زمان انتشار : ۱۰ اردیبهشت ,۱۳۹۴ | ساعت : ۰۰:۲۸ | کد خبر : 460015 |

رفتار والدین می‌تواند فرهنگ گفت‌وگو را در خانه نهادینه کند؛ یک روان‌شناس در گفت‌وگو با شفقنا رسانه بیان کرد

شفقنا رسانه- مرضیه حق شناس: در سالهای اولیه‌ی رشد هر کودکی ارتباط والدین با او نقش مهمی در زندگی و شکل‌گیری شخصیت او دارد. آنچه اغلب فکر می‌کنند یک مساله‌ی عادی است و نیازی به آموزش ندارد در حالی که روان‌شناسان و سایر متخصصان معتقدند این موضوع اگر چه ساده به نظر می‌رسد اما آموزش ارتباط صحیح با فرزندان یکی از مهمترین مسایل امروز جامعه است. چرا که با این آموزه‌ها می‌توان نسل بعد را به گفت‌وگو علاقه‌مند و ظرفیت و آستانه‌ی تحمل آنان را بیشتر کرد. این ارتباط دو وجه اصلی کلامی و غیرکلامی دارد که نحوه‌ی به‌کارگیری این دو از طرف والدین بسیار مهم است. اگر شما کودکی دارید، مسلما برای تعلیم و تربیت او باید زمان زیادی را با او طی ‌کنید. رفتار و گفتار پدر و مادر نقشی تعیین‌کننده در برابر رفتار سایر افراد خانواده علی‌الخصوص فرزندان ایفا می‌کند. هر والدی می‌بایست از کلیدی و کارآمدترین اصول رفتاری مناسب با کودکان خود مطلع باشد. مرضیه مشتاقی، روان‌شناس و روان‌کاو درمان افسردگی و اضطراب کودکان از رفتارها و عملکردهای غیرکلامی به شفقنا رسانه می‌گوید که هر والد می‌بایست از حداقل‌های آن اطلاع داشته باشد. اطلاعاتی از نحوه‌ی چگونگی نشستن در کنار کودک در هنگام گفت‌وگو تا بیان و نوع کلمات ادا شده.

 

برای شروع درباره‌ی ژست‌ها یا همان رفتار و زبان بدن والدین بگویید و این که رفتار والدین در ارتباط با کودکان چگونه باید باشد؟

یکی از مهم‌ترین مسایل در خصوص رفتار والد یا والدین با کودکان این است که به طور مشخص، روشن کنیم هدف از این رابطه چیست؟ آیا تنها یک رابطه‌ی روزانه و مستمر است یا هدف و تاثیری در پی این ارتباط مدنظر داریم؟ به عنوان مثال کودک هنگامی که از مدرسه به منزل می‌آید یکی از والدین یا هر دو را مخاطب قرار می‌دهد و می‌خواهد از وقایع و اتفاقات صحبت کند، در مقابل پدر صدای تلویزیون را زیادتر می‌کند یا مادر می‌گوید: «خب. این رو که گفتی. خب بعدش؟» در همین جا ارتباط مخدوش شده است. یعنی کودک احساس می‌کند در اولویت نیست و نمی‌تواند کلامش را به گوش والدین برساند.

در هر ارتباط ما با سه عامل مواجهیم. فرستنده، گیرنده و فرایند رابطه. فرایند، کیفیت یک رابطه را تعیین می‌کند. به بیان دیگر والدین باید چند نکته را پیش از شروع هر ارتباطی در نظر داشته باشند تا به یک ارتباط موثر و با کیفیت دست پیدا کنند.

پدر و مادر باید این حس را به کودک بدهند که تو در این لحظه در اولویت هستی. ممکن هم هست که در آن زمان شرایط مخاطب بودن یا تمرکز لازم را نداشته باشند، که لازم است این ارتباط به تعویق بیفتد. و به کودک گوشزد کرد که اگر می‌خواهی با توجه، به حرف‌های تو گوش دهم باید صبر کنی تا فلان کار را انجام دهم یا زمانی را صبر کنی. در کنار این که کودک می‌فهمد به او اهمیت داده شده است، صبر کردن و خویشتن‌داری را یاد می‌گیرد.

با فرض این که والدین اولین شرایط شنیدن و ارتباط را دارند، باید چه مواردی را مد نظر قرار دهند؟

اولین شرایط قرار گرفتن والدین در برابر کودک از لحاظ ارتفاع و ایستادن است. اگر والدین نشسته هستند از کودک بخواهند بنشیند یا اگر کودک نشسته است در سطح و تراز کودک قرار بگیرند. همپا و هم تراز کودک قرار گرفتن حس غالب و مغلوب را از این رابطه حذف خواهد کرد. توصیه می‌شود در هنگام بروز هیجانات از سوی کودک یک ارتباط فیزیکی از قبیل دست گرفتن، دست در گردن انداختن یا دیگر ارتباطات و لمس‌های مرتبط با او اعمال شود. هم چنین تماس چشمی را قطع نکنند. زیرچشمی فوتبال و سریال تماشا کردن‌های پدر و مادر کودکان را آزار می‌دهد. سپس والدین با استفاده از ژست‌های ارتباطی مناسب مانند لبخند و اشاره‌ی سر به کودک بفهمانند که حرف‌ها و صحبت‌های او را به خوبی گوش می‌دهند. در زمان بروز احساسات کودک، والدین باید با جمله‌هایی نظیر: « من خوب متوجه شدم؟ تو فلان چیز را گفتی؟ همین طوره؟» بر روی صحبت‌های او تاکید کنند؛ تا کودک بداند که پدر و مادر به حرف‌های او دقت کافی داشته‌اند.  

زمان‌هایی که والدین می‌خواهند کودک را از انجام کاری بازدارند یا او را به کاری وادارند، می‌بایست چه ژست و شرایطی را به خود بگیرند؟

ما باید به خاطر داشته باشیم که در ارتباط موثر با کودکان از دو واژه‌ی «باید» و «چرا» پرهیز کنیم. به جای این دو واژه‌ی لج برانگیز، بهتر است از عباراتی مثل «چه‌طور» یا «می‌توانی؟» استفاده کرد. والدین حتما و باید فرهنگ گفت‌وگو را در خانه نهادینه کنند؛ متاسفانه در خانواده‌های ما روابط از تحکم غیرعاقلانه‌ای رنج می‌برند. بهتر است خانواده‌ها در فرهنگ خود گفت‌وگو و مشورت را بگنجانند. به خاطر داشته باشید والدین وظیفه دارند به کودکان فکر کردن را بیاموزند، نه این که به جای او فکر کنند؛ در محیطی عاری از تنش و فشار و بدون بایدها و چراها. برای مثال کودک برای کفش عید خود، فلان گزینه را در نظر دارد که از نظر مرغوبیت و قیمت اصلا مناسب نیست، در این زمان والد باید با چنین جمله‌ای وارد شود: «واقعا فکر می‌کنی این کفش مناسب باشد؟» کودک حالا شروع می‌کند به فکر کردن، پردازش کردن و بررسی کردن. زیرا انتخاب‌ها متفاوت خواهد بود.

آیا همیشه و همه جا تمام افراد خانواده در یک سطح از تصمیم‌گیری هستند؟

خیر. در جایی مثل خرید اتومبیل خانواده به خاطر محدود بودن سرمایه، انتخاب‌ها محدود است و کودکان به دلیل نداشتن تجربه و اطلاعات کافی، از سطح پایین‌تری در ارایه‌ی پیشنهاد و نظر بهره‌مندند. در واقع بچه‌ها تنها در سطح خودشان می‌توانند نظر و پیشنهاد دهند. و در آخر این والدین هستند که راهکار قطعی را ارایه می‌دهند. کودکان باید آموزش ببینند چه‌طور فکر بکنند و والدین بدانند تصمیم گیرنده‌ی نهایی، آنها هستند.

متاسفانه گاهی اوقات فاصله‌ها و مرز بین والدین و کودکان چنان نزدیک است که فرق بین والد و کودک مشخص نیست. در خصوص قوانین حاکم بر رفتارهای بین والد و کودک هم توضیح بدهید.

در واقع در جلساتی با رویکرد حل مساله باید قوانینی حاکم باشد. یکی این که بحث، بحث کیفیت است. این کیفیت از همان کمیت نیز تاثیرپذیر است به طوری که پیشنهاد می‌شود در جلسات یا گفت‌و‌گوهای خانوادگی زاویه بهتر است ۴۵ درجه باشد.

در هر گروه سنی؟

تقریبا. به این دلیل که والدین در مقابل کودکان قرار نگیرند. زیرا والدین از لحاظ جثه از کودکان بزرگ‌تر هستند، ممکن است در مباحث «حل مساله»‌ای موجب معذب بودن کودکان و عدم آرامش کافی شود. اما زمان طرح مباحث «مشارکتی» بهترین شکل دایره‌وار است. البته بهتر است پدر و مادر در یک طرف و فرزندان در طرف دیگر قرار نگیرند. به این صورت، شکل تیمی و رقابتی از مباحث حذف خواهد شد.

درخصوص صدا و لحن، والدین چه‌طور باید عمل کنند؟

معمولا ۵۸% از رابطه را چهره به چهره، ۳۷% لحن و در اصل ۵% کلمات تشکیل می‌دهند. کلمات می‌بایست در کنار لحن باشند. توصیه می‌شود در کنار لحن گیرا و آرام به دنبال جملات خوب و مثبت و کارآمد، در بین سخنان فرزندان خصوصا رده ی سنی ۸ تا ۱۶ سال بگردیم و سپس با چنین جملاتی آن‌ها را تایید کنیم: «چه جمله‌ی خوبی! من هم می‌خواستم همین رو بگم.» و این که در دل دوست به هر حیله رهی باید کرد. بچه‌ها مسوول ما نیستند. در واقع ما مسوول بچه‌ها هستیم. پس این ما هستیم که فرآیند یک رابطه‌ی موثر کلامی و غیرکلامی را چینش می‌کنیم.

انتهای پیام

انتهای پیام

media.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here