شفقنا رسانه– نازنین متین نیا در روزنامه اعتماد نوشت: یک نفر نوشته بود: «فارغ از هر نتیجه ای، وقتی ظریف و یارانش برگشتند، بیایید سکوت کنیم و بگذاریم که سیر بخوابند… خسته اند… خیلی» و هشتگ مرتبط با متن زده بوده: خسته. این نوشته یکی از صدها نوشته ای بود که در هفته دوم نوروز ۹۴، در فضای مجازی منتشر می شد. کاربران مجازی یک هفته تمام پا به پای تیم مذاکره کننده، بیدار ماندند و خبرها را دنبال کردند. همراهی عجیبی که تا زمان ورود هواپیمای حامل مسافران سوییس در فرودگاه مهرآباد ادامه داشت و تمام نشد. اما در میان این کاربران، چهره های مختلف سیاسی و فرهنگی هم نقشی در همراهی با تیم مذاکره کننده پیدا کردند. چهره های سیاسی، به رسم شغل و نسبت شان با سوژه کمی زودتر از اهالی فرهنگ، با نوشته های تحلیلی و خبری به جمع کاربران پیوستند و فرهنگی ها تا شب آخر ساکت ماندند و بعد از رسیدن خبرهای خوش، در فیس بوک، اینستاگرام، وایبر، توییتر و سایت های دیگر، همراه با مردم به جشن مجازی پیوستند.
واکنش اول: از خوشحالی ها ،و تبریک ها و تشکرها
نوشته هایی پر از شادی، تبریک و تشکر از محمدجواد ظریف و تیم مذاکره کننده ایرانی، نوشته های اهالی فرهنگ و هنر بعد از کنفرانس مهم خبری پنجشنبه شب بود. اهالی فرهنگ و هنر ناگهان به فضای مجازی آمدند و جای خالی سکوت چند روزه خود را در جریان اخبار مذاکرات پر کردند. کمی قبل از کنفرانس خبری نیکی کریمی آرزو کرد: «به امید اینکه امروز روز خوبی برای همه ایرانی ها باشه و خبر های خوبی بشنویم». باران کوثری یکی از نخستین ها بود که در صفحه اینستاگرامش نوشت: «سالی که نکوست از بهارش پیداست… تبریک». مازیار میری نفر بعدی بود. این کارگردان که در روزهای قبل از رسیدن به نتیجه، عکسی از محمدجواد ظریف منتشر کرده و خطاب به وزیر امور خارجه نوشته بود: ملتی قدردان تو خواهند بود، بلافاصله بعد از اتمام کنفرانس، عکسی دیگر از ظریف را منتشر کرد و نوشت: «صدای گرفته شما امشب بوی شرافت و میهن پرستی می داد… متشکریم». مهراب قاسم خانی که یکی از فعال ترین هنرمندان اینستاگرام است، بعد از مازیار میری، نفر سوم بود و نوشت: «تشکر می کنم از آقای ظریف و روحانی». حبیب رضایی عکسی با نوشته: «ظریف متشکریم… تاریخ ایران به احترام تو خواهد ایستاد» منتشر کرد و نوشت: «خدا حفظت کند». پیمان معادی هم با لحنی خودمانی و بازهم زیر عکسی از وزیر امور خارجه، نوشت: «آقا دم شما گرم. خسته نباشید. تبریک فراوان به مردم نازنین». رسول صدرعاملی اما حرفی نزد، فقط یک عکس از ظریف منتشر کرد که روی آن با فونتی نوشته شده بود: «سلام بر گفت وگو». اما مهناز افشار یکی از طولانی ترین متن ها را برای تیم مذاکره کننده نوشت. افشار که این روزها در خارج از ایران به سر می برد در متنی بلند و بالانوشت: «حتی برای آنان که نمی خواهند زحمات شما را ببینند و خوشحالی ماهارا تعبیر دلخواه خودشان می کنند، با احترام به آنها، آقای ظریف شما بار دگر نام ایران را سربلند کردید و دست مریزاد خسته نباشید. پی نوشت: لطفا اختلاف سلیقه، باور، نگاه و هر تفاوتی که داریم را لحظه ای گوشه ذهن مان نگه داریم و امیدوار باشیم که ذره ای خوشی و امید برگرده و نام کشورمان دوباره سربلند باشه… این نه سیاست است نه چپ نه راست. این وطن دوستی است. ممنون». صابر ابر هم ظریف را مخاطب قرار داد و نوشت: «مرد جان چه خوب که هستی. جای تو در جان ما خالی بود. خدا رو شکر». احمد مهران فر، محمد جواد ظریف را بهترین وزیر امور خارجه جهان نامید و مهدی پاکدل هم با اشاره به سیزده بدری که دیگر نحس نیست، از ظریف تشکر کرد. در یکی از آخرین پیام ها، ریما رامین فر و امیر جعفری، در پیامی مشترک به ظریف نوشتند: «جناب آقای دکتر ظریف به اندازه هشت سال ازت متشکریم. خدا قوت و خسته نباشید. آقای دکتر ظریف و تیم مذاکره کننده هسته ای ممنون که به جای مدیریت جهان و دلواپسی! نشان دادید که دل داده این کشورید ودر حوزه مسوولیت خودتون با مسوولیت پذیری قدم های عملی و بزرگی برای حل مشکلات مردم و کشور برمی دارید. گرچه اول راه هستیم ولی با اولین قدمی که برداشتید امید را به زندگی مردم برگردوندید. خداوند حافظ و یاریگرتون باشه. شما را باید میراث دار بحق مردان بزرگ تاریخ معاصر ایران دانست و به احترام تان ایستاد». در میان این چهره ها، سهم مدیران فرهنگی از این نوشته ها ناچیز و کم بود. وزیرارشاد که به تازگی داغدار مرگ مادر شده، کمی قبل از کنفرانس در صفحه فیس بوکش از کسانی که در روزهای سخت مرگ مادرش با پیام تسلیت همراه او بودند، تشکر کرد. اما کمی بعد و یک ساعت قبل از برنامه خبری رییس جمهور، در پستی نوشت:«تفاهم عزتمندانه بین ایران و شش قدرت جهانی که به رفع تحریم های ظالمانه علیه ملت ایران خواهد انجامید را بر ملت بزرگ و سرافراز ایران مبارک باد» و محمدعلی زم، به عنوان یکی از مدیران قدیمی حوزه فرهنگ و هنر در پیامی کوتاه نوشت: «زنده باد گفت وگو از هسته ای، تا هروقت که هستی و در هرچه که خواسته ای».
واکنش دوم: انتقاد به اطلاع رسانی
نحوه ارسال و انتشار اخبار مذاکرات در شبکه خبر رسانه ملی، یکی از مهم ترین موضوعاتی بود که اهالی دنیای مجازی، در روزهای مذاکرات به آن انتقاد می کردند. اما همزمان با این انتقادها، انتقادهای زیادی هم به انتشار اخبار توسط رسانه های بیگانه بود. با این نحوه اطلاع رسانی، کاربران همزمان با پیدا کردن خبرهای درست و تایید شده در خبرگزاری های جهانی، نوشته های انتقادی خود را هم به این شبکه ها منتشر می کردند. سعید شریعتی، چند ساعتی قبل از حضور ظریف در یک نوشته طنز پیش بینی کرد که تفاهم و توافق انجام می شود، اما ۲۰ روز بعد یکی از مجریان در حالی که مقابل هتل بوریواژ ایستاده اصرار می کند که مذاکرات نتیجه نگرفته و برای آن هم دلیل می آورد که چون ندیدم هیات ایرانی یا اروپایی وارد هتل شود، یعنی مذاکرات به بن بست رسیده. استوس شریعتی، یکی از پربازدیدترین نوشته های قبل از پایان مذاکرات بود. فرشته طایرپور هم در استوسی به رسانه ملی انتقاد کرد و کمی قبل از شروع برنامه خبر رییس جمهور در عصر جمعه، نوشت: «در سال نام گذاری شده به نام «همدلی دولت و ملت»، سرد و بیات بودن اخبار رسانه ملی، در مورد نتایج مذاکرات لوزان را باید به حساب چه گذاشت؟ کاش رسانه ملی که در سال های اخیر تنها برنامه های مناظره اش دیدنی بودند یک مناظره بین مخالفان و موافقان، ظریف و دستاوردهایش در حوزه رسانه بگذارد. اصلاکاش یک مناظره بین نمایندگان کنگره و برخی نمایندگان مجلس ما بگذارد». مسعود پیوسته، یکی از روزنامه نگاران قدیمی هم وقتی که همه خبرها و اطلاع رسانی ها تمام شد، درباره نحوه اطلاع رسانی رسانه ملی و با اشاره به توجه تمام خبرگزاری ها و شبکه های خبری مهم دنیا به مذاکرات نوشت: «اما رسانه ملی، خودش را وقف سریال «فوق سری» فخیم زاده و «در حاشیه» مهران مدیری کرده بود و به شدت از امر حاشیه ای دانستن بیانیه دیشب (پنجشنبه شب)، حتی حاضر نشد یک زیرنویس خنثی در شبکه های مختلف پخش کند. دیشب (پنجشنبه شب) رسانه ملی اصرار داشت بگوید که همچنان مقاوم و نستوه و مدار بسته باقی خواهد ماند و کاری با هیچ رسانه دیگر نخواهد داشت». اشاره این روزنامه نگار به زمانی است که بیانیه مذاکرات لوزان در دانشگاه پلی تکینک در سوییس خوانده می شد و اگر شبکه های دیگر صدا و سیما را بالاو پایین می کردید، متوجه می شدید که به جز شبکه خبر، در هیچ کدام از شبکه های رسمی، خبری از اتفاق نیست و برنامه هایی مثل سریال، آوازخوانی یک خواننده، مستند و… از شبکه های دیگر پخش می شود.
انتهای پیام
