شفقنا رسانه– انتشار اخبار دروغ مبنی بر بستری شدن برخی شخصیت های سیاسی کشور در بعضی از سایت ها و رسانه ها به ویژه شبکه های اجتماعی،علاوه بر تشویش اذهان عمومی، دردسرهایی را برای این شخصیت ها ایجاد کرده است.
ایرنا نوشت: به دنبال انتشار این اخبار کذب که حتی گاهی به نقل از برخی خبرگزاری ها اعلام شده بود، سبب شد تا مردم ضمن تماس با منابع رسمی اخبار مانند ایرنا، چند و چون این اخبار را جویا شوند.
سال هاست که چنین دروغ هایی در این ایام مختلف به ویژه ۱۳ فروردین منتشر می شود که به عنوان نمونه می توان به بستری شدن آیت الله جنتی دبیر شورای نگهبان، آیت الله هاشمی رفسنجانی رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، عزل استاندار سیستان و بلوچستان و یا خداحافظی سردار آزمون بازیکن ملی پوش از فوتبال برای حضور در والیبال نام برد که در انتهای بعضی از این اخبار، از این شایعات به عنوان دروغ ۱۳ یاد شده است.
اگر در یک مراسم میهمانی یکی از دوستان یا اقوام با نثار سخنان بی جا و دروغ شما را آماج تیرهای خود قرار دهد و شما با دفاع منطقی خود او را محکوم کنید و آن شخص بگوید شوخی کردم، چه حالی پیدا می کنید؟ دروغ ۱۳ نیز این گونه است و در حالی که برخی معتقدند این بدعت برای هماهنگی با فضای حرفه ای رسانه ها ضروری است ولی باید گفت این افراد عذری بدتر از گناه دارند. چون در آموزه های دینی از دروغ به عنوان گناهی یاد شده که حتی شوخی آن نیز منفور است.
اگر این دروغ به مرور در مطبوعات و زندگی ایرانی به عنوان یک سنت رسانه ای جا خوش کند و هیچ یک از مسوولان و مردم واکنشی نسبت به آن نداشته باشند، باید بپذیریم که در هموار کردن این رذیله اخلاقی در قالب یک موضوع رسانه ای نقشی هر چند کوچک ایفا کرده ایم و وظیفه خود را چه به عنوان یک ایرانی در سبک زندگی ایرانی اسلامی و چه به عنوان یک مسلمان در نهی از منکر انجام نداده ایم.
چندین سال است که دروغی به نام دروغ ۱۳ در بعضی از سایت های داخلی منتشر می شود و بسیاری از مسوولان و مطبوعات را وادار به واکنش در مقابل این مطالب کذب می کند.
اگر نگوییم بیشترین سود این دورغ ها نصیب رسانه های خارجی می شود، به گزاف نگفته ایم. چرا که آنان همواره به دنبال بهانه ای هستند تا وضعیت ایران را متلاطم و به هم ریخته نشان دهند و اگر رسوا شدند بگویند این خبر فقط یک دروغ ۱۳ بود.
یکی از روزنامه های کثیرالانتشار در آخرین شماره سال ۸۳ دروغی مبنی بر کج شدن و احتمال سقوط برج میلاد منتشر کرد و این دروغ از سوی رسانه های ضد انقلاب جدی گرفته شد و برخی کارشناسان در این زمینه به تحلیل آن پرداختند و حتی برخی آن را به برنامه اتمی ایران نسبت دادند و در داخل کشور نیز انتشار این دروغ باعث کاهش قیمت ملک تا مدتی در مناطق اطراف برج میلاد شد.
مقابله با چنین بدعتی با سهل انگاری همراه شده و حتی برخی سایت ها برای دروغ گفتن تلاش می کنند تا گوی رقابت را بربایند و این وضعیت در شبکه های اجتماعی که آسیب پذیرتر از رسانه ها و مطبوعات هستند، بیشتر دیده می شود.
اخبار تصادف یا مرگ مسوولان و یا بستری شدن شخصیت ها در بیمارستان از دروغ های رایجی است که در این ایام منتشر می شود و واکنش رسانه ها و مطبوعات را به دنبال دارد. اما سوال این است که مسوول انتشار اخبار دروغ ۱۳ کیست و پاسخگوی ضررهای احتمالی ناشی از انتشار این دروغ ها چه کسی است؟
فرهنگ چنین دروغی ریشه در دنیای غرب دارد و کارل نهم در سال ۱۵۶۴ به هنگام تغییر تقویم گرگوری، جشن های سال نو را که تا آن زمان هر ساله در روزهای انتهایی مارس تا اول آوریل برپا می شد، به روز اول ژانویه منتقل کرد.
مخالفان این اقدام، در سال بعد همچنان روز اول آوریل را به عنوان روز اول سال دانستند و به دیدن دوستان و نزدیکان رفتند و برای آنها هدیه بردند اما با این همه در سال های بعد دوستان و آشنایان، این افراد را که همچنان بر سر برپایی جشن سال نو در روز اول آوریل اصرار داشتند و تقویم جدید را به رسمیت نمی شناختند، دست می انداختند و با آنها شوخی می کردند و به اصطلاح آنها را احمق های آوریل می نامیدند.
این رسم و شوخی غربی به مرور به کشورهای دیگر سرایت کرد تا در چنین روزی مردم ضمن ترویج اخبار دروغ با دست انداختن دوستان و آشنایان خود، اسباب شادی و شوخی را فراهم کنند.
این رسم غربی به شکل دروغ ۱۳ به کشور ما راه یافت و بسیاری معتقدند هرچند این سنت نادرست می تواند برای لحظاتی خنده و انبساط خاطر را به دنبال بیاورد اما ممکن است نتایج خطرناکی نیز برای افراد و خانواده ها به وجود آورد.
هرچند قانون مجازات اسلامی و قانون مطبوعات، مجازات هایی را برای نشر اکاذیب مشخص کرده ولی نکته مهم این است که اظهار اکاذیب به عنوان یک جرم مطلق بوده و تحقق آن موکول به وقوع نتیجه ضرر یا تشویش نیست. یعنی در اظهار اکاذیب اعمال معینی به شخص یا اشخاص نسبت داده نمی شود بلکه اخبار یا مطالب بی اساس به طور کلی اظهار می شود.
بر اساس ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی هر شخصی به قصد ضرر زدن به دیگران یا تشویش اذهان عمومی اقدام به بیان اکاذیب کند، مجرم محسوب می شود و علاوه بر اعاده حیثیت درصورت امکان، باید به حبس از ۲ ماه تا ۲ سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم شود.
گسترش این بدعت یا ویروس رسانه ای در شبکه های اجتماعی بسیار آسیب پذیرتر از سایت ها و رسانه ها به نظر می رسد و با توجه به فراگیرشدن این شبکه ها در جامعه امروزی، توجه جدی مسوولان در زمینه آسیب شناسی آن ضروری به نظر می رسد.
از طرف دیگر، مخاطبان این دروغ ها یعنی مردم باید توجه بیشتری به اخبار پایگاه های اینترنتی و به ویژه شبکه های اجتماعی داشته باشند تا ضمن اطمینان از منابع اطلاعاتی خود، هر مطلبی را به اشتراک نگذارند و از قضاوت و پیشداوری بپرهیزند تا مبادا پس از برملا شدن آن دروغ، از نظر اخلاقی شرمنده قربانیان اخبار دروغ باشند.
مدتی است بسیاری از اعضای شبکه های اجتماعی بدون هیچ دقت و کنکاشی مطالبی را به اشتراک می گذارند که در انتهای آن آمده است، «الکی مثلا» و متاسفانه کمتر به این ویروس رسانه ای یا منکر اخلاقی توجه می شود به گونه ای که اعضای این شبکه ها، انتشار چنین مطالب دروغی را در جامعه نهادینه می کنند.
به هرحال انتشار مطالب دروغ به عنوان طنز و شوخی زیبنده مردم ایران نیست و برخی نیز تلاش می کنند تا با انتشار چنین مطالبی از آب گل آلوده ماهی گرفته و به مقاصد شوم خود دست یابند.
به عنوان نمونه می توان از پیام محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان یاد کرد که شب گذشته در شبکه های اجتماعی دست به دست می شد و او در این پیام تاکید کرد که از چنین روشی برای اطلاع رسانی استفاده نمی کند.
انتشار پیام ظریف به دنبال این بود که کمتر از ۲۴ ساعت پس از صدور بیانیه لوزان، پیامی در شبکه های اجتماعی منتشر شد که مردم را به حضور در خیابان ها دعوت می کرد تا جشن پیروزی هسته ای را در تمامی شهرها برگزار کنند و این دعوت را از طرف ظریف دانسته بود. ولی چند ساعت بعد وزیر امور خارجه، انتشار چنین پیامی را تکذیب کرد.
از: محمدرضا جعفرملک
انتهای پیام