می دهد. اما در زمان قدیم اگر شخصی نان می خرید در مسیر نانوایی تا خانه، از نان به هم محلی هایش تعارف می کرد، تفاوت فرهنگ نسل قدیم و جدید در همین مسایل است. بچه های ما با تلفیقی از فرهنگ پیش پا افتاده گذشته و فرهنگ غربی دچار بحران هویت شده اند و خوب است که در مطبوعات، اخلاق ایرانی-اسلامی تبلیغ شود که بداند اینها ارزش
واقعی هستند.
خلیلی در پایان خاطرنشان کرد: در مجلات کودک و نوجوان جای چند سطر عشق خالی است. نویسنده و شاعران موفق در نشریات کودکان کسانی هستند که کودک درونشان هنوز زنده است. ما باید بتوانیم به کمک هم بچه های شاد، دگراندیش و خوب تربیت کنیم که باعث سرافرازی خانواده و جامعه باشند.
محرابی: با حمایت وزارت ارشاد، نشریات کودکان از یارانه بهره مند می شوند
مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری های داخلی گفت: نزدیک به ۹۰ سال پیش انتشار نشریه کودک شروع شد، که اولین نشریه کودک «سه فندق» نام داشت. اکنون به کیهان بچه ها رسیدیم. نشریات نقش خوبی در گذشته برای رواج مطالعه داشتند که باعث شد اینجانب آلوده مطالعه شدم.
محرابی افزود: نشریات، روزنامه و مجلات متعددی داریم که در هر دوره به کار خود ادامه می دهند. دوره ای نشریات سیاسی کار می کردند، دوره ای نشریاتی با طیف خانوادگی که بخشی از آن برای کودکان بود. در این بین نشریاتی مطالبی را برای طیف دبیرستان منتشر می کردند و فرهنگ سازی را در خانوده ها رواج می دادند. وزارت ارشاد هم نشریات کودکان را مورد حمایت خود قرا می دهد تا بتواند حامی خوبی برای ناشران در عرصه مطبوعات کودک و نوجوان باشد.
بسته های ویژه برای نشریات حوزه خانواده
مدیرکل مطبوعات و خبرگزاری های داخلی گفت: ما در حوزه کودک و نوجوان برای روشندلان نشریه ای در دست چاپ داریم. نشریات دیگری هم به زبان انگلیسی در این حوزه چاپ می شود. روزنامه هایی هم در این حوزه هستند که با توجه به عدم حمایت مالی مستقل نیستند و ضمیمه روزنامه شده اند. ما بسته های ویژه برای نشریاتی که در حوزه خانواده فعال هستند را در نظر داریم و می خواهیم که در این زمینه حمایت خود را شامل حال آنها کنیم. برای اینکه مردم با نشریات جدید آشنا شوند تنها راهکار تبلیغ آن در تلویزیون است که باعث پیشرفت نشریات در مطبوعات می شود.
او در پایان بیان داشت: عدم شناخت حوزه نشریات خانوادگی باعث کمرنگ شدن آنها می شود و این را ما می توانیم با ترویج و تبلیغ در نشست ها به مرحله رشد و شکوفایی برسانیم. فرزندان را با فرهنگ مطالعه آشنا کنیم چون مطالعه نشریه همه جامعه را و به خصوص قشر کودک را نجات می دهد. در این زمینه نیازمند کمک همکاران مطبوعاتی هستیم.
علی قاسمی: کودک از کودکی باید به نشریه علاقه مند باشد
علی قاسمی، نماینده شرکت نشر گستر گفت: گزارشی از بازار مطبوعات سال ۹۳ دیدم که نمای خوبی نداشت. تیراژ فروش پایین در سال ۹۳ نسبت به دو دهه گذشته بی سابقه بوده است و نشان می دهد در این حوزه با بازار رو به سقوط روبه رو هستیم. عوامل موثر در عدم فروش نشریات، وضعیت اقتصادی و شرایط جدید برای دریافت اطلاعات است.
در حوزه نشریات کودک و نوجوان باید این واقعیت را بپذیریم که اگر کودکی در دوران کودکی اش با نشریه یا روزنامه ای آشنا نباشد در دوران بزرگسالی هم سراغ مطبوعات نمی رود. باید نشریات خودشان خواندن نشریه را تبلیغ کنند.
نشریه صرفا کالای فروشی نباشد
نماینده شرکت نشر گستر بیان کرد: وقتی در حوزه فروش به عنوان کالا، به نشریه نگاه می کنیم دچار مشکل می شویم. مشتریان جوان و میانسال با توجه به نیازشان به کیوسک مطبوعات مراجعه می کنند، اما کودک چگونه می تواند به کیوسک برود چون در آن شلوغی و حجم مطبوعات مقابل کیوسک نشریه خود را نمی تواند ببیند. اگر بخواهیم از روند این افت جلوگیری کنیم باید به حوزه های جدید فکر کنیم. به عنوان مثال مجله شهرزاد «نشریه مختص کودک و نوجوان» در مهدکودک ها توزیع شود.
قاسمی گفت: در این زمینه شرکت های خصوصی آمادگی حمایت مالی را برای نشریه ندارند و اراده مالی باید بالاتر از بخش خصوصی در این حوزه باشد و با دست روی دست گذاشتن راه به جایی نمی بریم.
نشریات ارسال زنجیره ای دارند
او خاطرنشان کرد: ارسال نشریات زنجیره متنوعی دارد. کیوسک ها کارمندهای شرکت های توزیع نشریات نیستند، فقط مسوول فروش نشریات هستند. اگر در این حوزه سرمایه گذاری با توجه به نیاز مخاطب تامین شود و از آن نشریه حتی تک نسخه ای به دست مشتری برسد ما می توانیم دوران بحران را سپری کنیم. اما اکنون به خاطر اینکه کودکان با تلویزیون ارتباط بیشتری دارند کمتر به سراغ نشریه می روند، به عنوان مثال نشریه ای با عکس شرک بر روی جلد از فروش بیشتری بهره می برد تا نشریه ای که عکس آداب و رسوم سنتی دارد.
مطبوعات کودک و نوجوان در فرم و محتوا ضعیف هستند؛ مدیر انجمن تصویرگران کتاب کودک بیان کرد
شفقنا رسانه– علی هاشمی شهرکی، مدیر انجمن تصویرگران کتاب کودک در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان گفت: نه تنها وضعیت کتاب کودک که به طور کلی وضعیت کار کردن برای کودک اسف بار است. بیش از ده سال است که انجمن تشکیل شده است. تصویرگران زیادی عضو انجن شده اند اما یا این کار را ترک کرده اند یا این که ترجیح می دهند بگویند تصویرگر نیستند چون در کشور ما کار کردن برای کودک را به رسمیت نمی شناسند. یعنی اگر بگویی تصویرگر کودک هستی، می گویند یعنی چه؟ یعنی نمی خواهی بزرگ شوی؟
شهرکی ادامه داد: تصور ما از کودک موجودی است که به آن غذا بدهیم و حواسمان باشد سرما نخورد! نباید به تربیت آن فکر کرد. خودش بزرگ می شود. نباید به تاثیرگذاری بر ذهن او فکر کرد. در خانواده ی خوبی بزرگ می شود و ان شالله آدم خوبی می شود.
او با اشاره به تاثیر این ذهنیت نسبت به کودک و کار کردن برای او بر خروجی فعالیت های کودک گفت: برای همین هم برای این موضوع هزینه نمی کنیم. برای همین محصولات تولید شده برای کودک کمتر با فکر، هزینه و … تولید شده است و هدفمندی لازم را ندارد. ما در عرصه ی مطبوعات و کتاب آن چنان تحلیل و بررسی نمی کنیم. کما این که نتیجه ی مسیر ما در این سالها وابسته بودن به بودجه ی دولتی است. اگر بودجه ی دولتی وارد کار شده است. این فعالیت زنده مانده و اگر بودجه از آن خارج شده، این فعالیت هم افت کرده است.
شهرکی با اشاره به تفاوت فضای دولتی و خصوصی در ارایه ی فعالیت فرهنگی برای کودک و نوجوان گفت: چون تحقیق نمی کنیم. اگر رودخانه ای حرکت نکند، بتدریج مرداب می شود. سیستم فعالیت برای کودک در کشور ما پویا نیست. تحقیق در این زمینه کم است. چون آن را به رسمیت نمی شناسیم و همین موضوع باعث سرخوردگی کسانی می شود که در این حوزه فعالیت می کنند.
مدیر هنری گروه مجلات همشهری با اشاره به نتیجه ی رصد روزانه ی مطبوعات کشور گفت: اساسی ترین مشکل مطبوعات حوزه ی کودک و نوجوان هم در فرم و هم در محتواست. از نظر محتوا مشکل داریم چون نشریات حوزه ی کودک و نوجوان هدفمند نیستند و به رنج سنی دقت نکردند. بنابراین شما در آن مطالبی پیدا می کنید که هم مناسب بچه ی پیش از دبستان است و هم مناسب بچه ی سیزده چهارده ساله. این موضوع ایجاد مشکل می کند برای این که شاید بچه ی کوچک تر اسباب بازی بچه ی بزرگتر را بردارد ولی بچه ی بزرگتر هرگز این کار را نمی کند. اگر پدر و مادرها هم نشریه را بخرند چون برای بچه ها جذاب نیست، آن را کنار می گذارند.
او شناخت تولیدکننده از مخاطب را نادرست دانست و گفت: ذهنیت بیشتر ما نسبت به کودک نوستالوژیک است و معمولاً یا به دوران کودکی خود یا کودکان اطرافشان برمی گردد. بچه در هر زمانی تغییرات روحی، حسی، جسمی و رفتاری دارد و این تغییرات بر سلایق بچه ها تاثیر می گذارد. ما نمی توانیم از کودکان بخواهیم مطابق سلیقه ی کودکی ما رفتار کنند چون سلیقه ی بچه ی امروز متفاوت است و حتی شبیه سلیقه ی بچه ی پنج سال پیش نیست. سلیقه ی آنها هر سال و لحظه تغییر می کند.
شهرکی ادامه داد: بچه های امروز با انیمیشن سه بعدی بیشتر ارتباط برقرار می کنند و فرم این انیمیشن در حال حاضر نوع نگاه بچه ها را به همه چیز تغییر داده است.طبق تحقیقی که ما انجام دادیم هیچ اپلیکیشن ایرانی مناسب کودکان وجود ندارد و این ها بیشتر خارجی هستند.
او مشکلات فرم را نیز ناشی از شناخت ناقص مخاطب دانست و گفت: این شناخت ناقص باعث شده است تا در فرم و گرافیک آن هم مشکل ایجاد شود. برای همین نشریه ای برای خردسالان منتشر می شود که گرافیک و فرم آن برای بچه ی چهارده پانزده ساله است. این که یک تصویرگری در جشنواره ی خارجی جایزه برده است، ملاک خوبی برای انتخاب تصویرگر کودک نیست. تصویرگر و تولیدکننده ی نشریه باید شناخت درستی از کودک و نوجوان داشته باشد.
شهرکی ادامه داد: نتیجه ی این عملکرد این است که کار تولید شده خوب است اما نه برای زمانه ی فعلی. مطبوعات کودک و نوجوان طبق یک تعریف عمومی باید اثر تربیتی مثبت و اثر سرگرم کنندکی داشته باشد. این تعریف مورد توافق است اما حاصل کارها این ویژگی ها را ندارد.
او در پایان گفت: بچه های امروزی ایمیل و تبلت دارند، در تمام گروه های مجازی عضویت دارند و با دوستانشان چت می کنند. اینها نیاز به محصول جدیدی دارند و باید مرتب درباره ی آنها تحقیق شود. اگر قرار است اینها نیروهای آینده جامعه باشند باید برای آنها به صورت هدفمند برنامه ریزی و محصول مناسبی را تولید کرد. اگر این کارها را نکنیم این بچه ها همین طوری بزرگ می شوند، همین طور در یک خانواده ی خوب بزرگ می شوند و ان شاالله آدم های خوبی می شوند.
ارتباط دادن کم خواندن با فضای مجازی، پاک کردن صورت مساله است؛ فریدون در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان بیان کرد
شفقنا رسانه– عبدالعظیم فریدون رییس اتحادیه ناشران کتاب کودک و نوجوان در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان ابتدا به صحبتهای مسعود کوثری، سخنرانی قبلی این همایش اشاره کرد و گفت: با آقای کوثری در این زمینه اختلاف نظر داریم و معتقدم خدا کند پول نفت را در راه کتاب، مجله و .. هدر برود و در راه های دیگر هدر نرود.
او به بخشی از حرف های مسعود کوثری، مدرس ارتباطات اشاره می کرد که گفته بود برای تعطیلی بعضی از انتشارات و مجلات غصه نخورید و پول نفت را با کمک خواستن از مسوولان و سازمانها برای کمک به انتشار یک مجله یا کتاب هدر ندهید.
فریدون همچنین درباره ی وضعیت نشر کودک و نوجوان گفت: کتاب کودک و نوجوان در اسف بار ترین دوران خود در بعد از انقلاب است. سال ۹۳ برای کتاب کودک سال بسیار بدی بود. آمارهای دولتی نشان می دهد برای هر کودک و نوجوان در کشور در سال ۹۲ بیش از یک کتاب تولید نکرده ایم، نه عنوان بلکه تیراژ. سال ۹۳ بدتر از این است در حالی که جمعیت کودک و نوجوان ما حداقل ۱۳ میلیون نفر است. اگر کمی به عقب برویم مثلا در دهه ی ۶۰ می بینیم تیراژ ۵۰ هزار هم داشتیم و حداقل آن به ده پانزده هزار می رسید.
او با اشاره به خاطره ای تفاوتهای دانش کودکان در دهه ی ۶۰ و الآن را برشمرد و گفت: شاید اگر الآن از بچه ی شش هفت ساله ای بخواهیم شعر بخواند، یک توپ دارم قلقلیه باشد و تک وتوک بچه هایی هستند که بیشتر از این بدانند.
فریدون فرضیه های مطرح شده درباره ی این اتفاق و ارتباط آن با فضای مجازی را رد کرد و گفت: من قبول دارم بخشی از این تغییرات به خاطر فضای مجازی است اما همه به این دلیل نیست. تغییر الگوی کتاب خوانی هم بخش دیگری از موضوعات است. در پژوهش ها می گویند یکی از دلایل عدم رغبت کودکان به کتاب خواندن این است که کتاب مناسب تولید نمی شود ولی هیچ گاه نمی گویند چرا کتاب مناسب تولید نمی شود. می گویند دیگر رمان و شعر خوب نوشته نمی شود؟ نمی گویند چرا شاعر دهه ی ۶۰ ما دیگر شعر نمی گوید و به کار و شغل دیگری مشغول است؟
فریدون گفت: به نظر من کتاب هنوز کارکرد خود را دارد. تجربه به من نشان می دهد مشکل کتاب، مشکل مدیریت فرهنگی کشور است. ما به خیلی چیزها بها دادیم اما به فرهنگ به آن اندازه بها ندادیم. مدیران فرهنگی ما عمر کوتاه و گاه ناشایست و نالایق از نظر تخصصی داشتند، اشتباه کردند، عمیق فکر نکردند و حرکت و تجربه های مدیران قبلی را کنار گذاشتند و ما امروز به اینجا رسیده ایم که تیراژ کتابهای ما این چنین است. ارتباط دادن این موضوع با اینترنت و فضای مجازی پاک کردن صورت مساله است و این اتفاق بدی است.
او ادامه داد: این آمار در خوشبینانه ترین حالت ممکن است. این آمار کتاب هایی است که تولید شده است. به معنی کتاب های خوب نیست؛ به معنی توزیع درست آن بین بچه ها و فروش رفتن همه ی آنها هم نیست.
فریدون بیمار بودن اقتصاد نشر را در به روز نبودن کتاب کودک و نوجوان موثر دانست و گفت: این حرف درستی است که الگوها تغییر کرده است اما چون نشر بیمار است و رونق ندارد نمی تواند به تکاپو بیفتد و خود را به روز کند.
فرهنگ اقتصادی را با نشریات کودک آموزش بدهیم؛ سعید تقیپور در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان پیشنهاد کرد
شفقنا رسانه– سعید تقی پور، مدیرمسوول روزنامه جهان اقتصاد در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان با اشاره به تازه تأسیس بودن انجمن مدیران مطبوعات کودک و نوجوان به آنها پیشنهاد کرد رسالت انجمن را بزرگتر از رسالت هر نشریه در نظر بگیرند و ادامه داد: مثلا ما میخواهیم مشکلات اقتصادی کشور را حل کنیم. این مشکلات زیاد هستند و شاید بعضی از بچههای ما بعد از رسیدن به سن خاصی فکر میکنند چرا باید درس بخوانند؟ وقتی درس خواندن، باعث نمیشود شرایط بهتری از نظر اقتصادی داشته باشند؟
تقیپور همچنین به نامگذاری سالهای مختلف برای اصلاح فرهنگ اقتصادی کشور اشاره کرد و گفت: در عمل ما برای اصلاح الگوی مصرف خود چه کردهایم؟ چرا امسال سال اقتصاد و فرهنگ نام گذاری شده است؟ اینها با هم چه نسبتی دارند؟
او با اشاره به تفاوتهای تأثیرپذیری بزرگسالان و کودکان گفت: بزرگترها گوششان به این حرفها نیست. باید به بچهها این آموزشها را بدهیم تا وقتی اینها بزرگ و وارد سیستم کاری شدند، بیشتر یاد گرفته باشند راست بگویند و کارشان را بهتر انجام بدهند.
تقی پور ادامه داد: ابزارهای زیادی وجود دارد که میتوان با آن الگوی مصرف خود را اصلاح کنیم اما باید فرهنگ آن را هم بدانیم. آموزش فرهنگ استفاده از ابزار کار نشریات کودک است. همان طور که نشریه قلک همین هدفگذاری را دارد و آمده است تا به آموزش فرهنگ اقتصادی بچهها کمک کند.
او همچنین به انجمن مدیران مسوول مطبوعات کودک و نوجوان پیشنهاد کرد: در گزارشهای سالانهی خود علاوه بر گزارشهای مالی، گزارشهای ملی هم داشته باشید. مثلا با برگزاری چند سمینار توسط انجمن توانستهاید یک پیام ملی را به جامعهی مخاطب عرضه کنید یا نظرسنجیهایی دربارهی تأثیرگذاری انجمن و نشریات خود انجام بدهیم تا بتوانیم تأثیرگذارتر باشیم.
ایرانیها لذت خواندن مجله را از یاد بردهاند؛ مسعود کوثری در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان مطرح کرد
شفقنا رسانه– مسعود کوثری، مدرس ارتباطات و عضو هیات علمی دانشگاه تهران در ابتدای سخنرانیاش در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان گفت: غصه نخورید. اگر قرار است ۵۰ یا ۶۰ درصد نشریات تعطیل شوند برای آنها غصه نخورید و پول نفت را به باد ندهید. خیلی از ما کتاب منتشر میکنیم و بعد به دنبال این هستیم که مسوول یا سازمانی این کتاب یا مجله را منتشر یا توزیع کند.
کوثری ادامه داد: اجازه بدهیم هر چه میخواهد تعطیل بشود، تعطیل شود. ما هنوز در دوران سلطهی کمیت هستیم درحالی که در غرب هم این دوره تمام شده است و آنها برای هر قشری مجلهای خاص تولید میکنند و بازار را تقسیم کردهاند. مشکل ما این است که نمیخواهیم بازار را تقسیم کنیم. برای همین باید اجازه بدهیم مجلات اضافی تعطیل شود و مجلات کیفی باقی بماند.
این مدرس ارتباطات در ادامه به تغییر ذائقهی مخاطب اشاره کرد و گفت: الگوی مجلهخوانی تغییر کرده است و در جهان هم به همین شیوه است. در بخش کودک و نوجوان هم این تغییر اتفاق افتاده است. از زمانی که ما کیهان بچهها میخواندیم تا الان این الگو تغییراتی کرده است و حتی اگر مشکل توزیع هم حل شود به خاطر تغییر الگوهای مصرف مخاطب مشکل مجله خواندن حل نمیشود، هم برای مخاطب کودک هم برای مخاطب بزرگسال. الگوهای کتابها به سمت کتابهای تعاملی و کتاب- بازی رفته است. کتابهایی که باز میشود و درون خود یک بازی دارد و از آن حالت سنتی خارج شده است.
او سپس نتیجه گیری کرد: در مسیری تلاش میکنیم که بجز انبارهای پر از مجله حاصلی ندارد. این وضعیت مانند زمانی است که دندانپزشکان تجربی فعالیت میکردند. ما باید به سمت حرفهای گرایی برویم و در حوزهی مطبوعات کودک و نوجوان آموزش حرفهای کم داریم. در مطبوعات بزرگسال هم میبینید ۸۰ درصد خبرنگاران، دانشجویان فنی، پزشکی و … هستند. خوب است که اینها علاقه دارند ولی مدل دندانپزشکی تجربی است چون در دانشکده بولتن درمیآوردند حالا خبرنگار شدهاند.
کوثری ادامه داد: ما باید دانشکدهی تخصصی و روزنامهنگاری تخصصی داشته باشیم. نمیخواهم با این حرفها برخی دوستان را ناراحت کنم ولی ما چارهای نداریم و باید به سمت حرفهای و تخصصی شدن برویم. حتی این آدمها هم باید به این سمت بروند تا بتوانیم از سلطهی کمیت به سمت کیفیت برویم.
او همچنین دربارهی آینده مطبوعات و نشر گفت: در آینده کار ناشران زیادی متوقف خواهد شد. این موضوع خوشایند نیست ولی لاجرم اتفاق میافتد. نکتهی دیگر مورد توجه سخنرانان قبلی هم بود، بحث آموزش و پرورش است که افراط کرده است و در زمانهای مختلف به بچهها کتاب درسی میدهد. در زمان فراغت، اردو، استراحت و … به بچهها کتاب درسی میدهند و این سیر ادامه دادن تا دکتر شدن طوری شده است که انواع خواندن دیگر را تعطیل کرده است. رمان، ادبیات و شعر خواندن تعطیل شده است. ما از زندگی لذت نمیبریم و کسانی که از زندگی لذت نمیبرند چه طور میخواهند مجله بخوانند. مجله برای کسی است که میخواهد از زندگی لذت ببرد و یک گوشهای با آرامش بنشیند تا بتواند دو مطلب مجله را بخواند. ایرانیها هم بزرگسالان و هم خردسالان، طعم زندگی را از یاد بردهاند و به همین دلیل به خواندنیهای لذتبخش مثل مجله و کتاب پشت کردهاند. متأسفانه این اتفاق در کشور افتاده است.
یکی از حاضران از کوثری پرسید: وقتی از تعطیلی بعضی از نشریات صحبت میکنید چه نشریاتی را میگویید و آیا نشریات دولتی و خصوصی کیفی که قرار است باقی بمانند، در رقابت یکسانی هستند؟ کوثری نیز در پاسخ به گزارههای سخنرانی خود اشاره کرد و گفت: وقتی از هدر ندادن پول نفت صحبت میکنم دقیقا به همین موضوع اشاره میکنم. یعنی اجازه بدهیم رقابت به عرصهی عمومی بیاید و پول نفت را صرف رقابتهای نابرابر نکنیم. اجازه بدهیم شرایط عادلانه باشد و سعی کنیم این شرایط عادلانه برای مجلات کیفی فراهم شود تا آنها هم رشد کنند. چون رقابتها و برخی خریدهای نامساوی ممکن است بازار را به هم بزند. ضمن این که رابطهی ناشران دولتی و خصوصی هم باید مورد بازنگری قرار بگیرد. گاهی ناشران در رقابت پیچیدهای همدیگر را متهم میکنند و این وضعیت باید تغییر کند.
تقاضا و ویترین نامناسب مشکل مطبوعات کودک و نوجوان است؛ مدیران پخش کتاب مطرح کردند
شفقنا رسانه– ابراهیم کریمی، مدیر پخش گزیده در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان گفت: اغلب ناشران از این صحبت می کنند که چرا توزیع ضعیف است و چرا مجله و کتاب به درستی توزیع نمی شود؟ اتفاقا نه تنها توزیع ضعیف نیست بلکه قوی هم است. بیش از آنچه نیاز است توزیع فعال است.
کریمی مشکل اصلی را تقاضا دانست و با ابراز تاسف از عدم حضور برخی از مسوولان صدا و سیما، ارشاد، آموزش و پرورش و شهرداری گفت: این مسوولان باید بیایند و کمک کنند تا به جای تولید و توزیع موازی و اضافه، تقاضا را بالا ببریم. چرا کتاب را در تلویزیون تبلیغ نمی کنیم. اتفاقا باید کتاب را تبلیغ کرد و از شخصیت های تاثیرگذار پرسید آخرین کتابی که خوانده اند، چه بوده است. این کتاب را در یک جمله تعریف کن. شاید همین یک جمله برای بعضی ها جذاب باشد و به دنبال خواندن آن کتاب بروند.
او با ابراز خوشحالی از اشاره رییس جمهور در مراسم کتاب سال برای اضافه کردن ساعت مطالعه ی آزاد در مدارس گفت: ما می گوییم کتاب و مجله نمی خوانیم، اما چرا نمی خوانیم و از کجا باید بخوانیم؟ از مدارس باید شروع کنیم ولی متاسفانه خیلی از مدارس ما حتی یک کتابخانه محقر و کوچک ندارند. مشکل را هم باید آنجا حل کرد. چرا که اگر فرزند من در مدرسه کتاب غیردرسی به دست گرفت و لذت خواندن را چشید، آن وقت مطمئنم از پول توجیبی اندکش هم پولی برای خرید کتاب کنار می گذارد. دوست دارد کتاب بخرد، کتاب بخواند، با دوست خود درباره ی کتاب حرف بزند. این طوری تقاضای کتاب و میزان کتابخوانی بالامی رود و خیلی از مشکلات فرهنگی ما حل می شود.
کریمی گفت: در بقالی یک روستای دورافتاده هم سه چیز حتما وجود دارد: سیگار، نوشابه و پفک. چرا؟چون تقاضا برای آن وجود دارد. اگر کتاب هم تقاضا داشته باشد، توزیع آن راه خود را پیدا می کند و عرضه کننده هم سود خود را می برد و صنعت آن رونق پیدا می کند.
محمد طوسی مدیر پخش آثار نیز در ادامه ی همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان صحبت کریمی را تایید کرد و گفت: یکی دیگر از مشکلات ما نداشتن ویترین جذاب برای عرضه است تا ما مراکز عرضه ی کتاب را توسعه ندهیم، کاری نمی توانیم بکنیم.
او با اشاره به انجمن تازه تاسیس مدیران مطبوعات کودک و نوجوان گفت: وقتی در شهر راه می رویم کتابفروشی یا بروز فرهنگی را در شهر کمتر می بینیم و این انجمنها می توانند هم افزایی داشته باشند و با بیان این مشکل و راه حل های آن در مطبوعات شاید کم کم در این راه قدمهایی برداشته شود.
طوسی با اشاره به نحوه ی شکل گیری شرکت تعاونی توزیع کنندگان کتاب تهران گفت: اولین بار که دور هم جمع شدیم به خاطر مسایل مالی و مشکل وصول مطالبات بود. اگر چه بعدها توانستیم راهکارهایی برای کار خود در بخش خصوصی پیدا کنیم. من حدود یک سال است که می شنوم توزیع اهمیت پیدا کرده است. پیش از این به مساله ی توزیع اهمیت داده نمی شد و این روحیه وجود داشت که باید تولید کنیم و مستقیم به دست مصرف کننده برسانیم.
قیمت گذاری نشریات دولتی، مانع حضور بخش خصوصی است؛ مجتبی سادات در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان بیان کرد
شفقنا رسانه- مجتبی سادات، مدیر مسوول نشریات نبات و نبات کوچولو در همایش بررسی مسایل مطبوعات کودک و نوجوان به تجربیات خود در زمینه ی انتشار نشریات کودک و نوجوان اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات این حوزه، وجود نشریات دولتی است که دغدغه ی فروش ندارند و با نحوه ی قیمت گذاری خود، بخش خصوصی را دچار مشکل می کنند. ضمن این که آنها برای فروش کامل نسخه های خود هم دغدغه ای ندارند. چون برگشتی های آنها یا خمیر می شود یا به ارگانهای مختلف اهدا می شود.
سادات ادامه داد: عدم توجه به نیاز مخاطب یکی دیگر از مشکلات بخش دولتی است چرا که به آنچه خود می خواهد بگوید، توجه می کند. برای همین نشریات برای جامعه جذاب نیست و مخاطبان فکر می کنند نشریه حرفی برای گفتن ندارد و بیشتر مطالب آنها نصیحت های مستقیم است.
مدیر نشریات نبات و نبات کوچولو همچنین از سلیقه ای بودن تصمیم گیری در سازمانها ابراز نارضایتی کرد و با اشاره به تجربه های خود گفت: انگیزه و خواستی هم برای حمایت از نشریات وجود ندارد در حالی که سازمانهای زیاد می توانند درگیر این موضوع شوند.
سادات به ضعف ساختاری توزیع در تهران و در شهرستان هم اشاره کرد و ادامه داد: نرخ اجاره ی بالای دکه های مطبوعاتی نشان می دهد یک دکه می تواند اجاره های بالایی بپردازد اما چه می فروشد؟
سادات با اشاره به مشکل توزیع نشریات خود گفت: ما متوجه شدیم چون مادرها برای کودکانشان نشریه می خرند پس باید نشریه های ما در سوپر مارکت باشد. استندهایی طراحی کریم و نشریات را برای فروش در سوپرمارکتها توزیع کردیم. فروش مویرگی ما از فروش مراکز پخش بیشتر است بنابراین اگر فروش مویرگی درست انجام شود واقعا می توان تغییر ایجاد کرد.
او با اشاره به تاثیر مشکلات اقتصادی خانواده ها در خرید نشریات گفت: عدم عادت به خرید محصولات فرهنگی یکی دیگر از این مشکلات است. خانواده ای که در نمایشگاه مطبوعات چهارهزار تومان پول گریم صورت بچه را می دهد فکر می کند پرداخت سه هزارتومان برای یک نشریه زیاد است.
سادات البته جذاب و کاربردی نبودن محتوای نشریات را هم تاثیرگذار دانست و ادامه داد: ما با بازخورد گرفتن از مخاطب به شیوه ی علمی هم آشنا نیستیم و باید بخش تحقیقات را قوی تر بکنیم تا بتوانیم بر وضعیت فروش و جذب مخاطب تاثیرگذار باشیم. مشکل جذب آگهی و البته ناامید کردن برخی از مسوولان از ادامه ی کار هم بخش دیگر ی از مشکلات است که باید به آنها توجه کرد.
انتهای پیام